Πριν από περίπου 4.700 χρόνια, ένα εμπορικό πλοίο χάθηκε στα νερά της ανατολικής Μεσογείου. Το ξύλινο σκαρί του δεν σώθηκε, αλλά το φορτίο που έμεινε στον βυθό μπορεί να φωτίσει τις διαδρομές, τα εμπορεύματα και τις συνήθειες των ανθρώπων που ταξίδευαν στη θάλασσα εκείνη την εποχή.
Τα ευρήματα κοντά στο νησί Κέκοβα, στις νότιες ακτές της Τουρκίας, ενδέχεται να προέρχονται από το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο που έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ένα ασυνήθιστο αγγείο, το οποίο ίσως αποκαλύπτει ακόμη και πώς εξασφάλιζαν οι ναυτικοί την τροφή τους στα μεγάλα ταξίδια.
Ένα ναυάγιο από την Εποχή του Χαλκού
Το ναυάγιο εντοπίζεται κοντά στο νησί Κέκοβα, στην επαρχία της Αττάλειας, σε βάθος περίπου 30 μέτρων. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι χρονολογείται μεταξύ 4.400 και 4.700 ετών, στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού.
Η χρονολόγηση βασίζεται κυρίως στη μορφή και στα χαρακτηριστικά των κεραμικών αγγείων, τα οποία συγκρίθηκαν με αντίστοιχα ευρήματα από άλλες αρχαιολογικές θέσεις. Η εκτίμηση τοποθετεί το πλοίο στην ίδια ευρεία ιστορική περίοδο με την κατασκευή των μεγάλων πυραμίδων της Αιγύπτου.
Το ξύλινο σώμα του πλοίου δεν έχει διατηρηθεί. Στον βυθό, ωστόσο, εντοπίστηκαν περισσότερα από 30 κεραμικά δοχεία αποθήκευσης και τρεις πέτρινες άγκυρες, στοιχεία που βοηθούν τους ερευνητές να ανασυνθέσουν μέρος της ιστορίας του.
Τι μετέφερε το πλοίο;
Η ανάλυση του πηλού υποδεικνύει ότι τα αγγεία ενδέχεται να κατασκευάστηκαν σε εργαστήρια της κοιλάδας του Ιορδάνη. Παρόμοια κεραμικά έχουν βρεθεί στην Αίγυπτο, στην Τροία και στην Κρήτη, γεγονός που ενισχύει την εικόνα ενός εκτεταμένου δικτύου ανταλλαγών στην ανατολική Μεσόγειο.
Τα δοχεία πιθανότατα χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά προϊόντων όπως ελαιόλαδο ή κρασί. Σε ορισμένα έχουν παρατηρηθεί υπολείμματα, τα οποία αναμένεται να εξεταστούν περαιτέρω ώστε να διαπιστωθεί τι περιείχαν.
Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό ότι το πλοίο είχε ξεκινήσει από τις ακτές της ανατολικής Μεσογείου και κατευθυνόταν προς την περιοχή της Τροίας ή την Κρήτη. Πρόκειται, ωστόσο, για υπόθεση που βασίζεται στα αρχαιολογικά δεδομένα και όχι για επιβεβαιωμένη πορεία του συγκεκριμένου ταξιδιού.
Το αγγείο με τα εννέα σημάδια
Ένα από τα ευρήματα ξεχωρίζει χάρη στα εννέα διακριτά σημάδια και τις δύο οπές στο σώμα του. Οι αρχαιολόγοι εξετάζουν το ενδεχόμενο να πρόκειται για αγγείο που χρησιμοποιούνταν για την ανάδευση γάλακτος, με σκοπό την παραγωγή βουτύρου ή τυριού.
Αν η ερμηνεία αυτή επιβεβαιωθεί, το εύρημα θα μπορούσε να προσφέρει πληροφορίες όχι μόνο για το εμπόριο, αλλά και για την καθημερινή ζωή των ναυτικών. Έχει διατυπωθεί η υπόθεση ότι σε μεγάλα ταξίδια μπορεί να μεταφέρονταν ζώα, όπως κατσίκες, ώστε το πλήρωμα να έχει πρόσβαση σε γάλα.
Προς το παρόν, όμως, η χρήση του αγγείου δεν θεωρείται οριστικά αποδεδειγμένη. Απαιτείται περαιτέρω μελέτη για να εξακριβωθεί ο ρόλος του και η σημασία των σημάνσεων.
Πώς ταξίδευαν οι άνθρωποι πριν από σχεδόν πέντε χιλιετίες;
Τα ευρήματα υπενθυμίζουν ότι η Μεσόγειος αποτελούσε χώρο επικοινωνίας και ανταλλαγών πολύ πριν από την εμφάνιση των ιστορικών ναυτικών δυνάμεων της αρχαιότητας. Τα προϊόντα, τα τεχνουργήματα και οι τεχνικές κατασκευής αγγείων μαρτυρούν επαφές ανάμεσα σε διαφορετικές περιοχές.
Οι πέτρινες άγκυρες και το κεραμικό φορτίο προσφέρουν στοιχεία για τον εξοπλισμό και τις εμπορικές δραστηριότητες της εποχής. Δεν αρκούν, ωστόσο, για να ανασυνθέσουν πλήρως την κατασκευή του πλοίου, τις συνθήκες του ταξιδιού ή τις αιτίες του ναυαγίου.
Η απώλεια του ξύλινου σκαριού αποτελεί σημαντικό περιορισμό, καθώς στερεί από τους αρχαιολόγους άμεσες πληροφορίες για το μέγεθος, τη δομή και τις τεχνικές ναυπήγησης. Το φορτίο, αντίθετα, διατηρεί ένα μέρος της ιστορίας που διαφορετικά θα είχε χαθεί.
Είναι πράγματι το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο;
Οι τουρκικές αρχές και οι ερευνητές παρουσιάζουν το εύρημα ως πιθανότατα το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο που έχει εντοπιστεί. Η διατύπωση αυτή χρειάζεται προσοχή: η ηλικία εκτιμάται από τα κεραμικά και η σύγκριση αφορά τα γνωστά μέχρι σήμερα αρχαιολογικά ευρήματα, όχι κάθε πλοίο που μπορεί να έχει χαθεί στη θάλασσα.
Προηγούμενα αρχαία ναυάγια, όπως εκείνο κοντά στη Δοκό στην Ελλάδα, χρονολογούνται σε μεταγενέστερη περίοδο. Η νέα ανακάλυψη μπορεί επομένως να μετακινήσει προς τα πίσω το χρονικό όριο των παλαιότερων γνωστών ναυαγίων, εφόσον η χρονολόγηση και η ερμηνεία των ευρημάτων επιβεβαιωθούν από την έρευνα.
Οι εργασίες συντήρησης και η ανάλυση των αγγείων αναμένεται να προσφέρουν περισσότερες πληροφορίες. Κάθε νέο εύρημα μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς οργανώνονταν τα θαλάσσια ταξίδια, ποια αγαθά διακινούνταν και πώς συνδέονταν οι κοινότητες της Μεσογείου στην αυγή της Εποχής του Χαλκού.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου