Μπορεί η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου να υποχρεώσει ένα κράτος να επιτρέψει τον γάμο ομόφυλων ζευγαριών; Σε απόφαση του 2016, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου απάντησε αρνητικά στο συγκεκριμένο νομικό ερώτημα. Η απόφαση, ωστόσο, δεν απαγορεύει στα κράτη να θεσπίζουν τον γάμο ούτε καθορίζει από μόνη της τι πρέπει να προβλέπει κάθε εθνική νομοθεσία σήμερα.
Η υπόθεση Chapin και Charpentier κατά Γαλλίας
Στις 9 Ιουνίου 2016, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) εξέδωσε απόφαση στην υπόθεση Chapin και Charpentier κατά Γαλλίας, με αριθμό προσφυγής 40183/07.
Η υπόθεση αφορούσε δύο άνδρες που είχαν τελέσει πολιτικό γάμο στο Μπεγκλ της Γαλλίας το 2004. Ο γάμος ακυρώθηκε από τα γαλλικά δικαστήρια, επειδή η τότε γαλλική νομοθεσία δεν επέτρεπε γάμο μεταξύ προσώπων του ίδιου φύλου. Το ζευγάρι προσέφυγε στο ΕΔΔΑ, υποστηρίζοντας ότι παραβιάστηκαν τα δικαιώματά του βάσει της Ευρωπαϊκής Σύμβασης.
Τι έκρινε το Δικαστήριο
Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι δεν υπήρξε παραβίαση των σχετικών διατάξεων της Σύμβασης για το δικαίωμα στον γάμο και την απαγόρευση των διακρίσεων, καθώς και για τον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής σε συνδυασμό με την απαγόρευση των διακρίσεων.
Το βασικό νομικό συμπέρασμα ήταν ότι τα άρθρα 12 και 8, σε συνδυασμό με το άρθρο 14 της Σύμβασης, δεν υποχρεώνουν τα κράτη να ανοίξουν τον θεσμό του γάμου στα ομόφυλα ζευγάρια. Το Δικαστήριο επανέλαβε την προηγούμενη νομολογία του, σύμφωνα με την οποία τα κράτη διατηρούν περιθώριο εκτίμησης σε αυτό το πεδίο.
Τι δεν σημαίνει η απόφαση
Η απόφαση δεν αποτελεί ευρωπαϊκή απαγόρευση του γάμου ομόφυλων ζευγαριών. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η Σύμβαση δεν επιβάλλει στα κράτη συγκεκριμένη υποχρέωση να θεσπίσουν αυτόν τον τύπο γάμου· δεν έκρινε ότι τα κράτη απαγορεύεται να το κάνουν.
Η διάκριση είναι σημαντική: άλλο το ελάχιστο επίπεδο προστασίας που επιβάλλει η Ευρωπαϊκή Σύμβαση και άλλο οι πρόσθετες δυνατότητες που μπορούν να κατοχυρώνουν οι εθνικές νομοθεσίες. Η νομολογία του ΕΔΔΑ δεν εμποδίζει ένα κράτος να αναγνωρίσει περισσότερα δικαιώματα από όσα απαιτεί η Σύμβαση.
Τι ισχύει στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, ο Νόμος 5089/2024, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 27 Α΄ στις 16 Φεβρουαρίου 2024, καθιέρωσε τη δυνατότητα σύναψης πολιτικού γάμου μεταξύ προσώπων του ίδιου φύλου και τροποποίησε σχετικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα.
Επομένως, η απόφαση του ΕΔΔΑ του 2016 δεν αναιρεί ούτε ακυρώνει την ελληνική νομοθεσία. Αφορούσε συγκεκριμένη υπόθεση στη Γαλλία και το ερώτημα αν η Ευρωπαϊκή Σύμβαση υποχρέωνε το κράτος να επιτρέψει τον γάμο στην τότε νομική του κατάσταση.
Η σημασία της απόφασης σήμερα
Η υπόθεση Chapin και Charpentier παραμένει σημαντική για την κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τις εθνικές νομοθεσίες. Δείχνει ότι η νομολογία του ΕΔΔΑ καθορίζει υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Σύμβαση, αλλά δεν αποκλείει τα κράτη από το να θεσπίζουν ευρύτερες νομικές προστασίες.
Για να διαβαστεί σωστά η απόφαση, χρειάζεται να διακρίνουμε το τι έκρινε το Δικαστήριο το 2016 από τις νομοθετικές επιλογές που έγιναν αργότερα σε κάθε χώρα. Η ακριβής διατύπωση έχει σημασία: το ΕΔΔΑ δεν αναγνώρισε υποχρέωση των κρατών να επιτρέπουν τον γάμο ομόφυλων ζευγαριών, αλλά ούτε τους απαγόρευσε να τον κατοχυρώνουν με νόμο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου