Η πρωτοβουλία Τζιτζικώστα και η νέα προσπάθεια της Κομισιόν
Ο Απόστολος Τζιτζικώστας, ως Ευρωπαίος επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, επιδιώκει να ξεμπλοκάρει τον φάκελο της κατάργησης της θερινής και χειμερινής ώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε πρόσφατη συνάντησή του στις Βρυξέλλες με Έλληνες δημοσιογράφους, χαρακτήρισε τη διαδικασία αλλαγής της ώρας «μια ανοησία η οποία ταλαιπωρεί τους πολίτες», υποστηρίζοντας ότι τα ενεργειακά οφέλη για τα οποία είχε αρχικά καθιερωθεί έχουν πλέον περιοριστεί. Ο ίδιος έχει επισημάνει ότι η αλλαγή επηρεάζει την καθημερινότητα, τον ύπνο και την υγεία των πολιτών, ενώ δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες στις μεταφορές και στον προγραμματισμό των δρομολογίων. Η προσπάθεια δεν περιορίζεται σε δημόσιες δηλώσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκινήσει νέα μελέτη για τις επιπτώσεις της κατάργησης, με στόχο να δημιουργηθεί κοινή βάση δεδομένων για τις αποφάσεις των κρατών-μελών.Τι προβλέπει η πρόταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε καταθέσει ήδη από τις 12 Σεπτεμβρίου 2018 πρόταση οδηγίας για τον τερματισμό της εποχικής αλλαγής ώρας. Η πρόταση προέβλεπε ότι τα κράτη-μέλη θα σταματούσαν να αλλάζουν τα ρολόγια δύο φορές τον χρόνο και θα επέλεγαν εάν θα διατηρούσαν μόνιμα τη θερινή ή τη χειμερινή ώρα. Τον Μάρτιο του 2019, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της κατάργησης, με 410 ψήφους υπέρ, 192 κατά και 51 αποχές. Η διαδικασία, ωστόσο, σταμάτησε στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς οι κυβερνήσεις δεν κατέληξαν σε κοινή θέση. Η πρόταση δεν έχει αποσυρθεί, αλλά δεν έχει εγκριθεί οριστικά. Μέχρι να ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία, ισχύει κανονικά το σημερινό σύστημα: αλλαγή σε θερινή ώρα την τελευταία Κυριακή του Μαρτίου και επιστροφή στη χειμερινή την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου.Γιατί διαφωνούν οι ευρωπαϊκές χώρες;
Το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η κατάργηση της αλλαγής ώρας. Είναι κυρίως η επιλογή της μόνιμης ώρας που θα εφαρμόσει κάθε χώρα. Οι γεωγραφικές διαφορές μεταξύ Βορρά και Νότου δημιουργούν διαφορετικές ανάγκες. Στις βόρειες χώρες η διάρκεια της ημέρας παρουσιάζει πολύ μεγαλύτερες εποχικές διακυμάνσεις. Επομένως, η επιλογή μόνιμης θερινής ή χειμερινής ώρας έχει διαφορετικές συνέπειες για την καθημερινότητα. **Οι χώρες και οι θέσεις που έχουν καταγραφεί:** - **Φινλανδία:** Υποστηρίζει την κατάργηση της εποχικής αλλαγής, αλλά έχει εκφράσει προτίμηση στη μόνιμη χειμερινή ώρα. - **Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία:** Υποστηρίζουν την κατάργηση και προτιμούν τη μόνιμη θερινή ώρα. Η Εσθονία, ωστόσο, επιδιώκει να διατηρήσει τον ίδιο χρόνο με τη Φινλανδία, λόγω των στενών οικονομικών και συγκοινωνιακών σχέσεων. - **Γερμανία:** Δεν έχει καταλήξει σε συγκεκριμένη επιλογή μεταξύ μόνιμης θερινής και χειμερινής ώρας. - **Γαλλία:** Έχει ζητήσει πρόσθετη αξιολόγηση των επιπτώσεων, ιδίως στις αερομεταφορές. - **Ελλάδα και Πορτογαλία:** Είχαν εκφράσει έντονη αντίθεση στην πρόταση το 2018. Δεν έχει τεκμηριωθεί ότι αυτή παραμένει η σημερινή επίσημη θέση των κυβερνήσεών τους. Επομένως, δεν υπάρχει ένα ενιαίο μέτωπο χωρών του Βορρά που απορρίπτει την κατάργηση. Οι διαφωνίες αφορούν κυρίως το ποια ώρα θα πρέπει να ισχύσει και πώς θα αποφευχθούν προβλήματα μεταξύ γειτονικών κρατών.Η Λιθουανία θέλει να προωθήσει το θέμα το 2027
Η επόμενη σημαντική ευκαιρία για την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων συνδέεται με την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Λιθουανία αναλαμβάνει την προεδρία την 1η Ιανουαρίου 2027 και έχει ήδη εντάξει την κατάργηση της εποχικής αλλαγής ώρας στις προτεραιότητές της. Ο υπουργός Μεταφορών της χώρας, Juras Taminskas, έχει πραγματοποιήσει επαφές με ομολόγους του από τη Σουηδία και τη Γαλλία, ενώ νωρίτερα είχε συζητήσει το ζήτημα με εκπροσώπους της Εσθονίας, της Λετονίας, της Πολωνίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας. Η λιθουανική πλευρά επιδιώκει να συνεχίσει τις επαφές με τις κυβερνήσεις και να οδηγήσει το θέμα σε ουσιαστική συζήτηση κατά τη διάρκεια της προεδρίας της. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, εξετάζεται η πραγματοποίηση συζήτησης σε επίπεδο υπουργών τον Φεβρουάριο του 2027 και η επιδίωξη ψηφοφορίας έως τα τέλη Ιουνίου. Δεν πρόκειται ακόμη για οριστικοποιημένο ευρωπαϊκό χρονοδιάγραμμα. Την 1η Ιουλίου 2027, την προεδρία του Συμβουλίου θα αναλάβει η Ελλάδα. Εάν δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία έως τότε, ο φάκελος ενδέχεται να περάσει στην ελληνική προεδρία.Τι εξετάζει η νέα μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής;
Η νέα μελέτη ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2026 και αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους. Την εκπόνησή της έχει αναλάβει κοινοπραξία των εταιρειών Ecorys, Capgemini, Stratec και CE Delft. Σύμφωνα με επίσημο έγγραφο του Συμβουλίου της ΕΕ, εξετάζονται δέκα διαφορετικά σενάρια εφαρμογής, μεταξύ των οποίων: - Μόνιμη θερινή ώρα σε όλα τα κράτη-μέλη. - Μόνιμη χειμερινή ώρα. - Διαφορετικές επιλογές ανάμεσα σε γειτονικές χώρες. - Σενάρια με μερικό συντονισμό των ζωνών ώρας. Η αξιολόγηση καλύπτει τις επιπτώσεις στην ενιαία αγορά, στις μεταφορές, στην ενέργεια, στη δημόσια υγεία, στην ασφάλεια και στη γεωργία. Το 2025 η πολωνική προεδρία είχε προτείνει διετή δοκιμαστική εφαρμογή μόνιμης θερινής ώρας σε ολόκληρη την ΕΕ. Η πρόταση εξετάστηκε, αλλά τα κράτη-μέλη ζήτησαν πρόσθετα στοιχεία πριν προχωρήσουν σε απόφαση.Τι σημαίνει η κατάργηση για την Ελλάδα;
Για την Ελλάδα, η επιλογή της μόνιμης ώρας έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της γεωγραφικής της θέσης. Με μόνιμη χειμερινή ώρα, ο ήλιος θα ανέτελλε και θα έδυε μία ώρα νωρίτερα σε σχέση με τη σημερινή θερινή ώρα. Για παράδειγμα, τον Ιούνιο στην Αθήνα η δύση του ήλιου γίνεται σήμερα περίπου στις 20:50. Με μόνιμη χειμερινή ώρα θα γινόταν περίπου στις 19:50. Αντίθετα, με μόνιμη θερινή ώρα, τον χειμώνα η ανατολή του ήλιου θα γινόταν μία ώρα αργότερα σε σχέση με τη σημερινή χειμερινή ώρα. Η επιλογή, επομένως, δεν είναι απλώς τεχνική. Επηρεάζει τα ωράρια εργασίας, τη σχολική καθημερινότητα, τις μετακινήσεις και τη χρήση του φυσικού φωτός.Τι λένε οι έρευνες για την υγεία;
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα υπέρ της κατάργησης είναι η επίδραση της αλλαγής ώρας στον κιρκάδιο ρυθμό, δηλαδή στο εσωτερικό βιολογικό ρολόι του ανθρώπου. Η μετακίνηση των δεικτών κατά μία ώρα μπορεί να προκαλέσει προσωρινή διαταραχή του ύπνου, κόπωση και δυσκολία προσαρμογής. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται για τα παιδιά, τους ηλικιωμένους και όσους έχουν ήδη προβλήματα ύπνου. Ωστόσο, η επιστημονική τεκμηρίωση δεν επιτρέπει να αποδίδονται όλες οι μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία αποκλειστικά στην αλλαγή της ώρας. Η επιλογή μεταξύ μόνιμης θερινής και χειμερινής ώρας έχει επίσης σημασία, καθώς η έκθεση στο φυσικό φως επηρεάζει τον ύπνο και τον βιολογικό ρυθμό.Γιατί δεν έχει ληφθεί ακόμη η τελική απόφαση;
Η κατάργηση της αλλαγής ώρας απαιτεί συμφωνία μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και των κρατών-μελών. Δεν αρκεί η θετική ψήφος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Χρειάζεται και θέση του Συμβουλίου της ΕΕ, με την απαιτούμενη ειδική πλειοψηφία των κρατών-μελών. Η δυσκολία βρίσκεται στον συντονισμό. Εάν γειτονικές χώρες επιλέξουν διαφορετικές μόνιμες ώρες, μπορεί να δημιουργηθούν προβλήματα στις σιδηροδρομικές και αεροπορικές μεταφορές, στις εμπορικές συναλλαγές και στον προγραμματισμό των επιχειρήσεων. Η δημόσια διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2018 είχε συγκεντρώσει 4,6 εκατομμύρια απαντήσεις. Το 84% τάχθηκε υπέρ της κατάργησης της αλλαγής ώρας. Ωστόσο, περίπου το 70% των απαντήσεων προήλθε από τη Γερμανία, επομένως το αποτέλεσμα δεν αποτελούσε αντιπροσωπευτική δημοσκόπηση του συνόλου των Ευρωπαίων πολιτών. Η νέα μελέτη και η λιθουανική προεδρία του 2027 ενδέχεται να δώσουν νέα ώθηση στη διαδικασία. Μέχρι να υπάρξει όμως νομοθετική συμφωνία, οι Ευρωπαίοι θα συνεχίσουν να αλλάζουν τα ρολόγια τους δύο φορές τον χρόνο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου