Έχετε παρατηρήσει ότι κουνάτε συνεχώς το πόδι σας όταν κάθεστε στο γραφείο, στον καναπέ ή
ακόμη και όταν μιλάτε με κάποιον; Μπορεί να το κάνετε χωρίς καν να το αντιλαμβάνεστε. Η συγκεκριμένη κίνηση είναι μια μορφή επαναλαμβανόμενης κινητικής συμπεριφοράς, γνωστής ως fidgeting, και μπορεί να έχει περισσότερες από μία εξηγήσεις.Το σημαντικό είναι ότι το κούνημα του ποδιού δεν σημαίνει αυτομάτως άγχος ή νευρικότητα. Η ίδια συμπεριφορά μπορεί να εμφανιστεί όταν κάποιος βαριέται, δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί, περιμένει κάτι ή προσπαθεί ασυνείδητα να διατηρήσει την εγρήγορσή του.
Μπορεί να είναι ένας τρόπος εκτόνωσης της έντασης
Όταν αισθανόμαστε ένταση, το σώμα μπορεί να εκδηλώσει αυτή την κατάσταση με κινητικές συμπεριφορές. Το γρήγορο κούνημα του ποδιού, το χτύπημα των δαχτύλων ή το συνεχές παίξιμο με ένα αντικείμενο μπορούν να λειτουργήσουν ως τρόποι εκτόνωσης της συσσωρευμένης ενέργειας.
Η σχέση ανάμεσα στο στρες, το άγχος και την κινητική συμπεριφορά είναι σύνθετη. Η έρευνα δείχνει ότι το άγχος μπορεί να επηρεάζει τον κινητικό έλεγχο και τη συμπεριφορά, όμως το fidgeting από μόνο του δεν αποτελεί αξιόπιστο δείκτη άγχους.
Μερικές φορές το κάνουμε επειδή βαριόμαστε
Το κούνημα του ποδιού εμφανίζεται συχνά σε καταστάσεις όπου πρέπει να παραμείνουμε ακίνητοι για αρκετή ώρα.
Σε μια πολύωρη εργασία μπροστά στον υπολογιστή, σε μια συνάντηση ή ακόμη και όταν παρακολουθούμε κάτι που δεν μας κρατά ιδιαίτερα το ενδιαφέρον, το σώμα μπορεί να αναζητήσει έναν τρόπο να παραμείνει ενεργό.
Έρευνα σχετικά με το fidgeting έχει δείξει ότι οι αυθόρμητες κινήσεις συνδέονται με την απροσεξία και την περιπλάνηση του μυαλού.
Μπορεί να βοηθά τη συγκέντρωση
Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο.
Η κίνηση δεν σημαίνει πάντα ότι κάποιος δεν προσέχει. Σε ορισμένες συνθήκες μπορεί να λειτουργεί αντίθετα, βοηθώντας ένα άτομο να διατηρήσει ένα επίπεδο εγρήγορσης όταν πρέπει να παραμείνει συγκεντρωμένο για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Μελέτες σε ενήλικες με ΔΕΠ-Υ έχουν βρει ότι το fidgeting μπορεί να σχετίζεται με τη διατήρηση της προσοχής κατά τη διάρκεια απαιτητικών γνωστικών εργασιών. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το κούνημα του ποδιού αποτελεί ένδειξη ΔΕΠ-Υ.
Το μυαλό μπορεί να «φεύγει» ενώ το σώμα συνεχίζει να κινείται
Υπάρχει και μια ενδιαφέρουσα σχέση ανάμεσα στην περιπλάνηση του μυαλού και στις μικρές επαναλαμβανόμενες κινήσεις.
Όταν μια εργασία γίνεται μονότονη, η προσοχή μπορεί να απομακρύνεται από αυτό που κάνουμε. Σε τέτοιες στιγμές είναι πιθανότερο να εμφανιστούν ασυνείδητες κινήσεις, όπως το κούνημα του ποδιού.
Έρευνα που εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στο mind wandering και το fidgeting διαπίστωσε ότι η τάση για αυθόρμητη περιπλάνηση του μυαλού και η απροσεξία προέβλεπαν σε κάποιο βαθμό την εμφάνιση τέτοιων κινήσεων.
Μπορεί να έχει γίνει απλώς συνήθεια
Δεν υπάρχει πάντα κάποιο βαθύτερο ψυχολογικό μήνυμα.
Αν κάποιος έχει συνηθίσει να κουνά το πόδι του ενώ εργάζεται, διαβάζει ή βλέπει τηλεόραση, η κίνηση μπορεί με τον καιρό να γίνει αυτόματη συμπεριφορά.
Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να συνεχίζεται ακόμη και όταν το άτομο δεν αισθάνεται ούτε άγχος ούτε ανία.
Αυτό εξηγεί γιατί μερικοί άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι κουνάνε το πόδι τους μόνο όταν κάποιος τους το επισημάνει.
Το κάνουμε περισσότερο όταν πρέπει να μείνουμε ακίνητοι
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η συμπεριφορά γίνεται πιο εμφανής σε καταστάσεις όπου η κοινωνική ή επαγγελματική συνθήκη απαιτεί από εμάς να παραμείνουμε ακίνητοι.
Όταν είμαστε μόνοι στο σπίτι, μπορεί να σηκωθούμε, να περπατήσουμε ή να αλλάξουμε θέση. Στο γραφείο, όμως, η ανάγκη να παραμείνουμε καθιστοί για ώρες περιορίζει την κίνηση του σώματος.
Το μικρό κούνημα του ποδιού μπορεί επομένως να αποτελεί απλώς μια εύκολη μορφή κίνησης μέσα σε μια κατά τα άλλα ακίνητη στάση.
Δεν σημαίνει ότι είστε «νευρικός άνθρωπος»
Το γεγονός ότι κάποιος κουνά το πόδι του συχνά δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί ως νευρικός, ανήσυχος ή αγχωμένος.
Η ανθρώπινη συμπεριφορά δεν μπορεί να ερμηνευτεί αξιόπιστα από μία μόνο κίνηση. Για να έχει νόημα μια ψυχολογική ερμηνεία χρειάζεται να εξεταστεί το συνολικό πλαίσιο, το πότε εμφανίζεται η συμπεριφορά και τι άλλο συμβαίνει εκείνη τη στιγμή.
Ένας άνθρωπος μπορεί να κουνά το πόδι του όταν αγχώνεται, ενώ κάποιος άλλος να το κάνει κυρίως όταν βαριέται ή προσπαθεί να συγκεντρωθεί.
Και υπάρχει ένας ακόμη πρακτικός λόγος
Το κούνημα του ποδιού δεν είναι μόνο ψυχολογικό φαινόμενο. Η μικρή αυτή κίνηση έχει και μια σωματική διάσταση.
Μελέτη σε ανθρώπους που κάθονταν για παρατεταμένο χρονικό διάστημα έδειξε ότι η διαλείπουσα κίνηση των ποδιών αύξησε σημαντικά τη ροή αίματος στα αγγεία των ποδιών και περιόρισε ορισμένες από τις αρνητικές αγγειακές επιδράσεις της παρατεταμένης ακινησίας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το κούνημα του ποδιού αντικαθιστά την κανονική κίνηση ή την άσκηση. Δείχνει όμως ότι μια φαινομενικά ασήμαντη κίνηση μπορεί να έχει και φυσιολογική επίδραση.
Πότε αξίζει να το προσέξετε περισσότερο;
Αν το κούνημα του ποδιού είναι απλώς μια περιστασιακή συνήθεια, συνήθως δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
Αν όμως συνοδεύεται από έντονη εσωτερική ανησυχία, δυσκολία να παραμείνετε καθιστοί, σημαντικά προβλήματα συγκέντρωσης ή άλλες αλλαγές στη συμπεριφορά που επηρεάζουν την καθημερινότητά σας, τότε αξίζει να συζητήσετε το θέμα με έναν επαγγελματία υγείας.
Το ίδιο ισχύει αν η κινητική ανησυχία εμφανιστεί ξαφνικά ή γίνει πολύ πιο έντονη από ό,τι ήταν στο παρελθόν.
Τελικά, γιατί κουνάμε το πόδι μας;
Δεν υπάρχει μία απάντηση που να ισχύει για όλους.
Για κάποιους ανθρώπους είναι ένας τρόπος εκτόνωσης της έντασης. Για άλλους συνδέεται με την ανία, την περιπλάνηση του μυαλού ή την ανάγκη να παραμείνουν σε εγρήγορση. Σε άλλες περιπτώσεις είναι απλώς μια αυτοματοποιημένη συνήθεια που έχει εγκατασταθεί με τα χρόνια.
Η ψυχολογία δείχνει ότι το σώμα και το μυαλό δεν λειτουργούν ανεξάρτητα. Μια μικρή κίνηση, όπως το συνεχές κούνημα του ποδιού, μπορεί να αποτελεί μέρος του τρόπου με τον οποίο ο οργανισμός ρυθμίζει την προσοχή, την ένταση ή την ενεργοποίησή του.
Γι' αυτό την επόμενη φορά που θα αντιληφθείτε το πόδι σας να κινείται μόνο του κάτω από το γραφείο, μην βιαστείτε να το αποδώσετε απλώς στη «νευρικότητα». Ίσως το σώμα σας προσπαθεί με τον δικό του τρόπο να παραμείνει ενεργό.
Πηγές: PubMed, Frontiers in Psychiatry, Journal of Experimental Psychology
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου