Φανταστείτε να ζητάτε από έναν ψηφιακό βοηθό να βρει το προϊόν που χρειάζεστε, να συγκρίνει τιμές, να επιλέξει την καλύτερη προσφορά και να ολοκληρώσει την παραγγελία για λογαριασμό σας. Αυτή η δυνατότητα δεν ανήκει πλέον αποκλειστικά στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας. Οι πρώτες πραγματικές συναλλαγές με τη συμμετοχή αυτόνομων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης πραγματοποιούνται ήδη στην Ευρώπη.
Τι είναι το Agentic Commerce;
Ο όρος Agentic Commerce περιγράφει ένα νέο μοντέλο ηλεκτρονικού εμπορίου, στο οποίο οι ψηφιακοί πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης (AI agents) δεν περιορίζονται στην παροχή πληροφοριών ή προτάσεων, αλλά μπορούν να αναλαμβάνουν ενέργειες για λογαριασμό του χρήστη.
Για παράδειγμα, ένας καταναλωτής θα μπορεί να ζητήσει από έναν AI agent να βρει ένα συγκεκριμένο προϊόν, να συγκρίνει χαρακτηριστικά και τιμές σε διαφορετικά καταστήματα και να προχωρήσει στην αγορά, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που έχει ορίσει.
Ο ψηφιακός βοηθός θα μπορεί να επικοινωνεί με τα ηλεκτρονικά καταστήματα, να επιλέγει προϊόντα και να ξεκινά τη διαδικασία πληρωμής χωρίς ο καταναλωτής να χρειάζεται να συμπληρώνει κάθε φορά χειροκίνητα τα στοιχεία του.
Οι πρώτες πραγματικές συναλλαγές στην Ευρώπη
Η εξέλιξη έχει ήδη περάσει από το στάδιο της θεωρητικής συζήτησης σε πραγματικές δοκιμές και συναλλαγές.
Τον Μάρτιο του 2026, η Santander και η Mastercard ανακοίνωσαν την ολοκλήρωση μιας συναλλαγής από AI agent μέσα από το τραπεζικό περιβάλλον της Santander. Η δοκιμή πραγματοποιήθηκε με το σύστημα Mastercard Agent Pay και με προκαθορισμένα όρια και δικαιώματα.
Τον Ιούλιο του 2026, η Visa ανακοίνωσε ότι AI agents πραγματοποιούσαν αγορές σε πραγματικά περιβάλλοντα ηλεκτρονικών καταστημάτων στην Ευρώπη, με βάση τις οδηγίες των κατόχων καρτών. Στο σχετικό πρόγραμμα συμμετείχαν περισσότεροι από 30 ευρωπαϊκοί εκδότες καρτών και επιχειρήσεις από διαφορετικούς κλάδους, όπως το λιανεμπόριο και ο τουρισμός.
Ανάμεσα στους τραπεζικούς συνεργάτες του προγράμματος Visa Agentic Ready περιλαμβάνονται η Alpha Bank και η Τράπεζα Πειραιώς.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η υπηρεσία είναι ήδη διαθέσιμη σε όλους τους καταναλωτές. Δείχνει, όμως, ότι οι απαραίτητες τεχνολογικές υποδομές αρχίζουν να λειτουργούν σε πραγματικές συνθήκες.
Τι σημαίνει «αγορές χωρίς κάρτες»;
Η έκφραση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι καταργούνται οι τραπεζικές κάρτες ή τα δίκτυα πληρωμών.
Στο νέο μοντέλο, ο καταναλωτής μπορεί να μην χρειάζεται να εισάγει ο ίδιος τα στοιχεία της κάρτας του σε κάθε ηλεκτρονικό κατάστημα. Η πληρωμή μπορεί να πραγματοποιείται μέσω ασφαλών ψηφιακών διαπιστευτηρίων, διακριτικών πληρωμής (tokens) και μηχανισμών ταυτοποίησης.
Η τραπεζική υποδομή και τα δίκτυα πληρωμών εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Αλλάζει κυρίως ο τρόπος με τον οποίο ξεκινά και εξουσιοδοτείται η συναλλαγή.
Πώς θα διασφαλίζεται ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα ξοδεύει ανεξέλεγκτα;
Το σημαντικότερο ζήτημα είναι ο έλεγχος. Ένας AI agent δεν θα πρέπει να έχει απεριόριστη πρόσβαση στα χρήματα του χρήστη.
Για να λειτουργήσει με ασφάλεια το νέο σύστημα, απαιτούνται συγκεκριμένοι κανόνες εξουσιοδότησης, όπως:
- Ανώτατο ποσό ανά αγορά ή συναλλαγή.
- Όρια συνολικών δαπανών.
- Περιορισμός σε συγκεκριμένα προϊόντα ή κατηγορίες αγορών.
- Επιλογή εγκεκριμένων ηλεκτρονικών καταστημάτων.
- Επιβεβαίωση από τον καταναλωτή για αγορές που ξεπερνούν τα καθορισμένα όρια.
- Δυνατότητα παρακολούθησης και διακοπής της δραστηριότητας του ψηφιακού βοηθού.
Η Visa, για παράδειγμα, αναφέρει ότι χρησιμοποιεί Payment Passkeys, ώστε οι συναλλαγές που ξεκινούν οι AI agents να συνδέονται με επαληθευμένο χρήστη και συγκεκριμένη εξουσιοδότηση. Η ταυτοποίηση του ανθρώπου και η αναγνώριση του ψηφιακού πράκτορα αποτελούν βασικά στοιχεία αυτής της διαδικασίας.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι για τους καταναλωτές;
Η ευκολία των αυτοματοποιημένων αγορών δημιουργεί και νέες προκλήσεις.
Ένας ψηφιακός βοηθός μπορεί να επιλέξει λανθασμένο προϊόν, να παρερμηνεύσει μια οδηγία ή να οδηγηθεί σε παραπλανητικές πληροφορίες που εμφανίζονται σε ένα ηλεκτρονικό κατάστημα. Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος κακόβουλων ψηφιακών πρακτόρων, υποκλοπής δεδομένων ή μη εξουσιοδοτημένων συναλλαγών.
Επιπλέον, θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν μια αγορά πραγματοποιείται από AI agent και προκύπτει λάθος ή οικονομική ζημία: ο πάροχος της τεχνολογίας, η τράπεζα, το δίκτυο πληρωμών ή ο έμπορος;
Το πλαίσιο εμπιστοσύνης και προστασίας του καταναλωτή εξακολουθεί να εξελίσσεται. Η τεχνολογική δυνατότητα από μόνη της δεν αρκεί για να εξασφαλίσει ασφαλείς συναλλαγές.
Πώς αλλάζει ο ρόλος των τραπεζών;
Οι τράπεζες δεν αναμένεται να εξαφανιστούν από τη διαδικασία. Αντίθετα, θα χρειαστεί να προσαρμοστούν σε ένα περιβάλλον όπου οι συναλλαγές μπορεί να ξεκινούν από ψηφιακούς βοηθούς και όχι απευθείας από τον πελάτη.
Θα πρέπει να αναπτύξουν μηχανισμούς αναγνώρισης και ελέγχου των AI agents, να επεξεργάζονται διαφορετικά πρότυπα συναλλαγών και να διατηρούν την εποπτεία και την ασφάλεια των πληρωμών.
Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αλλάξει και την εσωτερική λειτουργία τους, αυτοματοποιώντας διαδικασίες ελέγχου, ταυτοποίησης πελατών και εξυπηρέτησης.
Στη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στο Fintech Athens 5.0 στην Αθήνα, εκπρόσωποι της Google Cloud, της Microsoft και της NBG Pay ανέδειξαν ακριβώς αυτή τη μετάβαση: οι πληρωμές ενσωματώνονται ολοένα περισσότερο στην αγοραστική διαδικασία, ενώ οι τράπεζες και οι πάροχοι πληρωμών καλούνται να επανασχεδιάσουν τις υπηρεσίες τους.
Πότε θα γίνει καθημερινότητα;
Η πλήρως αυτόνομη αγορά παραμένει σε πρώιμο στάδιο, παρά τις πραγματικές συναλλαγές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. Χρειάζονται κοινά τεχνολογικά πρότυπα, συνεργασία μεταξύ τραπεζών και επιχειρήσεων, αλλά και σαφείς κανόνες προστασίας των καταναλωτών.
Η Mastercard, σε έκθεσή της τον Σεπτέμβριο του 2026, εκτιμά ότι περισσότεροι από ένας στους δέκα online αγοραστές παγκοσμίως θα χρησιμοποιούν τακτικά AI agents για αγορές και πληρωμές έως το 2030. Πρόκειται για πρόβλεψη της εταιρείας και όχι για βεβαιότητα.
Οι πρώτες εφαρμογές αναμένεται να αφορούν κυρίως επαναλαμβανόμενες και απλούστερες αγορές, όπως είδη καθημερινής χρήσης και συνδρομές, όπου οι επιλογές και τα όρια μπορούν να καθοριστούν εκ των προτέρων.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η ευκολία
Η δυνατότητα να αναθέτουμε σε έναν ψηφιακό βοηθό την αναζήτηση και την αγορά προϊόντων μπορεί να εξοικονομήσει χρόνο και να απλοποιήσει τις συναλλαγές. Ταυτόχρονα, όμως, μεταφέρει ένα μέρος της αγοραστικής απόφασης από τον άνθρωπο σε ένα αυτοματοποιημένο σύστημα.
Η επιτυχία του νέου μοντέλου δεν θα κριθεί μόνο από το πόσο γρήγορα μπορεί να ολοκληρώνεται μια πληρωμή, αλλά από το αν ο καταναλωτής θα γνωρίζει τι αγοράζεται, πόσο κοστίζει, ποιος έχει την ευθύνη και πώς μπορεί να παρέμβει.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί σύντομα να αναλάβει ένα μέρος των αγορών μας. Η εμπιστοσύνη, όμως, δεν μπορεί να αυτοματοποιηθεί χωρίς σαφείς κανόνες και πραγματικό ανθρώπινο έλεγχο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου