Ένα φάρμακο που χορηγήθηκε πριν από χρόνια για το άγχος, τον ύπνο ή κάποιο άλλο πρόβλημα υγείας μπορεί να χρειάζεται επανεξέταση καθώς μεγαλώνει ο άνθρωπος που το λαμβάνει. Νέα μελέτη στις ΗΠΑ δείχνει ότι σχεδόν τρεις στους δέκα ηλικιωμένους με γνωστικές διαταραχές εξακολουθούσαν να λαμβάνουν φάρμακα που ενδέχεται να είναι ακατάλληλα για την κατάστασή τους.
Τι εξέτασε η μελέτη
Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μπάφαλο ανέλυσαν στοιχεία για 2.796 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω, τα οποία είχαν γνωστικές διαταραχές, όπως άνοια ή άλλες δυσκολίες στη μνήμη και στη σκέψη.
Η μελέτη εξέτασε την έκθεση σε φάρμακα που μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες επιδράσεις στη γνωστική λειτουργία ή να δημιουργήσουν πρόσθετους κινδύνους σε μεγαλύτερους ασθενείς.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, το ποσοστό των συμμετεχόντων που λάμβαναν τουλάχιστον ένα από τα συγκεκριμένα δυνητικά ακατάλληλα φάρμακα μειώθηκε από 39,3% το 2011 σε 29,3% το 2022. Παρά τη μείωση, σχεδόν τρεις στους δέκα εξακολουθούσαν να εκτίθενται σε αυτά.
Οι τέσσερις κατηγορίες φαρμάκων
Οι ερευνητές εστίασαν σε τέσσερις κατηγορίες φαρμάκων που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή στους ηλικιωμένους με γνωστικές διαταραχές:
- Αντιχολινεργικά: φάρμακα που επηρεάζουν τη δράση της ακετυλοχολίνης, μιας ουσίας που συμμετέχει σε λειτουργίες όπως η μνήμη. Ορισμένα μπορεί να επιβαρύνουν τη σκέψη και να προκαλέσουν σύγχυση.
- Αντιψυχωσικά: φάρμακα που χρησιμοποιούνται σε συγκεκριμένες ψυχιατρικές παθήσεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, για σοβαρά συμπτώματα που σχετίζονται με την άνοια. Η χρήση τους απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση των οφελών και των κινδύνων.
- Βενζοδιαζεπίνες: φάρμακα που χρησιμοποιούνται, μεταξύ άλλων, για το άγχος ή ορισμένες διαταραχές ύπνου. Μπορεί να προκαλέσουν υπνηλία, αστάθεια, πτώσεις και προβλήματα στη μνήμη.
- Υπνωτικά: ορισμένα φάρμακα που χορηγούνται για την αϋπνία μπορούν να επηρεάσουν την εγρήγορση, τον συντονισμό των κινήσεων και τη γνωστική λειτουργία.
Η ένταξη μιας ουσίας σε αυτές τις κατηγορίες δεν σημαίνει ότι είναι ακατάλληλη για κάθε ασθενή. Η αξιολόγηση εξαρτάται από τη διάγνωση, τη δόση, τη διάρκεια λήψης, τα υπόλοιπα φάρμακα και τη συνολική κατάσταση της υγείας.
Ποιοι κίνδυνοι εξετάστηκαν
Η έκθεση στα συγκεκριμένα φάρμακα συσχετίστηκε με συχνότερες επισκέψεις στα επείγοντα και νοσηλείες. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία της προσεκτικής συνταγογράφησης και της παρακολούθησης των ηλικιωμένων που αντιμετωπίζουν προβλήματα μνήμης ή σκέψης.
Ωστόσο, η μελέτη είναι παρατηρητική. Αυτό σημαίνει ότι καταγράφει συσχετίσεις, αλλά δεν αποδεικνύει ότι τα φάρμακα ήταν η αιτία των νοσηλειών ή ότι η διακοπή τους θα απέτρεπε τέτοια περιστατικά.
Γιατί χρειάζεται επανέλεγχος της αγωγής
Οι ανάγκες ενός ανθρώπου αλλάζουν με την ηλικία. Ένα φάρμακο που ήταν κατάλληλο όταν ξεκίνησε η θεραπεία μπορεί αργότερα να χρειάζεται διαφορετική δόση, περιορισμό της διάρκειας λήψης ή αντικατάσταση με άλλη επιλογή.
Ο γιατρός χρειάζεται να εξετάζει ολόκληρη τη φαρμακευτική αγωγή και όχι κάθε σκεύασμα μεμονωμένα. Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο συνδυασμός φαρμάκων που δρουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα, καθώς μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα ανεπιθύμητων ενεργειών.
Η διαδικασία της οργανωμένης μείωσης ή διακοπής φαρμάκων όταν δεν προσφέρουν πλέον επαρκές όφελος ονομάζεται αποσυνταγογράφηση. Γίνεται μόνο μετά από εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση.
Τι πρέπει να κάνουν οι ασθενείς και οι οικογένειες
Εάν ένας άνθρωπος άνω των 65 ετών εμφανίζει προβλήματα μνήμης, σύγχυση, υπνηλία ή αστάθεια, είναι χρήσιμο να συζητήσει με τον γιατρό του αν χρειάζεται επανέλεγχος της φαρμακευτικής αγωγής. Στην αξιολόγηση πρέπει να συμπεριλαμβάνονται όλα τα φάρμακα, ακόμη και όσα λαμβάνονται για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η αγωγή δεν πρέπει να διακόπτεται ούτε να αλλάζει αυθαίρετα. Ειδικά οι βενζοδιαζεπίνες μπορεί να προκαλέσουν σοβαρά συμπτώματα στέρησης αν διακοπούν απότομα.
Το βασικό μήνυμα της μελέτης δεν είναι ότι οι ηλικιωμένοι πρέπει να φοβούνται τα φάρμακα, αλλά ότι η θεραπεία χρειάζεται τακτική επανεκτίμηση, ώστε να εξακολουθεί να εξυπηρετεί τις ανάγκες του κάθε ασθενούς με τη μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου