Υπάρχουν απώλειες για τις οποίες συχνά δεν βρίσκουμε τις σωστές λέξεις. Όταν χάνεται ένα μωρό κατά την εγκυμοσύνη ή λίγο μετά τη γέννησή του, η σιωπή των γύρω ανθρώπων μπορεί να κάνει το πένθος ακόμη πιο μοναχικό.
Η 15η Οκτωβρίου είναι αφιερωμένη διεθνώς σε αυτές τις οικογένειες. Τι σημαίνει αυτή η ημέρα και πώς μπορούμε να σταθούμε δίπλα σε έναν άνθρωπο που βιώνει μια τέτοια απώλεια;
Τι είναι η Ημέρα Μνήμης για την Απώλεια Κύησης και Βρέφους
Η 15η Οκτωβρίου είναι γνωστή διεθνώς ως Pregnancy and Infant Loss Remembrance Day. Είναι αφιερωμένη στις οικογένειες που έχουν βιώσει αποβολή, ενδομήτριο θάνατο, θνησιγένεια ή απώλεια βρέφους.
Η ημέρα συνδέεται με πρωτοβουλίες ενημέρωσης και συμπαράστασης σε πολλές χώρες. Μία από τις πιο γνωστές είναι το «Κύμα Φωτός» (Wave of Light): στις 19:00 τοπική ώρα, άνθρωποι ανάβουν ένα κερί στη μνήμη των παιδιών που χάθηκαν.
Στην Ελλάδα, η ημέρα έχει αναφερθεί σε δημοσιεύματα και δράσεις ενημέρωσης. Από τις δημόσιες πηγές που εξετάστηκαν, ωστόσο, δεν τεκμηριώνεται επίσημη πανελλαδική θεσμική καθιέρωσή της. Είναι σημαντικό να διακρίνουμε τη διεθνή πρωτοβουλία μνήμης από μια επίσημα θεσμοθετημένη ελληνική επέτειο.
Ένα πένθος που δεν χρειάζεται να αποδειχθεί
Για τους γονείς, η απώλεια ενός παιδιού δεν μετριέται από το πόσο διήρκεσε η εγκυμοσύνη ούτε από το πόσο χρόνο πρόλαβαν να περάσουν μαζί του. Τα συναισθήματα μπορεί να περιλαμβάνουν θλίψη, θυμό, ενοχή, σύγχυση ή ένα αίσθημα κενού. Κάθε άνθρωπος βιώνει την απώλεια με διαφορετικό τρόπο.
Δεν υπάρχει ένας σωστός τρόπος να πενθήσει κάποιος ούτε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για να επιστρέψει στην καθημερινότητά του. Κάποιοι άνθρωποι θέλουν να μιλούν για το παιδί τους, άλλοι χρειάζονται χρόνο και ησυχία. Άλλοι μπορεί να αισθάνονται την ανάγκη να τιμήσουν τη μνήμη του με έναν προσωπικό τρόπο.
Το σημαντικό είναι να μη μετατρέπεται το πένθος σε μια δοκιμασία που οι γονείς πρέπει να περάσουν γρήγορα ή να κρύψουν για να αισθάνονται οι γύρω τους πιο άνετα.
Τι μπορούμε να πούμε — και τι να αποφύγουμε
Όταν κάποιος κοντινός μας άνθρωπος βιώνει μια τέτοια απώλεια, συχνά προσπαθούμε να βρούμε λόγια που θα απαλύνουν τον πόνο του. Δεν είναι πάντα εύκολο. Η ανάγκη να πούμε κάτι παρηγορητικό, όμως, μπορεί να μας οδηγήσει σε φράσεις που τελικά κάνουν τον άνθρωπο να αισθανθεί ότι η απώλειά του υποτιμάται.
Φράσεις όπως «θα κάνετε άλλο παιδί», «τουλάχιστον συνέβη νωρίς» ή «πρέπει να είσαι δυνατός» μπορεί να λέγονται με καλή πρόθεση, αλλά δεν βοηθούν απαραίτητα. Μπορεί να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι ο γονιός οφείλει να ξεπεράσει γρήγορα αυτό που συνέβη.
Μερικές φορές, πιο ουσιαστικό είναι να πούμε «λυπάμαι πολύ για την απώλειά σας», να ακούσουμε χωρίς να κρίνουμε και να αφήσουμε τον άνθρωπο να μιλήσει όσο και όταν το επιθυμεί. Δεν χρειάζεται να βρούμε μια εξήγηση για κάτι που δεν έχει εύκολη εξήγηση.
Η συμπαράσταση μπορεί επίσης να γίνει πράξη: ένα γεύμα, λίγη βοήθεια με τις καθημερινές υποχρεώσεις ή ένα μήνυμα μετά από μερικές εβδομάδες, όταν η αρχική προσοχή του περιβάλλοντος έχει μειωθεί. Το πένθος δεν τελειώνει επειδή οι άλλοι σταμάτησαν να ρωτούν.
Πότε μπορεί να βοηθήσει η επαγγελματική υποστήριξη
Η θλίψη μετά από μια απώλεια δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ψυχικής ασθένειας. Όταν, όμως, ο πόνος γίνεται δυσβάσταχτος, η καθημερινότητα μοιάζει αδύνατη ή ο άνθρωπος αισθάνεται ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί όσα βιώνει, η επικοινωνία με επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια.
Ένας επαγγελματίας με εμπειρία στο πένθος και στην περιγεννητική απώλεια μπορεί να βοηθήσει τον γονιό ή το ζευγάρι να εκφράσει τα συναισθήματά του και να βρει τρόπους να αντιμετωπίσει αυτή τη δύσκολη περίοδο. Η αναζήτηση βοήθειας δεν σημαίνει αδυναμία ούτε ακυρώνει την προσωπική πορεία του πένθους.
Είναι επίσης σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι δύο γονείς μπορεί να βιώνουν την ίδια απώλεια με διαφορετικό τρόπο. Η διαφορετική έκφραση της θλίψης δεν σημαίνει ότι ο ένας αγαπούσε λιγότερο ή ότι ο άλλος πενθεί λανθασμένα.
Η μνήμη δεν περιορίζεται σε μία ημερομηνία
Η 15η Οκτωβρίου προσφέρει μια αφορμή να μιλήσουμε για μια εμπειρία που συχνά μένει στη σιωπή. Η αναγνώριση, όμως, δεν χρειάζεται να περιορίζεται σε μια ημέρα μνήμης ή σε μια δημόσια δράση.
Μπορεί να ξεκινήσει από τον τρόπο με τον οποίο ακούμε έναν άνθρωπο που πενθεί, από το αν σεβόμαστε την ανάγκη του να μιλήσει ή να αποσυρθεί και από το αν αποφεύγουμε να του επιβάλλουμε πότε πρέπει να αισθανθεί καλύτερα.
Για μια οικογένεια που έχει βιώσει την απώλεια ενός μωρού, η κατανόηση δεν αλλάζει αυτό που συνέβη. Μπορεί, όμως, να κάνει τη διαδρομή λιγότερο μοναχική.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου