Πέντε χρόνια συμπληρώθηκαν από την ημέρα που οι Ταλιμπάν επέστρεψαν στην εξουσία
του Αφγανιστάν. Στις 15 Αυγούστου 2021 κατέλαβαν την Καμπούλ και από τότε έχουν εγκαθιδρύσει ένα καθεστώς που οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων χαρακτηρίζουν όλο και πιο αυταρχικό, με τις γυναίκες και τα κορίτσια να βρίσκονται στο επίκεντρο της καταστολής.Σήμερα, πέντε χρόνια αργότερα, το καθεστώς επιχειρεί να παρουσιάσει την επιστροφή του ως «νίκη» και αποκατάσταση της ασφάλειας. Την ίδια ώρα, ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων συνεχίζει να επιδεινώνεται και ότι οι πολιτικές των Ταλιμπάν έχουν δημιουργήσει ένα θεσμοθετημένο σύστημα διακρίσεων σε βάρος των γυναικών και των κοριτσιών.
Πέντε χρόνια μετά, οι γυναίκες έχουν σχεδόν εξαφανιστεί από τη δημόσια ζωή
Από την επιστροφή των Ταλιμπάν, οι γυναίκες και τα κορίτσια έχουν υποστεί μια διαρκώς διευρυνόμενη σειρά περιορισμών.
Τα κορίτσια δεν μπορούν να συνεχίσουν τη δευτεροβάθμια εκπαίδευσή τους, ενώ οι γυναίκες έχουν αποκλειστεί από τα πανεπιστήμια και από μεγάλο αριθμό θέσεων εργασίας.
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του ΟΗΕ, το Αφγανιστάν παραμένει η μοναδική χώρα στον κόσμο όπου απαγορεύεται στα κορίτσια η δευτεροβάθμια εκπαίδευση και στις γυναίκες η πανεπιστημιακή εκπαίδευση.
Οι περιορισμοί επεκτείνονται στην εργασία, στις μετακινήσεις, στην πρόσβαση σε δημόσιους χώρους και σε πολλές καθημερινές δραστηριότητες.
Ο νέος ποινικός κανονισμός προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία
Τον Ιανουάριο του 2026 τέθηκε σε ισχύ νέο νομικό πλαίσιο για τις ποινικές διαδικασίες των δικαστηρίων των Ταλιμπάν.
Οι ειδικοί του ΟΗΕ που εξέτασαν το κείμενο εντόπισαν σοβαρές ασυμβατότητες με τις διεθνείς υποχρεώσεις του Αφγανιστάν για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Το κείμενο προβλέπει μεταξύ άλλων αυστηρές σωματικές ποινές και επεκτείνει τις περιπτώσεις στις οποίες μπορεί να επιβληθεί η θανατική ποινή.
Οι αναφορές σε «δούλους» που σήμαναν συναγερμό
Ένα από τα πιο σοβαρά σημεία που εντόπισε ο ΟΗΕ είναι ότι ο νέος κανονισμός χρησιμοποιεί ρητά τους όρους «δούλος» και «ιδιοκτήτης δούλου».
Σύμφωνα με την ανάλυση των ειδικών του ΟΗΕ, συγκεκριμένες διατάξεις προβλέπουν διαφορετική μεταχείριση ανθρώπων που χαρακτηρίζονται «ελεύθεροι» ή «δούλοι», ενώ σε άλλη διάταξη αναφέρεται ότι ένας «ιδιοκτήτης δούλου» μπορεί να επιβάλλει ορισμένες τιμωρίες.
Ο ΟΗΕ υπογραμμίζει ότι η απαγόρευση της δουλείας αποτελεί θεμελιώδη κανόνα του διεθνούς δικαίου και ζητά από τους Ταλιμπάν να εξηγήσουν τι ακριβώς σημαίνουν αυτές οι αναφορές και πώς μπορούν να συμβιβαστούν με τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας.
Επομένως, η ακριβέστερη διατύπωση δεν είναι ότι «ο νόμος αποδεικνύει πως επανήλθε η δουλεία» ως τετελεσμένο γεγονός, αλλά ότι ο ίδιος ο νέος κανονισμός περιλαμβάνει αναφορές σε «δούλους» και «ιδιοκτήτες δούλων», γεγονός που έχει προκαλέσει σοβαρές διεθνείς αντιδράσεις.
Τι μπορεί να συμβεί χωρίς κανονική δίκη
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η πρόβλεψη που αφορά τις λεγόμενες tazir ποινές.
Σύμφωνα με την ανάλυση του ΟΗΕ, ορισμένες διατάξεις φαίνεται να επιτρέπουν σε ιδιώτες, μεταξύ άλλων σε συζύγους και «ιδιοκτήτες δούλων», να επιβάλλουν τιμωρίες σε άλλους ανθρώπους.
Σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπεται ακόμη και η επιβολή τέτοιων ποινών χωρίς να έχει προηγηθεί δίκη.
Οι ειδικοί του ΟΗΕ χαρακτηρίζουν αυτή τη δυνατότητα ασύμβατη με το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη και με την απαγόρευση της βασανιστικής ή απάνθρωπης μεταχείρισης.
Θανατική ποινή για όλο και περισσότερα αδικήματα
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης τη θανατική ποινή για συγκεκριμένες κατηγορίες αδικημάτων.
Ο ΟΗΕ αναφέρει ότι ο κανονισμός προβλέπει τη θανατική ποινή, μεταξύ άλλων, για ορισμένες περιπτώσεις που αφορούν «βλασφημία», προσβολή ή ασέβεια προς προφήτες, καθώς και άλλα αδικήματα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και διατάξεις που αναφέρονται σε εκτέλεση για λόγους «δημόσιου συμφέροντος» ή «δημόσιας σκοπιμότητας», χωρίς αυτές οι έννοιες να ορίζονται επαρκώς.
Οι ειδικοί του ΟΗΕ ζητούν από τους Ταλιμπάν να διευκρινίσουν πώς εφαρμόζονται αυτές οι διατάξεις και ποια δικαστική διαδικασία προηγείται.
Οι εκτελέσεις δεν είναι θεωρητική απειλή
Η διεθνής ανησυχία για τη θανατική ποινή δεν βασίζεται μόνο στο κείμενο του νέου κανονισμού.
Ο ΟΗΕ έχει επανειλημμένα καλέσει τους Ταλιμπάν να σταματήσουν τις δημόσιες εκτελέσεις και τις σωματικές ποινές, επισημαίνοντας ότι τέτοιες πρακτικές παραβιάζουν θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα.
Τον Απρίλιο του 2025 ειδικοί του ΟΗΕ ζήτησαν από τους Ταλιμπάν να σταματήσουν άμεσα τις δημόσιες εκτελέσεις και τις άλλες απάνθρωπες τιμωρίες.
Και τα παιδιά βρίσκονται στο στόχαστρο
Οι νέες ρυθμίσεις προκαλούν ανησυχία και για την προστασία των παιδιών.
Οι ειδικοί του ΟΗΕ ζητούν συγκεκριμένες διευκρινίσεις από τους Ταλιμπάν για το πώς διασφαλίζεται ότι παιδιά δεν θα υπόκεινται στη θανατική ποινή.
Παράλληλα, υπάρχουν διατάξεις που επιτρέπουν σωματικές τιμωρίες μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον.
Σύμφωνα με την ανάλυση του ΟΗΕ, το άρθρο 48 επιτρέπει σε ιδιώτες να επιβάλλουν ορισμένες μορφές πειθαρχικής τιμωρίας, ενώ το άρθρο 30 εγείρει ερωτήματα για την προστασία των παιδιών από κάθε μορφή σωματικής και ψυχολογικής βίας.
Ο γάμος ανηλίκων γίνεται ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα
Η κατάσταση των κοριτσιών επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο από το νέο οικογενειακό και νομικό πλαίσιο.
Τον Μάιο του 2026 οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποίησαν ότι νέες ρυθμίσεις για τον γάμο και το διαζύγιο μπορούν να ενισχύσουν τους κινδύνους παιδικών και εξαναγκασμένων γάμων.
Η Διεθνής Αμνηστία προειδοποίησε ότι το νέο πλαίσιο μπορεί να διευκολύνει τους παιδικούς γάμους και να επιδεινώσει περαιτέρω τη θέση των γυναικών και των κοριτσιών.
Τι γίνεται με τη σεξουαλική κακοποίηση αγοριών;
Το Αφγανιστάν αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια το πρόβλημα της bacha bazi, μιας πρακτικής σεξουαλικής εκμετάλλευσης αγοριών.
Οι διαθέσιμες διεθνείς αναφορές εξακολουθούν να καταγράφουν περιστατικά σεξουαλικής εκμετάλλευσης και εμπορίας παιδιών, ενώ έχει καταγγελθεί ότι παιδιά που υπήρξαν θύματα της πρακτικής μπορεί να αντιμετωπιστούν από τις αρχές ως παραβάτες αντί ως θύματα.
Το αμερικανικό Υπουργείο Εργασίας έχει αναφέρει ότι παιδιά που θεωρούνται θύματα εμπορίας, μεταξύ άλλων σε περιπτώσεις bacha bazi, έχουν αντιμετωπιστεί από τις αρχές των Ταλιμπάν ως εγκληματίες και έχουν υποστεί κακομεταχείριση αντί να παραπέμπονται σε υπηρεσίες προστασίας θυμάτων.
Η δικαιοσύνη δεν είναι πλέον ανεξάρτητη
Ένα ακόμη μεγάλο ζήτημα αφορά τη λειτουργία των δικαστηρίων.
Οι ειδικοί του ΟΗΕ επισημαίνουν ότι ο νέος κανονισμός δεν περιλαμβάνει επαρκείς εγγυήσεις για ανεξάρτητη δικαιοσύνη, δικηγόρο υπεράσπισης, δικαίωμα προσφυγής και πλήρη προστασία του τεκμηρίου αθωότητας.
Μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις ο κανονισμός επιτρέπει την απόδειξη αδικημάτων ακόμη και όταν υπάρχουν αμφιβολίες, κάτι που οι ειδικοί του ΟΗΕ χαρακτηρίζουν αντίθετο με το τεκμήριο αθωότητας.
Ένα σύστημα διαφορετικών «τάξεων» μπροστά στον νόμο
Ο ΟΗΕ εντόπισε ακόμη μια ιδιαίτερα ασυνήθιστη διάταξη: το άρθρο 9 φαίνεται να θεσπίζει μια κοινωνική ιεραρχία τεσσάρων κατηγοριών.
Οι κατηγορίες περιλαμβάνουν θρησκευτικούς λόγιους, αξιωματούχους και φυλετικούς ηγέτες, τη μεσαία τάξη και την κατώτερη τάξη.
Σύμφωνα με την ανάλυση των ειδικών, η κοινωνική θέση ενός ανθρώπου μπορεί να επηρεάζει ακόμη και τη σοβαρότητα της τιμωρίας του, με τους χαμηλότερης κοινωνικής βαθμίδας ανθρώπους να αντιμετωπίζουν αυστηρότερες ποινές.
Ο ΟΗΕ θεωρεί ότι μια τέτοια διαφοροποίηση παραβιάζει την αρχή της ισότητας ενώπιον του νόμου.
Πέντε χρόνια χωρίς αναγνώριση από τον περισσότερο κόσμο
Παρά τις προσπάθειες των Ταλιμπάν να ενισχύσουν τις διεθνείς σχέσεις τους, το καθεστώς εξακολουθεί να αντιμετωπίζει περιορισμένη διεθνή αναγνώριση.
Την ίδια στιγμή, χώρες όπως η Ρωσία, η Κίνα και άλλες περιφερειακές δυνάμεις έχουν αυξήσει τις διπλωματικές επαφές τους με την Καμπούλ.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ανησυχία σε οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες φοβούνται ότι η σταδιακή διεθνής προσέγγιση μπορεί να νομιμοποιήσει ένα καθεστώς χωρίς να υπάρξει ουσιαστική βελτίωση στα δικαιώματα των Αφγανών.
Οι Ταλιμπάν γιορτάζουν – ο ΟΗΕ προειδοποιεί
Στις 15 Αυγούστου 2026, οι Ταλιμπάν πραγματοποίησαν εκδηλώσεις για την πέμπτη επέτειο της επιστροφής τους στην εξουσία.
Η ηγεσία τους παρουσίασε την επέτειο ως νίκη απέναντι στις ξένες δυνάμεις και ως αποκατάσταση της ασφάλειας και της ισλαμικής διακυβέρνησης.
Την ίδια στιγμή, όμως, ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι το Αφγανιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με βαθιά ανθρωπιστική και ανθρωπίνων δικαιωμάτων κρίση, με τις γυναίκες και τα κορίτσια να υφίστανται συστηματικές διακρίσεις.
Πέντε χρόνια μετά, το ερώτημα είναι τι ακριβώς έχει γίνει «νόμος»
Η εικόνα του Αφγανιστάν πέντε χρόνια μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία είναι πολύ διαφορετική από αυτή που παρουσιάζει η ίδια η ηγεσία τους.
Η ασφάλεια αποτελεί βασικό επιχείρημα των Ταλιμπάν, όμως πίσω από αυτό υπάρχει ένα σύστημα που περιορίζει δραστικά την εκπαίδευση, την εργασία, την ελευθερία μετακίνησης και τη δημόσια παρουσία των γυναικών.
Και το νέο νομικό πλαίσιο προσθέτει ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία: αναφορές σε «δούλους» και «ιδιοκτήτες δούλων», δυνατότητα ιδιωτών να επιβάλλουν ορισμένες ποινές, θανατική ποινή για ευρύ φάσμα αδικημάτων και ανεπαρκείς εγγυήσεις δίκαιης δίκης.
Πέντε χρόνια μετά την επιστροφή τους στην εξουσία, οι Ταλιμπάν δεν αντιμετωπίζουν απλώς διεθνή κριτική για τις πολιτικές τους. Βρίσκονται αντιμέτωποι με σοβαρά ερωτήματα για το ίδιο το νομικό σύστημα που οικοδομούν στο Αφγανιστάν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου