Έχεις παρατηρήσει τη γάτα σου να πλησιάζει όταν είσαι στενοχωρημένος ή να απομακρύνεται όταν υπάρχει ένταση στο σπίτι; Μπορεί να φαίνεται πως αντιλαμβάνεται αμέσως τη διάθεσή σου, ακόμη κι όταν δεν της μιλάς.
Η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι οι γάτες μπορούν να αντιλαμβάνονται ορισμένα ανθρώπινα συναισθηματικά σήματα, συνδυάζοντας πληροφορίες από τη φωνή και την έκφραση του προσώπου. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κατανοούν τα συναισθήματά μας με τον ίδιο τρόπο που τα κατανοεί ένας άλλος άνθρωπος.
Πώς αντιδρούν στη χαρά και στον θυμό, ποιον ρόλο παίζει η σχέση τους με τον άνθρωπό τους και τι μπορούμε πραγματικά να συμπεράνουμε από τη συμπεριφορά τους;
Οι γάτες παρατηρούν περισσότερα από όσα νομίζουμε
Οι γάτες επικοινωνούν με τους ανθρώπους μέσα από ένα σύνολο σημάτων. Η ένταση και ο τόνος της φωνής, οι κινήσεις, η στάση του σώματος και οι εκφράσεις του προσώπου μπορούν να τους δώσουν πληροφορίες για το τι συμβαίνει γύρω τους.
Σε επιστημονική μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2020 στο περιοδικό Animals, ερευνητές εξέτασαν αν οι γάτες μπορούν να συνδέσουν ανθρώπινες εκφράσεις χαράς και θυμού με αντίστοιχες φωνητικές εκδηλώσεις. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μπορούσαν να συνδυάζουν οπτικές και ακουστικές πληροφορίες και να διαφοροποιούν τη συμπεριφορά τους ανάλογα με το συναισθηματικό σήμα.
Η έρευνα αυτή προσφέρει ενδείξεις ότι οι γάτες δεν αντιδρούν μόνο σε έναν μεμονωμένο ήχο ή σε μια εικόνα, αλλά μπορούν να συνδυάζουν διαφορετικά στοιχεία της ανθρώπινης επικοινωνίας.
Αναγνωρίζουν τη χαρά και τον θυμό;
Οι διαθέσιμες μελέτες δείχνουν ότι οι γάτες μπορούν να διακρίνουν ορισμένα θετικά και αρνητικά ανθρώπινα συναισθηματικά σήματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι αναγνωρίζουν με ακρίβεια κάθε συναίσθημα ή ότι γνωρίζουν την αιτία που το προκαλεί.
Σε παλαιότερη έρευνα, που δημοσιεύτηκε το 2016 στο Animal Cognition, οι γάτες εμφάνισαν σχετικά περιορισμένη ευαισθησία στις ανθρώπινες εκφράσεις συναισθημάτων, με εντονότερες αντιδράσεις όταν τα σήματα προέρχονταν από τον οικείο τους άνθρωπο.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η εξοικείωση και οι επαναλαμβανόμενες αλληλεπιδράσεις μπορεί να παίζουν σημαντικό ρόλο. Δεν αποδεικνύουν, ωστόσο, ότι όλες οι γάτες αντιδρούν με τον ίδιο τρόπο.
Γιατί μπορεί να πλησιάζουν όταν είμαστε στενοχωρημένοι;
Μια γάτα μπορεί να πλησιάσει τον άνθρωπό της όταν εκείνος είναι λυπημένος ή αγχωμένος. Μπορεί να καθίσει δίπλα του, να τρίβεται στα πόδια του ή να αναζητήσει επαφή. Αυτή η συμπεριφορά μπορεί να είναι σημαντική για τη σχέση τους, αλλά δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι η γάτα κατανοεί την αιτία της στενοχώριας.
Είναι πιθανό να αντιδρά στη διαφορετική φωνή, στις αλλαγές της στάσης του σώματος, στην κίνηση ή στη συνήθη συμπεριφορά του ανθρώπου της. Μπορεί επίσης να αναζητά η ίδια ασφάλεια και οικειότητα μέσα σε μια αλλαγμένη κατάσταση.
Για να ερμηνεύσουμε σωστά τη συμπεριφορά της, χρειάζεται να λαμβάνουμε υπόψη το πλαίσιο και τα υπόλοιπα σημάδια που παρουσιάζει, όχι μόνο το γεγονός ότι πλησιάζει.
Η φωνή, οι κινήσεις και η γλώσσα του σώματος
Η επικοινωνία ανάμεσα στον άνθρωπο και τη γάτα είναι πολυτροπική: περιλαμβάνει φωνητικά, οπτικά και συμπεριφορικά σήματα. Μια ήρεμη φωνή και αργές κινήσεις μπορεί να δημιουργούν ένα πιο προβλέψιμο περιβάλλον, ενώ οι δυνατές φωνές και οι απότομες κινήσεις μπορεί να προκαλέσουν επιφυλακτικότητα ή στρες.
Η αντίδραση εξαρτάται από τον χαρακτήρα της γάτας, τις προηγούμενες εμπειρίες της και το αν αισθάνεται ασφαλής. Μια γάτα που κρύβεται όταν υπάρχει ένταση δεν είναι απαραίτητα αδιάφορη· μπορεί απλώς να προσπαθεί να απομακρυνθεί από αυτό που αντιλαμβάνεται ως απειλητικό.
Πώς μπορούμε να επικοινωνούμε καλύτερα μαζί τους
- Μιλάμε με ήρεμο τόνο και αποφεύγουμε τις απότομες κινήσεις όταν η γάτα δείχνει ανήσυχη.
- Σεβόμαστε την ανάγκη της να απομακρυνθεί και δεν επιβάλλουμε την επαφή.
- Παρατηρούμε τα αυτιά, την ουρά, τη στάση του σώματος και τη γενικότερη συμπεριφορά της, χωρίς να βασιζόμαστε σε ένα μόνο σημάδι.
- Διατηρούμε όσο γίνεται σταθερές καθημερινές συνήθειες, καθώς η προβλεψιμότητα βοηθά πολλές γάτες να αισθάνονται ασφαλείς.
Τι γνωρίζουμε και τι παραμένει ανοιχτό
Η επιστημονική γνώση για τη γνωστική και συναισθηματική ζωή των γατών εξελίσσεται, αλλά παραμένουν σημαντικά ερωτήματα. Οι μελέτες δείχνουν ότι μπορούν να αντιλαμβάνονται ορισμένα ανθρώπινα συναισθηματικά σήματα και να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους. Δεν αποδεικνύουν ότι κατανοούν πλήρως τις σύνθετες ανθρώπινες συναισθηματικές καταστάσεις.
Ίσως, τελικά, το πιο χρήσιμο συμπέρασμα δεν είναι ότι οι γάτες «διαβάζουν το μυαλό μας», αλλά ότι παρατηρούν προσεκτικά τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφερόμαστε. Όσο καλύτερα μαθαίνουμε να αναγνωρίζουμε τα δικά τους σήματα, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχουμε να χτίσουμε μια σχέση εμπιστοσύνης μαζί τους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου