Πίσω από κάθε άνθρωπο που ζει με άνοια υπάρχει συχνά ένας συγγενής που αφιερώνει ώρες στην καθημερινή φροντίδα, περιορίζει τη δουλειά του και αναλαμβάνει έξοδα που δεν φαίνονται σε κανέναν οικογενειακό προϋπολογισμό.
Στην Ελλάδα, τα ευρωπαϊκά στοιχεία αποτυπώνουν μια ιδιαίτερα δύσκολη πραγματικότητα: η χώρα βρίσκεται δεύτερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς το εκτιμώμενο ποσοστό του πληθυσμού που ζει με άνοια, ενώ η απλήρωτη φροντίδα αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος του κοινωνικού κόστους.
Δεύτερη στην ΕΕ ως προς το ποσοστό άνοιας
Σύμφωνα με την έκθεση «Prevalence of Dementia in Europe 2025» της Alzheimer Europe, στην Ελλάδα εκτιμάται ότι ζούσαν 236.473 άνθρωποι με άνοια το 2025, αριθμός που αντιστοιχεί στο 2,38% του πληθυσμού.
Υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταγράφει μόνο η Ιταλία, με 2,43%. Στην Ελλάδα, περίπου δύο στους τρεις ανθρώπους με άνοια είναι γυναίκες: 155.911 γυναίκες έναντι 80.562 ανδρών.
Η κατάταξη επηρεάζεται και από την ηλικιακή σύνθεση κάθε χώρας. Δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ένας Έλληνας έχει μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσει άνοια από έναν συνομήλικό του σε άλλο κράτος.
Σχεδόν 100.000 περισσότεροι άνθρωποι έως το 2050
Οι προβλέψεις για την Ελλάδα δείχνουν ότι ο αριθμός των ανθρώπων με άνοια μπορεί να φτάσει τους 334.109 έως το 2050, σχεδόν 98.000 περισσότερους σε σχέση με το 2025.
Το ποσοστό τους στον συνολικό πληθυσμό εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 3,79%. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο αριθμός των ανθρώπων με άνοια προβλέπεται να αυξηθεί από περίπου 9,1 εκατομμύρια το 2025 σε 14,3 εκατομμύρια το 2050.
Οι προβλέψεις αυτές σημαίνουν μεγαλύτερη ανάγκη για διάγνωση, παρακολούθηση, υποστήριξη στο σπίτι και μακροχρόνια φροντίδα.
Το κόστος που δεν φαίνεται στους λογαριασμούς
Μια ξεχωριστή ευρωπαϊκή μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Alzheimer's Disease, εξέτασε το οικονομικό βάρος της άνοιας σε 30 ευρωπαϊκές χώρες υψηλού εισοδήματος.
Για την Ελλάδα, η μελέτη υπολόγισε ότι το 89,2% του συνολικού κοινωνικού κόστους της άνοιας αντιστοιχούσε στην άτυπη φροντίδα. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών που εξετάστηκαν.
Η άτυπη φροντίδα περιλαμβάνει τη μη αμειβόμενη βοήθεια συγγενών και άλλων κοντινών προσώπων. Δεν αφορά μόνο την προσωπική περιποίηση, αλλά και την επίβλεψη, την οργάνωση της καθημερινότητας, τις μετακινήσεις και την υποστήριξη σε βασικές δραστηριότητες.
Τα οικονομικά δεδομένα της μελέτης αναφέρονται στο 2019 και έχουν προσαρμοστεί στις διαφορές αγοραστικής δύναμης. Δεν αποτελούν καταγραφή των σημερινών δαπανών των ελληνικών οικογενειών.
Όταν η φροντίδα γίνεται δεύτερη εργασία
Για πολλούς συγγενείς, η φροντίδα ενός ανθρώπου με άνοια δεν περιορίζεται σε λίγες ώρες βοήθειας. Μπορεί να απαιτεί συνεχή παρουσία, επίβλεψη και αλλαγές στο καθημερινό πρόγραμμα ολόκληρης της οικογένειας.
Οι επιπτώσεις είναι και οικονομικές: λιγότερες ώρες εργασίας, απώλεια εισοδήματος, έξοδα μετακίνησης και ανάγκη αγοράς υπηρεσιών ή εξοπλισμού. Παράλληλα, ο φροντιστής μπορεί να στερηθεί χρόνο για τη δική του υγεία, ξεκούραση και κοινωνική ζωή.
Αυτή η εργασία έχει πραγματική αξία, ακόμη κι όταν δεν αμείβεται. Όταν δεν υπάρχουν επαρκείς υπηρεσίες υποστήριξης, το βάρος μεταφέρεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στο οικογενειακό περιβάλλον.
Η Ελλάδα και οι ελλείψεις στη μακροχρόνια φροντίδα
Έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τη μακροχρόνια φροντίδα στην Ελλάδα επισημαίνει ότι η υποστήριξη των ανθρώπων που χρειάζονται βοήθεια βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην οικογένεια. Παράλληλα, καταγράφει ελλείψεις σε διαθέσιμες υπηρεσίες και περιορισμένα στοιχεία για τις ανάγκες και την ευημερία των άτυπων φροντιστών.
Η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να αυξήσει τη ζήτηση για υπηρεσίες φροντίδας. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να υπάρχουν δομές, αλλά να είναι προσβάσιμες, οικονομικά προσιτές και κατάλληλες για τις ανάγκες κάθε οικογένειας.
Νέο Εθνικό Πρότυπο Κέντρο για την Άνοια
Στις αρχές Οκτωβρίου 2026 υπογράφηκε η σύμβαση για τη δημιουργία Εθνικού Πρότυπου Κέντρου για την Άνοια στο Περιστέρι.
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση της κυβέρνησης, η δομή προβλέπεται να παρέχει υπηρεσίες πρόληψης, διάγνωσης και παρακολούθησης, καθώς και υποστήριξη συγγενών και φροντιστών. Στην πλήρη ανάπτυξή της αναμένεται να εξυπηρετεί έως 160 ωφελούμενους ημερησίως, ασθενείς και φροντιστές.
Η δημιουργία του κέντρου αποτελεί μια νέα παρέμβαση, αλλά η πραγματική της συμβολή θα εξαρτηθεί από τη λειτουργία του, την πρόσβαση των οικογενειών στις υπηρεσίες και τη δυνατότητα κάλυψης των αναγκών τους.
Ποιος στηρίζει εκείνους που φροντίζουν;
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η άνοια δεν είναι μόνο ζήτημα υγείας. Είναι και ζήτημα κοινωνικής προστασίας, οικονομικής αντοχής και καθημερινής αξιοπρέπειας.
Οι άνθρωποι που φροντίζουν έναν γονέα, έναν σύντροφο ή άλλο συγγενή προσφέρουν έργο που συχνά παραμένει αόρατο. Όμως η δυνατότητά τους να συνεχίσουν δεν είναι ανεξάντλητη.
Η πρόκληση για την Ελλάδα είναι να ενισχύσει τις υπηρεσίες φροντίδας και να στηρίξει ουσιαστικά τις οικογένειες, ώστε η φροντίδα ενός ανθρώπου με άνοια να μη μετατρέπεται σε μια μοναχική και οικονομικά δυσβάσταχτη ευθύνη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου