Τα αντιισταμινικά χρησιμοποιούνται ευρέως για την αντιμετώπιση αλλεργικών συμπτωμάτων, όπως η καταρροή, το φτέρνισμα, η φαγούρα και η κνίδωση. Ωστόσο, δεν έχουν όλα την ίδια επίδραση στον οργανισμό. Ορισμένα μπορεί να προκαλέσουν έντονη υπνηλία και μειωμένη εγρήγορση, ενώ άλλα έχουν πολύ μικρότερη πιθανότητα να επηρεάσουν την καθημερινότητα.
Γιατί ορισμένα αντιισταμινικά προκαλούν υπνηλία;
Η ισταμίνη είναι μια ουσία που συμμετέχει στις αλλεργικές αντιδράσεις, προκαλώντας συμπτώματα όπως φτέρνισμα, καταρροή, κνησμό και εξανθήματα.
Τα αντιισταμινικά εμποδίζουν τη δράση της ισταμίνης στους υποδοχείς της. Ωστόσο, ορισμένες δραστικές ουσίες μπορούν να περάσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να επηρεάσουν το κεντρικό νευρικό σύστημα, προκαλώντας υπνηλία, κόπωση και μειωμένη συγκέντρωση.
Με βάση αυτό το χαρακτηριστικό, τα αντιισταμινικά χωρίζονται κυρίως σε δύο μεγάλες κατηγορίες: πρώτης και δεύτερης γενιάς.
Ποια αντιισταμινικά προκαλούν συχνότερα υπνηλία;
Τα αντιισταμινικά πρώτης γενιάς είναι γνωστά για την κατασταλτική τους δράση. Ορισμένες από τις δραστικές ουσίες αυτής της κατηγορίας είναι:
- Χλωροφαινιραμίνη (chlorpheniramine)
- Διφαινυδραμίνη (diphenhydramine)
- Προμεθαζίνη (promethazine)
- Υδροξυζίνη (hydroxyzine)
- Κλεμαστίνη (clemastine)
- Κυκλιζίνη (cyclizine)
- Κινναριζίνη (cinnarizine)
Η υπνηλία μπορεί να είναι έντονη και να συνοδεύεται από μειωμένη ταχύτητα αντίδρασης, ζάλη, ξηροστομία και θολή όραση. Σε ορισμένες περιπτώσεις επηρεάζεται και η ικανότητα εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων.
Ποια θεωρούνται λιγότερο κατασταλτικά;
Τα αντιισταμινικά δεύτερης γενιάς σχεδιάστηκαν ώστε να έχουν μικρότερη επίδραση στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Γενικά προκαλούν λιγότερη υπνηλία και συχνά προτιμώνται για την αντιμετώπιση αλλεργικών συμπτωμάτων κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται δραστικές ουσίες όπως:
- Λοραταδίνη (loratadine)
- Δεσλοραταδίνη (desloratadine)
- Φεξοφεναδίνη (fexofenadine)
- Μπιλαστίνη (bilastine)
- Λεβοσετιριζίνη (levocetirizine)
- Σετιριζίνη (cetirizine)
Η πιθανότητα υπνηλίας είναι συνήθως μικρότερη σε σχέση με τα παλαιότερα φάρμακα, αλλά δεν είναι ίδια για όλες τις ουσίες. Για παράδειγμα, η σετιριζίνη και η λεβοσετιριζίνη μπορεί να προκαλέσουν υπνηλία σε ορισμένους ανθρώπους, παρότι ανήκουν στα νεότερα αντιισταμινικά.
Σύγκριση των δύο κατηγοριών
Η βασική διαφορά τους αφορά την πιθανότητα να επηρεάσουν την εγρήγορση:
- Πρώτης γενιάς: Μεγαλύτερη πιθανότητα υπνηλίας, καταστολής και μειωμένης ταχύτητας αντίδρασης.
- Δεύτερης γενιάς: Μικρότερη πιθανότητα υπνηλίας, αν και η αντίδραση διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και ανάλογα με τη δραστική ουσία.
Η επιλογή δεν γίνεται μόνο με βάση την υπνηλία. Παίζουν ρόλο το είδος των αλλεργικών συμπτωμάτων, η ηλικία, το ιστορικό υγείας και τα υπόλοιπα φάρμακα που μπορεί να λαμβάνει κάποιος.
Ποιοι χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή;
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους. Τα αντιισταμινικά πρώτης γενιάς μπορεί να προκαλέσουν όχι μόνο υπνηλία, αλλά και σύγχυση, θολή όραση, δυσκολία στην ούρηση και διαταραχές της ισορροπίας.
Οι επιδράσεις αυτές μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο πτώσεων και τραυματισμών. Για τον λόγο αυτό, η χρήση τους σε ηλικιωμένους χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση από γιατρό ή φαρμακοποιό.
Επίσης, άτομα που λαμβάνουν ηρεμιστικά, υπνωτικά ή άλλα φάρμακα που προκαλούν καταστολή πρέπει να ενημερώνουν τον επαγγελματία υγείας πριν χρησιμοποιήσουν αντιισταμινικό.
Τι πρέπει να προσέχουμε στην καθημερινότητα;
- Να διαβάζουμε το φύλλο οδηγιών και να γνωρίζουμε τη δραστική ουσία του φαρμάκου.
- Να αποφεύγουμε την οδήγηση και τον χειρισμό μηχανημάτων εάν αισθανόμαστε υπνηλία ή μειωμένη εγρήγορση.
- Να μην συνδυάζουμε αντιισταμινικά με αλκοόλ, καθώς μπορεί να ενισχυθεί η κατασταλτική τους δράση.
- Να ελέγχουμε τα σκευάσματα για κρυολόγημα ή βήχα, επειδή ορισμένα περιέχουν ήδη αντιισταμινική ουσία.
- Να μην αλλάζουμε ή διακόπτουμε τη φαρμακευτική αγωγή χωρίς να συμβουλευτούμε γιατρό ή φαρμακοποιό.
Η υπνηλία δεν είναι ίδια για όλους
Ακόμη και όταν ένα αντιισταμινικό χαρακτηρίζεται ως λιγότερο κατασταλτικό, δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να προκαλέσει υπνηλία. Η ηλικία, η δοσολογία, η ευαισθησία του οργανισμού και η ταυτόχρονη λήψη άλλων φαρμάκων μπορούν να επηρεάσουν την αντίδραση κάθε ανθρώπου.
Γι' αυτό, η σωστή επιλογή δεν βασίζεται μόνο στην εμπορική ονομασία ενός σκευάσματος, αλλά κυρίως στη δραστική ουσία του και στις ανάγκες του συγκεκριμένου ασθενούς. Ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός μπορεί να βοηθήσει στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική συμβουλή ή την αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου