Ένα φάρμακο που παίρνει κάποιος καθημερινά μπορεί να είναι απολύτως απαραίτητο για την υγεία του. Μετά τα 65, όμως, ορισμένες κατηγορίες φαρμάκων χρειάζονται τακτικό επανέλεγχο, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν προβλήματα μνήμης ή γνωστικής λειτουργίας.
Νέα μελέτη εξετάζει τέσσερις κατηγορίες φαρμάκων που χρησιμοποιούνται συχνά σε μεγαλύτερους ανθρώπους και μπορεί να συνδέονται με σύγχυση, πτώσεις και άλλες ανεπιθύμητες επιδράσεις.
Ποια είναι αυτά και γιατί οι ειδικοί ζητούν μεγαλύτερη προσοχή στη χρήση τους;
Οι τέσσερις κατηγορίες που εξετάστηκαν
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2026 στο Journal of the American Geriatrics Society, εξέτασε τέσσερις κατηγορίες «δυνητικά ακατάλληλων» φαρμάκων για τη γνωστική λειτουργία: αντιχολινεργικά, αντιψυχωσικά, βενζοδιαζεπίνες και μη βενζοδιαζεπινικά υπνωτικά, γνωστά και ως Z-drugs.
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από την περίοδο 2011-2022 για ενήλικες ηλικίας 65 ετών και άνω που είχαν γνωστική διαταραχή, συμπεριλαμβανομένης της ήπιας γνωστικής διαταραχής ή άνοιας.
Αντιχολινεργικά
Τα αντιχολινεργικά φάρμακα χρησιμοποιούνται για αρκετές διαφορετικές παθήσεις, όπως ορισμένα προβλήματα της ουροδόχου κύστης, αλλεργίες και άλλες καταστάσεις.
Η δράση τους επηρεάζει την ακετυλοχολίνη, έναν νευροδιαβιβαστή που παίζει σημαντικό ρόλο στη μνήμη και άλλες λειτουργίες του εγκεφάλου. Σε μεγαλύτερες ηλικίες, το αντιχολινεργικό φορτίο μπορεί να συμβάλλει σε σύγχυση και άλλα γνωστικά προβλήματα.
Αντιψυχωσικά
Τα αντιψυχωσικά χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένες ψυχιατρικές και νευρολογικές καταστάσεις. Σε ανθρώπους με άνοια, όμως, η χρήση τους χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.
Η μελέτη δεν υποστηρίζει ότι όλα τα αντιψυχωσικά πρέπει να διακόπτονται. Η καταλληλότητά τους εξαρτάται από την πάθηση, τον ασθενή και τον λόγο για τον οποίο έχουν συνταγογραφηθεί.
Βενζοδιαζεπίνες
Πρόκειται για φάρμακα που χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων για άγχος, αϋπνία και ορισμένες άλλες καταστάσεις.
Στους ηλικιωμένους μπορεί να προκαλέσουν υπνηλία, σύγχυση και προβλήματα ισορροπίας, ενώ η μακροχρόνια χρήση τους μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση.
Προηγούμενες μελέτες έχουν επίσης συνδέσει τη συστηματική χρήση βενζοδιαζεπινών με χειρότερες επιδόσεις σε ορισμένες δοκιμασίες μνήμης και προσοχής.
Μη βενζοδιαζεπινικά υπνωτικά
Στην τέταρτη κατηγορία ανήκουν τα λεγόμενα Z-drugs, φάρμακα που χρησιμοποιούνται κυρίως για την αντιμετώπιση της αϋπνίας.
Παρότι διαφέρουν χημικά από τις βενζοδιαζεπίνες, επηρεάζουν επίσης το κεντρικό νευρικό σύστημα και μπορούν να προκαλέσουν υπνηλία, ζάλη, σύγχυση και αυξημένο κίνδυνο πτώσεων.
Τι έδειξε η νέα μελέτη
Οι ερευνητές εντόπισαν 2.796 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω με γνωστικές διαταραχές στο δείγμα της μελέτης, που αντιστοιχούσαν σε εκτιμώμενο πληθυσμό περίπου 29,7 εκατομμυρίων ανθρώπων στις ΗΠΑ.
Η έκθεση σε τουλάχιστον ένα από τα συγκεκριμένα φάρμακα συνδέθηκε με μεγαλύτερη χρήση υπηρεσιών υγείας και χαμηλότερη ποιότητα ζωής σε ορισμένες αναλύσεις.
Οι συγγραφείς υπογραμμίζουν ότι τα ευρήματα δεν σημαίνουν πως τα φάρμακα προκαλούν από μόνα τους τη γνωστική διαταραχή. Άνθρωποι με σοβαρότερα προβλήματα υγείας μπορεί να χρειάζονται περισσότερα φάρμακα εξαρχής, γεγονός που δυσκολεύει την απομόνωση της επίδρασης κάθε φαρμάκου.
Το πρόβλημα δεν είναι πάντα το φάρμακο, αλλά αν εξακολουθεί να χρειάζεται
Η αξία του επανελέγχου είναι ακριβώς αυτή: να εξετάζεται περιοδικά αν κάθε φάρμακο εξακολουθεί να είναι απαραίτητο, αν η δόση είναι κατάλληλη και αν υπάρχει ασφαλέστερη εναλλακτική.
Σε παλαιότερη μελέτη που χρηματοδοτήθηκε από το NIH, περίπου 4.800 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω εξετάστηκαν ως προς τη χρήση φαρμάκων που επηρεάζουν το κεντρικό νευρικό σύστημα. Το 25% των ατόμων με άνοια λάμβανε τουλάχιστον ένα τέτοιο φάρμακο, έναντι 17% όσων δεν είχαν γνωστική διαταραχή.
Περισσότερα από τα δύο τρίτα όσων λάμβαναν τα συγκεκριμένα δυνητικά ακατάλληλα φάρμακα δεν είχαν καταγεγραμμένη κλινική ένδειξη για τη χρήση τους.
Δεν διακόπτουμε μόνοι μας ένα φάρμακο
Η επισήμανση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική. Κανένα από τα παραπάνω φάρμακα δεν πρέπει να διακοπεί αυθαίρετα επειδή κάποιος διάβασε ότι μπορεί να επηρεάζει τη μνήμη.
Ορισμένα από αυτά είναι απολύτως απαραίτητα για συγκεκριμένους ασθενείς και η απότομη διακοπή, ιδιαίτερα των βενζοδιαζεπινών, μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα.
Ο σωστός δρόμος είναι η συζήτηση με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό, ώστε να γίνει συνολική επανεκτίμηση της φαρμακευτικής αγωγής.
Γιατί ο επανέλεγχος μετά τα 65 έχει σημασία
Με την ηλικία αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός απορροφά, μεταβολίζει και αποβάλλει πολλά φάρμακα. Παράλληλα, οι μεγαλύτεροι άνθρωποι συχνά λαμβάνουν πολλά διαφορετικά σκευάσματα ταυτόχρονα.
Ο συνδυασμός αυτός μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών και αλληλεπιδράσεων.
Ένας τακτικός έλεγχος της φαρμακευτικής αγωγής μπορεί επομένως να εντοπίσει φάρμακα που δεν είναι πλέον απαραίτητα, δόσεις που χρειάζονται προσαρμογή ή συνδυασμούς που πρέπει να επανεξεταστούν.
```
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου