Μπορεί μια γάτα να ζηλέψει όταν ο άνθρωπός της χαϊδεύει ένα άλλο ζώο ή ασχολείται περισσότερο με κάποιον άλλον; Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή όσο θα περίμενε κανείς.
Οι ιδιοκτήτες γατών συχνά περιγράφουν συμπεριφορές που μοιάζουν με ζήλια: η γάτα παρεμβαίνει όταν κάποιος πλησιάζει τον άνθρωπό της, ζητά επίμονα προσοχή ή αλλάζει συμπεριφορά όταν εμφανίζεται ένα νέο ζώο στο σπίτι.
Η επιστήμη, όμως, είναι πιο προσεκτική. Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι γάτες αντιλαμβάνονται πού στρέφεται η προσοχή του ανθρώπου τους, αλλά δεν έχει αποδειχθεί ότι βιώνουν τη σύνθετη συναισθηματική κατάσταση που ονομάζουμε «ζήλια» με τον ίδιο τρόπο που τη βιώνουν οι άνθρωποι.
Τι έδειξε ένα ενδιαφέρον πείραμα
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Pet Behaviour Science, ερευνητές παρατήρησαν 52 γάτες στην Ιαπωνία, τόσο σε σπίτια όσο και σε cat cafés.
Οι γάτες παρακολουθούσαν τον ιδιοκτήτη τους ή έναν άγνωστο άνθρωπο να χαϊδεύει είτε ένα ρεαλιστικό λούτρινο ομοίωμα γάτας είτε ένα γούνινο μαξιλάρι.
Το αποτέλεσμα είχε ενδιαφέρον: οι γάτες που ζούσαν σε σπίτια έδειξαν εντονότερη αντίδραση προς το λούτρινο ομοίωμα γάτας όταν αυτό είχε προηγουμένως χαϊδευτεί από τον ιδιοκτήτη τους.
Ωστόσο, δεν εμφάνισαν όλες τις συμπεριφορές που θα περίμεναν οι ερευνητές αν επρόκειτο για σαφή εκδήλωση ζήλιας. Για τον λόγο αυτό οι ερευνητές δεν κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι γάτες «ζηλεύουν» με την ανθρώπινη έννοια του όρου.
Οι γάτες προσέχουν την ανθρώπινη προσοχή
Αυτό που φαίνεται πιο ξεκάθαρα από την έρευνα είναι ότι οι γάτες δεν είναι αδιάφορες για την ανθρώπινη συμπεριφορά.
Μελέτες έχουν δείξει ότι μπορούν να αντιλαμβάνονται αν ο άνθρωπός τους είναι διαθέσιμος ή απασχολημένος και να προσαρμόζουν ανάλογα τη συμπεριφορά τους. Έχει επίσης διαπιστωθεί ότι οι γάτες μπορούν να δημιουργούν ισχυρούς κοινωνικούς δεσμούς με τους ανθρώπους.
Έτσι, μια γάτα μπορεί πράγματι να ενδιαφερθεί ιδιαίτερα όταν ο άνθρωπός της στρέφει την προσοχή του σε ένα άλλο ζώο. Αυτό όμως δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αισθάνεται ζήλια.
Γιατί μπορεί να αλλάξει συμπεριφορά όταν έρθει ένα νέο ζώο
Η άφιξη ενός νέου κατοικίδιου μπορεί να αλλάξει πολλά πράγματα στη ζωή μιας γάτας: τον χώρο της, τις μυρωδιές του σπιτιού, την πρόσβαση σε τροφή και σημεία ξεκούρασης, αλλά και την καθημερινή ρουτίνα και την ανθρώπινη προσοχή.
Αν μια γάτα αρχίσει να αποφεύγει ένα άλλο ζώο, να το παρακολουθεί επίμονα, να φυσάει, να γρυλίζει ή να γίνεται επιθετική, η αιτία μπορεί να είναι φόβος, στρες ή εδαφική συμπεριφορά και όχι απαραίτητα ζήλια.
Οι κτηνιατρικοί ειδικοί επισημαίνουν ότι η επιθετικότητα μεταξύ γατών μπορεί να συνδέεται με εδαφικότητα, φόβο, ασυμβατότητα χαρακτήρων ή έντονη διέγερση από κάποιο ερέθισμα.
Το σημαντικό είναι να μην «ανθρωποποιούμε» υπερβολικά τη συμπεριφορά της
Μια γάτα που κάθεται ανάμεσα σε εμάς και ένα άλλο ζώο ή που ζητά επίμονα χάδια μπορεί να φαίνεται ότι «ζηλεύει». Όμως η ίδια συμπεριφορά μπορεί να έχει διαφορετικές αιτίες.
Οι ερευνητές έχουν επισημάνει μάλιστα ότι οι ιδιοκτήτες που αντιλαμβάνονται τη σχέση τους με τη γάτα με περισσότερο ανθρωπομορφικό τρόπο είναι πιθανότερο να της αποδίδουν σύνθετα συναισθήματα, όπως η ζήλια.
Άρα, ζηλεύουν τελικά οι γάτες;
Η πιο ακριβής απάντηση σήμερα είναι: ίσως εμφανίζουν ορισμένες συμπεριφορές που μοιάζουν με ζήλια, αλλά δεν έχουμε ακόμη επαρκή επιστημονικά στοιχεία για να πούμε με βεβαιότητα ότι βιώνουν τη ζήλια όπως οι άνθρωποι.
Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι οι γάτες μπορούν να δεθούν με τους ανθρώπους τους, αντιλαμβάνονται πλευρές της ανθρώπινης συμπεριφοράς και μπορούν να επηρεαστούν από αλλαγές στην κοινωνική τους καθημερινότητα.
Και ίσως αυτό είναι αρκετό για να εξηγήσει γιατί, όταν χαϊδεύουμε μια άλλη γάτα, η δική μας γάτα ξαφνικά εμφανίζεται δίπλα μας… και απαιτεί να θυμηθούμε ποια είναι η πραγματική «αφεντικίνα» του σπιτιού.
Ιατρική/κτηνιατρική διευκρίνιση: Η ξαφνική αλλαγή συμπεριφοράς μιας γάτας δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα σε «ζήλια». Επίμονη επιθετικότητα, έντονη φοβικότητα, απομόνωση, αλλαγές στην όρεξη ή στην τουαλέτα και άλλες ασυνήθιστες συμπεριφορές μπορεί να σχετίζονται με στρες, προβλήματα συμβίωσης ή και υποκείμενο πρόβλημα υγείας. Σε τέτοιες περιπτώσεις χρειάζεται αξιολόγηση από κτηνίατρο και, όταν απαιτείται, ειδικό στη συμπεριφορά των ζώων.
Πηγές: Pet Behaviour Science, επιστημονικές μελέτες για την κοινωνική συμπεριφορά και τη γνωστική λειτουργία των γατών, VCA Animal Hospitals.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου