Το χώμα, τα φυτά και το γρασίδι φιλοξενούν έναν τεράστιο κόσμο μικροοργανισμών. Για χρόνια, πολλοί από αυτούς αντιμετωπίζονταν απλώς ως κάτι που πρέπει να αποφεύγουμε. Η επιστημονική έρευνα, όμως, εξετάζει πλέον πιο προσεκτικά τη σχέση ανάμεσα στη μικροβιακή ποικιλία του φυσικού περιβάλλοντος και στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το ανοσοποιητικό μας σύστημα.
Μικρές μελέτες σε παιδιά έχουν καταγράψει αλλαγές στο μικροβίωμα του δέρματος και σε δείκτες ανοσολογικής λειτουργίας έπειτα από σύντομες περιόδους επαφής με χώμα και φυσικά υλικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι λίγες ημέρες στον κήπο αρκούν για να μας προστατεύσουν από ασθένειες. Δείχνει, όμως, γιατί οι ερευνητές ενδιαφέρονται για τη σχέση μας με τη φύση.
ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΟΤΑΝ ΕΡΧΟΜΑΣΤΕ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΟ ΧΩΜΑ;
Το φυσικό περιβάλλον περιέχει μια μεγάλη ποικιλία βακτηρίων και άλλων μικροοργανισμών. Μέρος αυτής της μικροβιακής ποικιλότητας μπορεί να μεταφέρεται προσωρινά στο δέρμα μας όταν αγγίζουμε το χώμα, τα φυτά ή άλλες φυσικές επιφάνειες.
Οι μικροοργανισμοί που ζουν στο δέρμα και στο έντερό μας αποτελούν μέρος του μικροβιώματος. Η σύνθεσή του επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων η διατροφή, το περιβάλλον, η ηλικία και η χρήση φαρμάκων.
Το ανοσοποιητικό σύστημα δεν χρειάζεται απλώς να αντιδρά σε απειλές. Χρειάζεται επίσης να ρυθμίζει τις αντιδράσεις του, ώστε να μην ενεργοποιείται υπερβολικά απέναντι σε αβλαβείς ουσίες. Η σχέση ανάμεσα στη μικροβιακή ποικιλότητα και αυτή την ανοσολογική ισορροπία αποτελεί σημαντικό πεδίο έρευνας.
ΤΙ ΕΔΕΙΞΑΝ ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ;
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2020, ερευνητές εξέτασαν 75 παιδιά ηλικίας 3 έως 5 ετών σε παιδικούς σταθμούς της Φινλανδίας. Σε ορισμένους χώρους παιχνιδιού προστέθηκαν φυσικά υλικά, όπως δασικό έδαφος, χλοοτάπητας και φυτεύσεις, ώστε τα παιδιά να έρχονται συχνότερα σε επαφή με μεγαλύτερη μικροβιακή ποικιλότητα.
Μετά από 28 ημέρες, οι ερευνητές κατέγραψαν αλλαγές στη σύνθεση του μικροβιώματος του δέρματος και σε ορισμένους δείκτες που σχετίζονται με την ανοσολογική ρύθμιση. Τα αποτελέσματα υποστήριξαν την υπόθεση ότι η έκθεση σε μεγαλύτερη περιβαλλοντική μικροβιακή ποικιλότητα μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ρυθμίζεται το ανοσοποιητικό σύστημα.
Μια άλλη, μικρότερη μελέτη εξέτασε παιδιά ηλικίας 3 έως 5 ετών που έπαιζαν καθημερινά επί δύο εβδομάδες σε άμμο εμπλουτισμένη με μικροβιακά ποικιλόμορφο χώμα. Καταγράφηκαν αλλαγές στο μικροβίωμα και σε ορισμένους ανοσολογικούς δείκτες.
Τα ευρήματα είναι ενδιαφέροντα, αλλά οι μελέτες ήταν μικρές και εξέτασαν κυρίως βιολογικούς δείκτες. Δεν απέδειξαν ότι η επαφή με το χώμα μειώνει τις λοιμώξεις ή προλαμβάνει συγκεκριμένες ασθένειες σε βάθος χρόνου.
ΜΠΟΡΕΙ Η ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΗ ΝΑ ΜΕΙΩΣΕΙ ΤΙΣ ΑΛΛΕΡΓΙΕΣ;
Μια από τις ερευνητικές υποθέσεις είναι ότι η έκθεση σε μεγαλύτερη ποικιλία μικροοργανισμών, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία, μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη πιο ισορροπημένων ανοσολογικών αντιδράσεων.
Ορισμένες παρατηρητικές μελέτες έχουν συνδέσει τη διαβίωση σε αγροτικά περιβάλλοντα ή την επαφή με πλούσια φυσικά οικοσυστήματα με χαμηλότερη συχνότητα ορισμένων αλλεργικών παθήσεων. Ωστόσο, οι άνθρωποι που ζουν σε διαφορετικά περιβάλλοντα διαφέρουν και σε πολλούς άλλους παράγοντες, επομένως δεν είναι εύκολο να αποδοθούν όλες οι διαφορές αποκλειστικά στους μικροοργανισμούς του χώματος.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι χρειάζονται μεγαλύτερες και μακροχρόνιες μελέτες για να διαπιστωθεί εάν οι αλλαγές στο μικροβίωμα οδηγούν πράγματι σε λιγότερες αλλεργίες ή άλλες παθήσεις.
ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΟΥΜΕ ΝΑ ΠΛΕΝΟΥΜΕ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΜΑΣ;
Όχι. Η έρευνα για τη μικροβιακή ποικιλότητα δεν αποτελεί επιχείρημα κατά της υγιεινής. Το πλύσιμο των χεριών με σαπούνι πριν από το φαγητό και μετά τη χρήση της τουαλέτας παραμένει σημαντικό για την πρόληψη λοιμώξεων.
Το χώμα μπορεί να περιέχει και επικίνδυνους μικροοργανισμούς, παράσιτα ή χημικούς ρύπους. Γι' αυτό είναι προτιμότερο να επιλέγουμε καθαρούς χώρους για κηπουρική και παιχνίδι, να αποφεύγουμε την κατάποση χώματος και να καλύπτουμε τυχόν ανοιχτές πληγές.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν το έδαφος μπορεί να έχει επιμολυνθεί από περιττώματα ζώων ή όταν πρόκειται για άτομα με σοβαρά εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι κατάλληλες προφυλάξεις πρέπει να καθορίζονται με βάση τις οδηγίες επαγγελματία υγείας.
ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΕΝΤΑΞΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΦΥΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ;
Δεν χρειάζονται ακραίες πρακτικές ή σκόπιμη έκθεση σε βρωμιά. Η κηπουρική, η φροντίδα φυτών, το παιχνίδι σε κατάλληλους εξωτερικούς χώρους και οι περίπατοι στη φύση είναι απλοί τρόποι να περνάμε περισσότερο χρόνο έξω.
Αυτές οι δραστηριότητες μπορούν να προσφέρουν και άλλα οφέλη, όπως σωματική κίνηση, χαλάρωση και επαφή με το φυσικό περιβάλλον. Δεν αποτελούν, ωστόσο, θεραπεία ούτε υποκαθιστούν τον εμβολιασμό, την υγιεινή ή την ιατρική φροντίδα.
ΤΙ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΜΕ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ;
Η επιστήμη έχει αρχίσει να κατανοεί καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο η μικροβιακή ποικιλότητα του περιβάλλοντος αλληλεπιδρά με το ανθρώπινο μικροβίωμα και το ανοσοποιητικό σύστημα. Οι πρώτες παρεμβατικές μελέτες σε παιδιά καταγράφουν ενδιαφέρουσες αλλαγές, αλλά δεν αρκούν για να αποδείξουν ότι η επαφή με το χώμα προσφέρει άμεση προστασία από ασθένειες μέσα σε λίγες ημέρες.
Το ουσιαστικό μήνυμα δεν είναι να εγκαταλείψουμε την καθαριότητα. Είναι να θυμόμαστε ότι η υγεία μας συνδέεται και με το φυσικό περιβάλλον και ότι η ασφαλής επαφή με τη φύση μπορεί να αποτελεί ένα θετικό μέρος της καθημερινής ζωής.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου