Μεταναστευτικό: Η ελληνική πρόταση στην ΕΕ για έκτακτο μηχανισμό και Return Hubs
Δύο βασικές προτάσεις για τη διαχείριση μεταναστευτικών κρίσεων έθεσε η Ελλάδα στο Συμβούλιο Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης ανάγκης για περιπτώσεις μαζικών και εργαλειοποιημένων μεταναστευτικών ροών και η ανάπτυξη Return Hubs σε τρίτες χώρες για την επιτάχυνση των επιστροφών.
Ο έκτακτος μηχανισμός
Την ελληνική πρόταση παρουσίασε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης, μεταφέροντας στο Συμβούλιο την πρωτοβουλία που είχε παρουσιάσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η πρόταση αφορά περιπτώσεις κατά τις οποίες τα κράτη-μέλη αντιμετωπίζουν αιφνίδιες, μαζικές μεταναστευτικές ροές, ιδιαίτερα όταν αυτές συνδέονται με εργαλειοποίηση ή υβριδικές απειλές στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.
Η Αθήνα ζητά να υπάρχει ένα σαφές ευρωπαϊκό νομικό και επιχειρησιακό πλαίσιο, ώστε σε συνθήκες κρίσης να μπορούν να ενεργοποιούνται έκτακτα μέτρα.
Στην ελληνική πρόταση περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η δυνατότητα προσωρινής αναστολής της παραλαβής αιτήσεων ασύλου υπό συγκεκριμένες έκτακτες προϋποθέσεις, καθώς και η ενισχυμένη επιτήρηση των εξωτερικών συνόρων και η επιχειρησιακή συνδρομή του Frontex.
Ο Πλεύρης υποστήριξε ότι σε έκτακτες συνθήκες χρειάζονται αντίστοιχα έκτακτα ευρωπαϊκά εργαλεία.
Το ζήτημα των Return Hubs
Δεύτερο βασικό θέμα ήταν η δημιουργία Return Hubs σε ασφαλείς τρίτες χώρες.
Η Ελλάδα συμμετέχει, μαζί με τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Δανία και την Αυστρία, στο λεγόμενο Core Group, που επεξεργάζεται το συγκεκριμένο μοντέλο συνεργασίας με τρίτες χώρες.
Στόχος είναι να μπορούν να πραγματοποιούνται επιστροφές προσώπων που δεν δικαιούνται διεθνή προστασία, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που θα προβλέπει το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.
Σύμφωνα με το ελληνικό υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, τα Return Hubs δεν πρέπει να ταυτίζονται κατ' ανάγκη με κλειστές δομές κράτησης. Πρόκειται για ένα μοντέλο συνεργασίας με τρίτες ασφαλείς χώρες, με σκοπό την πρακτική εφαρμογή των αποφάσεων επιστροφής.
Η Αφρική στο επίκεντρο
Η Ελλάδα έχει θέσει ως πολιτικό στόχο να λειτουργήσει ο πρώτος τέτοιος κόμβος στην Αφρική κατά τη διάρκεια της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Για την υλοποίηση του σχεδίου απαιτούνται συμφωνίες με τρίτες χώρες, συγκεκριμένες νομικές εγγυήσεις και μηχανισμοί εποπτείας.
Στις σχετικές συζητήσεις συμμετέχουν επίσης διεθνείς οργανισμοί, με αντικείμενο μεταξύ άλλων την τεχνογνωσία, την παρακολούθηση των διαδικασιών και τις εγγυήσεις που θα συνοδεύουν τις επιστροφές.
Τι αποφασίστηκε σε ευρωπαϊκό επίπεδο
Κατά τη συνεδρίαση οι υπουργοί ενέκριναν επίσης το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις επιστροφές, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα δημιουργίας Return Hubs εκτός της ΕΕ.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί το θεσμικό πλαίσιο πάνω στο οποίο μπορούν να αναπτυχθούν σχετικές συνεργασίες με τρίτες χώρες.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οποιαδήποτε έκτακτα μέτρα για τη διαχείριση μεταναστευτικών ροών πρέπει να εφαρμόζονται με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και στα θεμελιώδη δικαιώματα.
Τι μένει να γίνει
Η ελληνική πρόταση βρίσκεται πλέον στο ευρωπαϊκό τραπέζι, αλλά η παρουσίασή της δεν σημαίνει ότι όλα τα προβλεπόμενα μέτρα έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή.
Για τον έκτακτο μηχανισμό απαιτείται περαιτέρω ευρωπαϊκή επεξεργασία, ενώ για τα Return Hubs χρειάζονται συγκεκριμένες συμφωνίες με τρίτες χώρες και καθορισμός των νομικών και πρακτικών διαδικασιών.
Το επόμενο στάδιο είναι επομένως η μετατροπή των πολιτικών προτάσεων σε συγκεκριμένους κανόνες, συμφωνίες και μηχανισμούς εφαρμογής.
Πηγές:
- Ευρωπαϊκό Συμβούλιο / Συμβούλιο της ΕΕ – Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, 1 Οκτωβρίου 2026.
- Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου – Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Έκτακτης Ανάγκης.
- Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου – Κέντρα Επιστροφής (Return Hubs).
- Reuters – Greece proposes suspending asylum requests in emergencies, 1 October 2026.
- ERT News – Η ελληνική πρόταση στο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου