Σκόρδο και χοληστερόλη: Ωμό ή μαγειρεμένο;

Το σκόρδο περιέχει θειούχες ενώσεις που μελετώνται για την πιθανή επίδρασή τους στα επίπεδα της χοληστερόλης.

Βρίσκεται σχεδόν σε κάθε κουζίνα και χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες στη μαγειρική. Το σκόρδο, όμως, δεν ενδιαφέρει μόνο για τη γεύση και το άρωμά του. Επιστημονικές μελέτες εξετάζουν τις πιθανές επιδράσεις του στην καρδιαγγειακή υγεία, με ιδιαίτερη έμφαση στη χοληστερόλη. Τι δείχνουν τα νεότερα δεδομένα και έχει σημασία αν το καταναλώνουμε ωμό ή μαγειρεμένο;

Τι μπορεί να κάνει το σκόρδο στη χοληστερόλη;

Το σκόρδο περιέχει φυσικές θειούχες ενώσεις, οι οποίες αποτελούν αντικείμενο επιστημονικής έρευνας για τις πιθανές ευεργετικές τους ιδιότητες. Μια νεότερη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση, που δημοσιεύθηκε το 2026 στο επιστημονικό περιοδικό *Nutrition Reviews*, συγκέντρωσε δεδομένα από 108 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές με συνολικά 7.137 συμμετέχοντες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση σκόρδου ή η χορήγηση σχετικών σκευασμάτων συνδέθηκε με:

• Μείωση της ολικής χοληστερόλης κατά περίπου 10,2 mg/dL.
• Μείωση της LDL, γνωστής ως «κακής» χοληστερόλης, κατά περίπου 5,9 mg/dL.
• Μικρή αύξηση της HDL, της «καλής» χοληστερόλης.
• Μείωση των τριγλυκεριδίων κατά περίπου 5,8 mg/dL.

Οι μεταβολές αυτές είναι σχετικά μικρές. Επιπλέον, οι μελέτες περιλάμβαναν διαφορετικές μορφές και ποσότητες σκόρδου, επομένως τα αποτελέσματα δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσια στην καθημερινή κατανάλωση μιας σκελίδας.

Ωμό ή μαγειρεμένο σκόρδο;

Η απάντηση σχετίζεται με τον τρόπο με τον οποίο σχηματίζεται η αλισίνη, μία από τις πιο γνωστές θειούχες ενώσεις του σκόρδου. Στην ακέραιη σκελίδα υπάρχει μια ουσία που ονομάζεται αλλιίνη, καθώς και το ένζυμο αλλιινάση. Όταν το σκόρδο κοπεί, λιωθεί ή πολτοποιηθεί, τα δύο συστατικά έρχονται σε επαφή και ξεκινά η διαδικασία σχηματισμού της αλισίνης. Η θερμότητα μπορεί να αδρανοποιήσει την αλλιινάση, περιορίζοντας έτσι τον σχηματισμό της αλισίνης. Γι' αυτό:

• Ωμό σκόρδο: Όταν είναι φρεσκοκομμένο ή λιωμένο, επιτρέπει τον σχηματισμό αλισίνης χωρίς την επίδραση της θερμότητας.
• Μαγειρεμένο σκόρδο: Το παρατεταμένο μαγείρεμα μπορεί να περιορίσει τη δραστηριότητα του ενζύμου και τον σχηματισμό αλισίνης.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το μαγειρεμένο σκόρδο χάνει όλες τις χρήσιμες ουσίες του. Διαθέτει και άλλες ενώσεις, οι οποίες μπορεί να παραμένουν ή να μεταβάλλονται κατά το μαγείρεμα. Σημαντικό είναι επίσης ότι δεν υπάρχουν επαρκείς κλινικές μελέτες που να αποδεικνύουν ότι το ωμό σκόρδο μειώνει περισσότερο την LDL χοληστερόλη από το μαγειρεμένο.

Πώς να το προετοιμάζετε;

Αν θέλετε να ευνοήσετε τον σχηματισμό αλισίνης, μπορείτε να ακολουθήσετε μια απλή πρακτική:

1. Λιώστε ή ψιλοκόψτε το σκόρδο.
2. Αφήστε το για λίγα λεπτά πριν το προσθέσετε στο φαγητό.
3. Αποφύγετε να το εκθέτετε αμέσως σε πολύ υψηλή θερμοκρασία.

Η διαδικασία αυτή ευνοεί τον σχηματισμό της αλισίνης πριν από το μαγείρεμα. Δεν αποτελεί, ωστόσο, αποδεδειγμένη μέθοδο για μεγαλύτερη μείωση της χοληστερόλης.

Πόσο ασφαλές είναι το σκόρδο;

Το σκόρδο σε συνηθισμένες μαγειρικές ποσότητες θεωρείται ασφαλές για τους περισσότερους ανθρώπους. Η κατανάλωσή του, ιδιαίτερα όταν είναι ωμό, μπορεί να προκαλέσει καούρα, στομαχικές ενοχλήσεις ή έντονη οσμή στην αναπνοή. Χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή στα συμπληρώματα σκόρδου, καθώς ενδέχεται να αυξήσουν τον κίνδυνο αιμορραγίας. Όσοι λαμβάνουν αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα, καθώς και όσοι πρόκειται να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση, πρέπει να συμβουλεύονται τον γιατρό τους πριν από τη χρήση τέτοιων σκευασμάτων.

Μπορεί να αντικαταστήσει τα φάρμακα για τη χοληστερόλη;

Όχι. Παρότι τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι το σκόρδο μπορεί να έχει μια μικρή θετική επίδραση στο λιπιδαιμικό προφίλ, η επίδρασή του είναι σαφώς πιο περιορισμένη από εκείνη των φαρμάκων που χορηγούνται για τη μείωση της χοληστερόλης. Η κατανάλωσή του μπορεί να αποτελεί μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής, αλλά δεν υποκαθιστά τη φαρμακευτική αγωγή ούτε τον έλεγχο των επιπέδων χοληστερόλης.

Το συμπέρασμα

Το σκόρδο έχει ενδιαφέρουσες ιδιότητες και η επιστημονική έρευνα συνεχίζει να εξετάζει τη συμβολή του στην καρδιαγγειακή υγεία. Το ωμό, λιωμένο σκόρδο ευνοεί τον σχηματισμό αλισίνης, ενώ το μαγείρεμα μπορεί να περιορίσει αυτή τη διαδικασία. Δεν έχει αποδειχθεί, όμως, ότι η μία μορφή προσφέρει μεγαλύτερη μείωση της χοληστερόλης από την άλλη. Το σημαντικότερο είναι να αντιμετωπίζουμε το σκόρδο ως ένα χρήσιμο συστατικό της διατροφής και όχι ως φυσικό υποκατάστατο της ιατρικής αντιμετώπισης της υψηλής χοληστερόλης.