Μπορεί ένας Αμερικανός πρόεδρος να υποσχεθεί χιλιάδες δολάρια στους πολίτες εάν το κόμμα του κερδίσει τις εκλογές; Η εξαγγελία του Ντόναλντ Τραμπ για το λεγόμενο «Trump Dividend» ανοίγει μια συζήτηση που αφορά τόσο την εκλογική νομοθεσία όσο και τα όρια της προεδρικής εξουσίας και τη διαχείριση του δημόσιου χρήματος.
Τι ακριβώς υποσχέθηκε ο Τραμπ
Στις 9 Σεπτεμβρίου 2026, κατά τη διάρκεια ομιλίας του στο Ντάλας, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι προτίθεται να καταβάλει 5.000 δολάρια σε κάθε ενήλικο Αμερικανό πολίτη, εφόσον οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.
Ο ίδιος παρουσίασε την παροχή ως «Trump Dividend», υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από τα έσοδα των δασμών. Δεν ανακοίνωσε, ωστόσο, ολοκληρωμένο σχέδιο εφαρμογής, συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα πληρωμών ή αναλυτικό μηχανισμό χρηματοδότησης.
Απαγορεύεται από τον νόμο η εξαγορά ψήφων;
Η ομοσπονδιακή νομοθεσία των ΗΠΑ απαγορεύει την προσφορά ή την καταβολή χρημάτων με αντάλλαγμα την ψήφο υπέρ ή κατά υποψηφίου, καθώς και την αποχή από την ψηφοφορία. Η σχετική διάταξη περιλαμβάνεται στο άρθρο 597 του Τίτλου 18 του Κώδικα των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η συγκεκριμένη εξαγγελία εμπίπτει σε αυτή την απαγόρευση. Ο Τραμπ συνέδεσε την παροχή με τη νίκη των Ρεπουμπλικανών ως κόμματος, όχι με την υποχρέωση κάθε πολίτη να ψηφίσει συγκεκριμένο υποψήφιο ή να επιλέξει συγκεκριμένο ψηφοδέλτιο.
Αυτή η διαφορά έχει νομική σημασία. Σύμφωνα με νομικούς που εξέτασαν την πρόταση σε δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων, μια γενική προεκλογική υπόσχεση οικονομικού οφέλους μπορεί να προστατεύεται ως πολιτικός λόγος, ακόμη και όταν αποσκοπεί να προσελκύσει την υποστήριξη των ψηφοφόρων.
Στη σχετική συζήτηση αναφέρεται και η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ στην υπόθεση Brown v. Hartlage του 1982, η οποία αφορά τα όρια μεταξύ πολιτικών υποσχέσεων και περιορισμών στην εκλογική διαδικασία.
Επομένως, η σύνδεση της πληρωμής με το εκλογικό αποτέλεσμα δεν αρκεί από μόνη της για να αποδειχθεί ότι τελέστηκε εκλογική δωροδοκία. Η τελική νομική αξιολόγηση θα εξαρτιόταν από τα ακριβή χαρακτηριστικά του προγράμματος και την εφαρμοστέα νομοθεσία.
Μπορεί ο πρόεδρος να δώσει τα χρήματα χωρίς το Κογκρέσο;
Η δυνατότητα πραγματοποίησης της πληρωμής αποτελεί διαφορετικό ζήτημα από τη νομιμότητα της προεκλογικής υπόσχεσης.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Κογκρέσο έχει την αρμοδιότητα να εγκρίνει τις ομοσπονδιακές δαπάνες. Μια νέα παροχή τέτοιου μεγέθους θα απαιτούσε την κατάλληλη νομοθετική εξουσιοδότηση και τη διάθεση των αναγκαίων πόρων. Η δημόσια ανακοίνωση του προέδρου δεν αρκεί για να δημιουργήσει αυτομάτως δικαίωμα είσπραξης για τους πολίτες.
Ακόμη και αν οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν την πλειοψηφία και στα δύο σώματα, θα πρέπει να εξασφαλιστούν οι απαραίτητες εγκρίσεις. Η κομματική πλειοψηφία δεν σημαίνει ότι κάθε νομοσχέδιο εγκρίνεται αυτομάτως.
Πόσο θα κόστιζε το μέρισμα;
Με βάση τους υπολογισμούς που δημοσίευσαν αμερικανικά μέσα τον Σεπτέμβριο του 2026, μια πληρωμή 5.000 δολαρίων σε περίπου 240 έως 245 εκατομμύρια ενήλικους πολίτες θα κόστιζε περίπου 1,2 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Πρόκειται για εκτίμηση του συνολικού κόστους και όχι για εγκεκριμένο προϋπολογισμό. Το τελικό ποσό θα εξαρτιόταν από τον αριθμό των δικαιούχων και τους όρους ενός ενδεχόμενου προγράμματος.
Τα έσοδα από τους δασμούς έχουν αυξηθεί, αλλά τα διαθέσιμα στοιχεία δεν τεκμηριώνουν ότι επαρκούν για να καλύψουν μια παροχή αυτού του ύψους. Επιπλέον, μέρος των δασμολογικών εσόδων έχει συνδεθεί με δικαστικές αποφάσεις και επιστροφές χρημάτων.
Εάν το κόστος δεν καλυπτόταν από αντίστοιχα έσοδα ή περικοπές δαπανών, θα χρειαζόταν πρόσθετη χρηματοδότηση, με πιθανές συνέπειες για το ομοσπονδιακό έλλειμμα και το δημόσιο χρέος.
Τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα
Η υπόσχεση των 5.000 δολαρίων έχει ανακοινωθεί δημόσια, αλλά δεν πρέπει να συγχέεται με θεσπισμένο πρόγραμμα πληρωμών. Η πραγματοποίησή της προϋποθέτει συγκεκριμένες αποφάσεις για τη νομοθεσία, τη χρηματοδότηση και τους δικαιούχους.
Ως προς τη νομιμότητα, οι διαθέσιμες νομικές εκτιμήσεις δεν καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η εξαγγελία συνιστά αυτομάτως εξαγορά ψήφων. Η απαγόρευση της εκλογικής δωροδοκίας παραμένει σε ισχύ, αλλά η εφαρμογή της σε μια γενική πολιτική υπόσχεση οικονομικού οφέλους είναι ξεχωριστό ζήτημα.
Το ουσιαστικό ερώτημα, συνεπώς, δεν είναι μόνο αν επιτρέπεται να διατυπωθεί μια τέτοια υπόσχεση. Είναι επίσης αν μπορεί να μετατραπεί σε νόμιμο και χρηματοδοτημένο πρόγραμμα, με τις απαιτούμενες εγκρίσεις και χωρίς να παραβιάζονται οι κανόνες της εκλογικής διαδικασίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου