Πριν από 64 χρόνια, στο Saihanba της βόρειας Κίνας, υπήρχε μια έκταση που έμοιαζε σχεδόν
καταδικασμένη να παραμείνει άγονη. Σήμερα, στο ίδιο σημείο απλώνεται ένα από τα μεγαλύτερα τεχνητά δάση του κόσμου, σε ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα μεγάλης κλίμακας οικολογικής αποκατάστασης.Η ιστορία του Saihanba δεν είναι αποτέλεσμα μιας μεγάλης δενδροφύτευσης που ολοκληρώθηκε μέσα σε λίγα χρόνια. Είναι το αποτέλεσμα μιας προσπάθειας που ξεκίνησε το 1962 και συνεχίστηκε για περισσότερες από έξι δεκαετίες, περνώντας από γενιά σε γενιά.
Σήμερα η περιοχή αποτελεί ένα τεράστιο δασικό σύμπλεγμα στη βόρεια επαρχία Χεμπέι, περίπου 300 χιλιόμετρα βόρεια του Πεκίνου.
Το 1962 όλα ξεκίνησαν από μια δύσκολη αποστολή
Το Saihanba είχε γνωρίσει πολύ διαφορετικές εποχές στο παρελθόν. Κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Τσινγκ αποτελούσε βασιλικό κυνηγότοπο και διέθετε πλούσια βλάστηση και δάση.
Η εκτεταμένη υλοτομία, οι πυρκαγιές και οι ανθρώπινες δραστηριότητες, όμως, υποβάθμισαν σταδιακά την περιοχή. Μέχρι τη δεκαετία του 1950, μεγάλο μέρος της είχε μετατραπεί σε άγονη έκταση, με έντονα προβλήματα διάβρωσης και ερημοποίησης.
Η κατάσταση είχε συνέπειες και για την περιοχή γύρω από το Πεκίνο, καθώς οι άνεμοι μετέφεραν άμμο από τις βόρειες ερημικές περιοχές προς τα νότια.
Το 1961 αποφασίστηκε η δημιουργία ενός μεγάλου τεχνητού δάσους στη βόρεια Χεμπέι και το 1962 ιδρύθηκε επίσημα το Saihanba Mechanized Forest Farm.
Στις πρώτες ομάδες που έφτασαν στην περιοχή συμμετείχαν εκατοντάδες νέοι δασολόγοι και εργαζόμενοι, οι οποίοι κλήθηκαν να φυτέψουν δέντρα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.
Το κρύο, οι άνεμοι και το πρόβλημα του νερού
Η αποστολή δεν ήταν καθόλου εύκολη.
Το Saihanba βρίσκεται σε μεγάλο υψόμετρο και χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα ψυχρούς χειμώνες και ισχυρούς ανέμους. Οι συνθήκες έκαναν την επιβίωση των δενδρυλλίων εξαιρετικά δύσκολη.
Οι πρώτοι δασολόγοι έπρεπε να αντιμετωπίσουν όχι μόνο το κλίμα αλλά και το γεγονός ότι η περιοχή είχε ήδη υποστεί σοβαρή οικολογική υποβάθμιση.
Η επιτυχία δεν ήρθε αμέσως. Πολλά δέντρα δεν κατάφεραν να επιβιώσουν και οι άνθρωποι που εργάζονταν εκεί χρειάστηκε να πειραματιστούν με διαφορετικά είδη, τεχνικές φύτευσης και τρόπους προστασίας των δενδρυλλίων.
Τρεις γενιές φύτευαν δέντρα
Το μεγαλύτερο χαρακτηριστικό του εγχειρήματος είναι η διάρκειά του.
Δεν επρόκειτο για ένα πρόγραμμα που ολοκληρώθηκε από μία ομάδα ανθρώπων. Τρεις γενιές δασολόγων και εργαζομένων συνέχισαν την ίδια προσπάθεια.
Σιγά-σιγά, τα δέντρα μεγάλωσαν, η βλάστηση επέστρεψε και το τοπίο άρχισε να αλλάζει.
Σύμφωνα με την UNEP, η δασοκάλυψη αυξήθηκε από περίπου 11,4% στη δεκαετία του 1960 σε περίπου 80%.
Η έκταση του Saihanba που διαχειρίζεται το δασικό αγρόκτημα ανέρχεται σε δεκάδες χιλιάδες εκτάρια, ενώ οι επίσημες πηγές αναφέρουν περισσότερα από 76.000 εκτάρια δασικής έκτασης.
Από την άγονη γη σε ένα τεράστιο δασικό οικοσύστημα
Η αλλαγή είναι εντυπωσιακή.
Εκεί όπου κάποτε κυριαρχούσαν άμμος, γυμνό έδαφος και ισχυροί άνεμοι, σήμερα υπάρχουν τεράστιες δασικές εκτάσεις.
Το Saihanba χαρακτηρίζεται από κινεζικές και διεθνείς πηγές ως το μεγαλύτερο τεχνητό δάσος στον κόσμο, αν και οι ακριβείς αριθμοί για την έκταση διαφέρουν ανάλογα με το αν αναφέρονται στη συνολική έκταση του δασικού αγροκτήματος, στη δασική έκταση ή στη ζώνη του ευρύτερου οικοσυστήματος.
Αυτό που δεν αμφισβητείται είναι η τεράστια κλίμακα της αναδάσωσης που πραγματοποιήθηκε από το 1962 και μετά.
Το δάσος έγινε ασπίδα απέναντι στην ερημοποίηση
Ο αρχικός στόχος δεν ήταν απλώς να δημιουργηθεί ένα όμορφο δάσος.
Το Saihanba σχεδιάστηκε ως οικολογικό φράγμα απέναντι στην εξάπλωση της ερημοποίησης και στη μεταφορά άμμου προς το Πεκίνο και την ευρύτερη περιοχή.
Με την ανάπτυξη του δάσους, μειώθηκαν οι επιπτώσεις των ισχυρών ανέμων και ενισχύθηκε η συγκράτηση του νερού και του εδάφους.
Η UNEP αναφέρει ότι το δάσος παρέχει σημαντικές ποσότητες καθαρού νερού στην περιοχή Πεκίνου–Τιαντζίν, ενώ συμβάλλει και στην παραγωγή οξυγόνου και στη δέσμευση άνθρακα.
Δεν δημιουργήθηκε απλώς ένα δάσος
Η αλλαγή στο Saihanba είχε επιπτώσεις πολύ πέρα από την αύξηση των δέντρων.
Η αποκατάσταση της βλάστησης δημιούργησε ένα νέο οικοσύστημα, ενίσχυσε τη βιοποικιλότητα και βελτίωσε τη λειτουργία του εδάφους και του υδρολογικού κύκλου.
Παράλληλα, αναπτύχθηκαν δραστηριότητες που συνδέονται με τον δασικό τουρισμό, τα φυτώρια και άλλες πράσινες οικονομικές δραστηριότητες.
Έτσι, η αναδάσωση μετατράπηκε σταδιακά από ένα τεράστιο περιβαλλοντικό εγχείρημα σε ένα ευρύτερο μοντέλο οικολογικής και οικονομικής ανάπτυξης.
Η αναγνώριση από τα Ηνωμένα Έθνη
Η προσπάθεια του Saihanba έχει αναγνωριστεί διεθνώς.
Το 2017, η κοινότητα αναδάσωσης του Saihanba τιμήθηκε από το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον με το Champions of the Earth, στην κατηγορία Inspiration and Action.
Η UNEP χαρακτήρισε το έργο παράδειγμα μετατροπής υποβαθμισμένης γης σε ένα πλούσιο πράσινο τοπίο.
Το 2021, το Saihanba Forest Farm έλαβε επίσης ειδική διάκριση στο Land for Life Award της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης.
Οι αριθμοί δείχνουν το μέγεθος της αλλαγής
Τα στοιχεία που έχουν δημοσιευθεί από διεθνείς οργανισμούς δείχνουν την κλίμακα του μετασχηματισμού.
Η δασοκάλυψη αυξήθηκε από περίπου 11,4% σε 82%, ενώ η δασική έκταση έφτασε περίπου τα 76.700 εκτάρια.
Παράλληλα, τα αποθέματα ξυλείας αυξήθηκαν από περίπου 330.000 κυβικά μέτρα σε περισσότερα από 10 εκατομμύρια κυβικά μέτρα.
Οι αριθμοί αυτοί δεν περιγράφουν απλώς περισσότερα δέντρα. Αποτυπώνουν την αλλαγή ενός ολόκληρου τοπίου.
Ένα οικολογικό έργο που χρειάστηκε 64 χρόνια
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της ιστορίας του Saihanba είναι ίσως ότι η αλλαγή δεν έγινε γρήγορα.
Το 1962 ξεκίνησε η οργανωμένη προσπάθεια και σήμερα, το 2026, έχουν περάσει 64 χρόνια.
Οι άνθρωποι που φύτεψαν τα πρώτα δέντρα δεν ήταν εκείνοι που είδαν το σημερινό δάσος στην πλήρη ανάπτυξή του.
Η πρώτη γενιά ξεκίνησε το έργο. Η δεύτερη το συνέχισε. Η τρίτη το παρέλαβε και το επέκτεινε.
Αυτό είναι και το βασικό μάθημα του Saihanba: ορισμένα περιβαλλοντικά έργα δεν μπορούν να μετρηθούν σε μία κυβερνητική θητεία ή σε έναν οικονομικό κύκλο.
Το «πράσινο θαύμα» που προστάτευσε το Πεκίνο
Η δημιουργία του δάσους έχει συνδεθεί με τη μείωση της απειλής από τις αμμοθύελλες και την προστασία της ευρύτερης περιοχής του Πεκίνου.
Το Saihanba λειτουργεί ως ένα μεγάλο πράσινο φράγμα στο βόρειο τμήμα της Κίνας, συμβάλλοντας στη συγκράτηση της άμμου και στη διατήρηση των υδάτινων πόρων.
Γι' αυτό και συχνά περιγράφεται ως μία από τις σημαντικότερες προσπάθειες οικολογικής αποκατάστασης μεγάλης κλίμακας στην Κίνα.
Μπορεί να επαναληφθεί κάπου αλλού;
Το παράδειγμα του Saihanba δεν σημαίνει ότι κάθε άγονη περιοχή μπορεί να μετατραπεί με τον ίδιο τρόπο σε δάσος.
Οι κλιματικές συνθήκες, το έδαφος, η διαθεσιμότητα νερού και τα κατάλληλα είδη δέντρων διαφέρουν σημαντικά από περιοχή σε περιοχή.
Το παράδειγμα όμως δείχνει κάτι σημαντικό: η οικολογική υποβάθμιση δεν είναι πάντοτε μη αναστρέψιμη.
Με μακροχρόνιο σχεδιασμό, επιστημονική γνώση, συνεχή εργασία και διαδοχή γενεών, ακόμη και μια σοβαρά υποβαθμισμένη έκταση μπορεί να αποκτήσει ξανά σημαντικές οικολογικές λειτουργίες.
Ένα δάσος που δεν το δημιούργησε μία γενιά
Το Saihanba είναι σήμερα πολύ διαφορετικό από αυτό που αντίκρισαν οι πρώτοι εργαζόμενοι το 1962.
Η άγονη έκταση έχει δώσει τη θέση της σε ένα τεράστιο δασικό τοπίο και το έργο των ανθρώπων που εργάστηκαν εκεί συνεχίζει να αποτελεί σημείο αναφοράς για την οικολογική αποκατάσταση.
Η ιστορία του δεν είναι μόνο μια ιστορία για δέντρα.
Είναι μια ιστορία για το τι μπορεί να συμβεί όταν ένα περιβαλλοντικό σχέδιο έχει ορίζοντα δεκαετιών και όχι λίγων ετών.
Το μάθημα του Saihanba
Το 1962, οι πρώτοι άνθρωποι που έφτασαν στο Saihanba δεν μπορούσαν να δουν το δάσος που θα υπήρχε 64 χρόνια αργότερα.
Έβλεπαν μια δύσκολη, κρύα και υποβαθμισμένη έκταση και φύτευαν ένα δέντρο τη φορά.
Σήμερα, εκατομμύρια δέντρα σχηματίζουν ένα από τα μεγαλύτερα τεχνητά δασικά οικοσυστήματα στον κόσμο.
Ίσως αυτό να είναι και το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της ιστορίας: το δάσος που βλέπουμε σήμερα ξεκίνησε από ανθρώπους που φύτευαν δέντρα χωρίς να μπορούν να δουν το τελικό αποτέλεσμα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου