Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Η απάντηση στον Φιντάν και ο ρόλος της Γαλλίας

Το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo προετοιμάζεται για την επανέναρξη των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.

Η επανέναρξη των ερευνών για το υποθαλάσσιο καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου φέρνει ξανά στο προσκήνιο τις διαφορετικές θέσεις Αθήνας και Άγκυρας για τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου. Μετά τις νέες τουρκικές αντιδράσεις και την ανταλλαγή NAVTEX, η ελληνική πλευρά ξεκαθαρίζει ποιος έχει την αρμοδιότητα αδειοδότησης, ενώ η γαλλική διπλωματική παρέμβαση επιχειρεί να αποτρέψει νέα κλιμάκωση.

Η απάντηση της Αθήνας στον Χακάν Φιντάν

Σαφές μήνυμα προς την Τουρκία έστειλαν το Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026 ελληνικές διπλωματικές πηγές, μετά τις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν για το ζήτημα των NAVTEX και τις έρευνες του υποθαλάσσιου καλωδίου. Ο Φιντάν, απαντώντας σε σχετική ερώτηση για την ένταση που είχε προηγηθεί, εμφανίστηκε καθησυχαστικός, δηλώνοντας ότι «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά». Παράλληλα, τουρκικές διπλωματικές πηγές υποστήριξαν ότι το πρόβλημα που είχε προκύψει με τις ναυτικές οδηγίες έχει επιλυθεί. Η Αθήνα απάντησε με τη θέση ότι η εσωτερική διαχείριση του ζητήματος από την Τουρκία δεν την αφορά και ότι η Ελλάδα είναι η μόνη αρμόδια χώρα για την αδειοδότηση των εργασιών στις περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας. «Η Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα, έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει», ανέφεραν χαρακτηριστικά οι διπλωματικές πηγές. Η διατύπωση αυτή απορρίπτει την τουρκική θέση ότι απαιτείται έγκριση της Άγκυρας για τις έρευνες στις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές.

Το γαλλικό πλοίο και η διπλωματική διαμεσολάβηση

Κεντρικό ρόλο στις τελευταίες εξελίξεις έχει η Γαλλία, καθώς το ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo πρόκειται να πραγματοποιήσει τις εργασίες αποτύπωσης του βυθού για λογαριασμό του έργου. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, η γαλλική πλευρά προχώρησε σε νέα ενημέρωση προς την Τουρκία και την Κύπρο σχετικά με τις προγραμματισμένες έρευνες, επιχειρώντας να αποσαφηνίσει το πλαίσιο των εργασιών. Το βασικό μήνυμα που φέρεται να μεταφέρθηκε είναι ότι η συμμετοχή της Γαλλίας στις έρευνες δεν συνιστά τοποθέτηση υπέρ των διεκδικήσεων οποιασδήποτε πλευράς σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να διαχωριστεί η τεχνική και επιχειρησιακή συμμετοχή της γαλλικής εταιρείας από τις ελληνοτουρκικές διαφορές. Η γαλλική παρέμβαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Τουρκία είχε ζητήσει να υποβληθεί αίτημα αδειοδότησης στις δικές της αρχές, θεωρώντας ανεπαρκή την απλή ενημέρωσή της. Η απαίτηση αυτή δεν έγινε αποδεκτή από την ελληνική πλευρά.

Οι NAVTEX και το σημείο της αντιπαράθεσης

Η ένταση αναζωπυρώθηκε μετά την έκδοση ελληνικής NAVTEX από τον σταθμό Ηρακλείου, στις 6 Νοεμβρίου, για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου. Η Τουρκία απάντησε με αντι-NAVTEX και ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της, αμφισβητώντας την αρμοδιότητα της Ελλάδας και επικαλούμενη τις δικές της θέσεις για την υφαλοκρηπίδα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας. Παράλληλα, η Κύπρος έχει εκδώσει τη δική της ναυτική οδηγία για τις έρευνες στην περιοχή της κυπριακής ΑΟΖ. Η διάκριση είναι σημαντική: κάθε χώρα ασκεί τις αρμοδιότητές της στις περιοχές της δικής της δικαιοδοσίας, ενώ η ελληνική πλευρά δεν αναγνωρίζει δικαίωμα τουρκικής αδειοδότησης στις περιοχές που θεωρεί ελληνικής δικαιοδοσίας.

Τι εκτιμά η Αθήνα για τις διεθνείς πιέσεις

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που μεταφέρθηκαν από διπλωματικές πηγές, η Τουρκία βρίσκεται σε ένα ευρύτερο διεθνές περιβάλλον που δεν ευνοεί μια σοβαρή κλιμάκωση. Στους παράγοντες που συνεκτιμώνται περιλαμβάνονται οι αντιδράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλων περιφερειακών δρώντων απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις, καθώς και οι ευρύτερες διπλωματικές εξελίξεις στην περιοχή. Η εκτίμηση της Αθήνας είναι ότι η Άγκυρα ενδέχεται να επιλέξει πιο περιορισμένες μορφές αντίδρασης, όπως παρεμβάσεις μέσω ασυρμάτου προς το ερευνητικό πλοίο, αντί μιας άμεσης στρατιωτικής κλιμάκωσης. Πρόκειται, ωστόσο, για διπλωματική εκτίμηση και όχι για επιβεβαιωμένη απόφαση της τουρκικής πλευράς.

Πότε αναμένεται να αρχίσουν ξανά οι έρευνες

Το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo αναμένεται να αποπλεύσει από το Ηράκλειο τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, με κατεύθυνση τη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κρήτης και της Κάσου. Οι έρευνες προβλέπεται να καλύψουν τη διαδρομή από την περιοχή της Καρπάθου έως την Κύπρο και να διαρκέσουν περίπου έξι μήνες, σύμφωνα με τον επιχειρησιακό προγραμματισμό. Βασικός στόχος είναι η λεπτομερής γεωλογική και γεωφυσική αποτύπωση του βυθού, ώστε να προσδιοριστεί η ασφαλέστερη όδευση για την πόντιση του καλωδίου. Το κρίσιμο σημείο είναι η περιοχή ανατολικά της Κάσου, όπου οι εργασίες είχαν διακοπεί το καλοκαίρι του 2024, έπειτα από την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων. Η επιστροφή του ερευνητικού σκάφους στην περιοχή θα αποτελέσει ουσιαστική δοκιμασία για το κατά πόσο οι διπλωματικές συνεννοήσεις μπορούν να αποτρέψουν νέα ένταση.

Ένα έργο 1,9 δισ. ευρώ με ευρωπαϊκή και γεωπολιτική σημασία

Ο Great Sea Interconnector (GSI) είναι το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης των δικτύων Ελλάδας και Κύπρου, με σχεδιαζόμενη επέκταση προς το Ισραήλ. Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται περίπου σε 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ και φορέας ανάπτυξής του είναι ο ΑΔΜΗΕ. Η διασύνδεση αποσκοπεί στον τερματισμό της ηλεκτρικής απομόνωσης της Κύπρου, στη δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Το έργο έχει ευρωπαϊκή χρηματοδοτική και στρατηγική διάσταση, γεγονός που αυξάνει το ενδιαφέρον για την ομαλή υλοποίησή του. Η επόμενη φάση των ερευνών θα δείξει αν οι διπλωματικές κινήσεις των τελευταίων ημερών αρκούν για να προχωρήσει το έργο χωρίς νέα εμπόδια.