Για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, το ερώτημα αν συμφέρει να μαζευτούν οι ελιές δεν είναι απλώς ένας προβληματισμός των παραγωγών, αλλά μια πραγματική απειλή για την ελληνική ελαιοκομία. Η νέα συγκομιδή ξεκίνησε με προσδοκίες για αυξημένη παραγωγή, όμως οι τιμές του ελαιολάδου υποχώρησαν απότομα, ενώ τα εργατικά και τα υπόλοιπα έξοδα παραμένουν υψηλά. Σε ορισμένες περιοχές της Κρήτης παραγωγοί εξετάζουν ακόμη και να αφήσουν τον καρπό στα δέντρα, καθώς τα έσοδα ενδέχεται να μην καλύπτουν το κόστος.
Αυξημένη παραγωγή, αλλά μειωμένο εισόδημα
Η ελαιοκομική περίοδος 2026-2027 ξεκίνησε με σαφώς καλύτερες προοπτικές ως προς την ποσότητα του καρπού σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν από τον Διεθνή Οργανισμό Ελαιολάδου, η ελληνική παραγωγή αναμένεται να φτάσει περίπου τους 300.000 τόνους, έναντι περίπου 230.000 τόνων την προηγούμενη περίοδο.
Η αύξηση αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντική ανάσα για τον κλάδο. Ωστόσο, η μεγαλύτερη παραγωγή δεν μεταφράζεται αυτόματα σε υψηλότερο εισόδημα για τον ελαιοπαραγωγό.
Το πρόβλημα είναι ότι η αγορά πιέζεται από την αυξημένη διαθεσιμότητα ελαιολάδου, ενώ οι τιμές παραγωγού έχουν υποχωρήσει σε επίπεδα που αρκετοί καλλιεργητές θεωρούν ασύμφορα.
Από τα 5,95 ευρώ στα 3,20-3,60 ευρώ το κιλό
Η πτώση των τιμών είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της φετινής περιόδου.
Στις αρχές της συγκομιδής, η πρώτη εμπορική πράξη για το νέο ελαιόλαδο στη Νεάπολη Λακωνίας έφτασε τα 5,95 ευρώ το κιλό. Λίγες εβδομάδες αργότερα, η εικόνα της αγοράς είχε αλλάξει σημαντικά.
Στην Κρήτη, σύμφωνα με δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών, οι τιμές κινήθηκαν σε ορισμένες περιπτώσεις κοντά στα 3,20 ευρώ το κιλό, ενώ άλλες αναφορές κάνουν λόγο για επίπεδα 3,50-3,60 ευρώ.
Οι τιμές αυτές δεν αποτελούν ενιαία πανελλαδική τιμή. Διαφέρουν ανάλογα με την περιοχή, την ποιότητα, την οξύτητα, την εμπορική συμφωνία και τον χρόνο παράδοσης.
Η απόσταση, πάντως, από την αρχική τιμή των 5,95 ευρώ είναι μεγάλη και έχει εντείνει την ανησυχία των παραγωγών.
Πόσο κοστίζει τελικά η συγκομιδή;
Το κόστος δεν περιορίζεται στα εργατικά χέρια. Ο παραγωγός πρέπει να υπολογίσει τα ημερομίσθια, τη μεταφορά του καρπού, τα έξοδα του ελαιοτριβείου, τα καύσιμα, την ενέργεια, τα λιπάσματα, την άρδευση και τη συντήρηση του ελαιώνα.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Καθημερινής, τα ημερομίσθια εργατών συγκομιδής σε ορισμένες περιοχές φτάνουν τα 70-80 ευρώ την ημέρα, ενώ συχνά ο εργοδότης πρέπει να εξασφαλίσει και διαμονή και φαγητό.
Η έλλειψη εργατικών χεριών επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Η Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών εκτιμά ότι οι ετήσιες ανάγκες της ελληνικής γεωργίας ανέρχονται σε περίπου 70.000-80.000 εργάτες.
Όταν η τιμή πώλησης είναι χαμηλή και το κόστος συγκομιδής υψηλό, το οικονομικό αποτέλεσμα μπορεί να είναι αρνητικό, ιδιαίτερα για μικρούς παραγωγούς με περιορισμένη παραγωγή.
Υπάρχουν ήδη ελιές που κινδυνεύουν να μείνουν στα δέντρα
Ο πρόεδρος της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιολάδου, Μανώλης Γιαννούλης, ανέφερε στην Καθημερινή ότι περίπου το 10% της φετινής παραγωγής ενδέχεται να παραμείνει ασυγκόμιστο, εξαιτίας του συνδυασμού υψηλού κόστους και έλλειψης εργατών.
Στην Κρήτη, παραγωγοί και εκπρόσωποι του κλάδου περιγράφουν μια ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση. Ορισμένοι δηλώνουν ότι, εάν οι τιμές παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα, θα προτιμήσουν να μην πληρώσουν για τη συγκομιδή, καθώς δεν θα μπορέσουν να ανακτήσουν τα έξοδά τους.
Η απόφαση αυτή δεν είναι χωρίς συνέπειες. Ο καρπός που παραμένει στο δέντρο μπορεί να υποβαθμιστεί, να προσβληθεί από ασθένειες ή να πέσει στο έδαφος, ενώ η καθυστερημένη συγκομιδή μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα του παραγόμενου ελαιολάδου.
Η Ισπανία αποσύρει 188.000 τόνους από την αγορά
Η πίεση δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Η Ισπανία, η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα ελαιολάδου παγκοσμίως, ενεργοποίησε για την περίοδο 2026-2027 μηχανισμό υποχρεωτικής προσωρινής απόσυρσης προϊόντος από την αγορά.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ισπανικού υπουργείου Γεωργίας στις 6 Νοεμβρίου, τα ελαιοτριβεία υποχρεούνται να αποσύρουν προσωρινά από την εμπορία το 12% της παραγωγής τους, ποσότητα που υπολογίζεται σε περίπου 188.000 τόνους.
Το προϊόν θα παραμείνει αποθηκευμένο έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027. Η απόφαση αποσκοπεί στη διαχείριση της υπερπροσφοράς και στη σταθεροποίηση της αγοράς.
Η ισπανική παραγωγή για τη νέα περίοδο εκτιμάται σε περίπου 1,6 εκατομμύρια τόνους, ενώ τα αρχικά αποθέματα ήταν αυξημένα κατά 23,3% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η πίεση στις τιμές δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό πρόβλημα. Η μεγάλη διαθεσιμότητα προϊόντος στη διεθνή αγορά επηρεάζει και τις τιμές που μπορούν να διεκδικήσουν οι Έλληνες παραγωγοί.
Η κρίση δεν είναι μόνο θέμα τιμής
Πίσω από τη σημερινή εικόνα βρίσκεται ένα ευρύτερο πρόβλημα βιωσιμότητας της ελληνικής ελαιοκαλλιέργειας.
Η έλλειψη εργατών, η αύξηση των εισροών, η δυσκολία χρηματοδότησης των παραγωγών και η αδυναμία μικρών εκμεταλλεύσεων να πετύχουν οικονομίες κλίμακας δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον.
Παράλληλα, η ελληνική αγορά αντιμετωπίζει προβλήματα εμπορίας και διάθεσης του προϊόντος. Η ποιότητα του ελληνικού ελαιολάδου δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει υψηλή τιμή, εάν δεν υπάρχει ισχυρή εμπορική οργάνωση, τυποποίηση, εξαγωγική στρατηγική και διαπραγματευτική δύναμη των παραγωγών.
Η πτώση των τιμών μπορεί να ευνοεί τον καταναλωτή, αλλά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο παραγωγός βρίσκεται σε καλύτερη θέση. Όταν η τιμή παραγωγού υποχωρεί κάτω από το κόστος, η καλλιέργεια χάνει την οικονομική της βιωσιμότητα.
Τι μπορεί να συμβεί τους επόμενους μήνες;
Η πορεία των τιμών θα εξαρτηθεί από την πραγματική έκταση της παραγωγής στην Ελλάδα και στις υπόλοιπες μεσογειακές χώρες, τα αποθέματα, τη ζήτηση και την εξέλιξη της συγκομιδής.
Η προσωρινή απόσυρση ισπανικού ελαιολάδου μπορεί να περιορίσει μέρος της προσφοράς στην αγορά, αλλά δεν εγγυάται ότι οι ελληνικές τιμές θα ανακάμψουν. Θα πρέπει επίσης να φανεί εάν η φετινή παραγωγή θα φτάσει πράγματι τις αρχικές εκτιμήσεις.
Το πιο ανησυχητικό ενδεχόμενο είναι να εγκαταλείψουν την παραγωγή μικροί ελαιοκαλλιεργητές που δεν μπορούν να καλύψουν τα έξοδά τους. Η εγκατάλειψη ενός ελαιώνα δεν είναι μια απόφαση που ανατρέπεται εύκολα, καθώς απαιτούνται χρόνος και σημαντικές δαπάνες για να επανέλθει σε παραγωγική κατάσταση.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσο θα κοστίζει το ελαιόλαδο στο ράφι. Είναι εάν θα συνεχίσει να συμφέρει τον Έλληνα παραγωγό να το παράγει. Γιατί, αν η συγκομιδή μετατραπεί σε ζημιογόνα δραστηριότητα, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στη φετινή σοδειά.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου