Για χρόνια το Φορντό θεωρούνταν ένα από τα πιο δύσκολα προσβάσιμα σημεία του ιρανικού
πυρηνικού προγράμματος. Το εργοστάσιο εμπλουτισμού ουρανίου βρίσκεται βαθιά μέσα σε ορεινό όγκο και σχεδιάστηκε εξαρχής ώστε να προστατεύεται από αεροπορικές επιθέσεις.Τώρα, ένας πρώην επικεφαλής της Μοσάντ υποστηρίζει ότι η ισραηλινή υπηρεσία είχε καταφέρει να προσεγγίσει την περιοχή και να αποκτήσει πληροφορίες για την εγκατάσταση.
Η δήλωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τις ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις του 2025 εναντίον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, καθώς επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ερώτημα που απασχολεί εδώ και χρόνια τις υπηρεσίες πληροφοριών: πόσο βαθιά είχε διεισδύσει το Ισραήλ στο πιο προστατευμένο τμήμα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος;
Το Φορντό ήταν το μεγάλο πρόβλημα του Ισραήλ
Το Fordow Fuel Enrichment Plant βρίσκεται περίπου 20 χιλιόμετρα βόρεια της Κομ και είναι κατασκευασμένο μέσα σε ορεινό συγκρότημα.
Η εγκατάσταση αποκαλύφθηκε δημοσίως το 2009, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βρετανία και η Γαλλία αποκάλυψαν ότι το Ιράν κατασκεύαζε μυστικά μια εγκατάσταση εμπλουτισμού ουρανίου.
Η τοποθεσία είχε επιλεγεί ακριβώς επειδή προσέφερε πολύ μεγαλύτερη προστασία από μια συμβατική αεροπορική επίθεση.
Μετά την αποκάλυψή της, το Ιράν επέτρεψε την πρόσβαση επιθεωρητών της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA), οι οποίοι διαπίστωσαν ότι ο σχεδιασμός και ο εξοπλισμός της εγκατάστασης ήταν συμβατοί με δυνατότητες εμπλουτισμού ουρανίου υψηλού βαθμού.
Γιατί το Φορντό θεωρείται τόσο δύσκολος στόχος;
Το βασικό πλεονέκτημά του είναι η γεωγραφία.
Η εγκατάσταση βρίσκεται βαθιά μέσα στο βουνό και έχει σχεδιαστεί με τρόπο που περιορίζει την αποτελεσματικότητα συμβατικών όπλων.
Για το Ισραήλ αυτό αποτελούσε ένα σημαντικό επιχειρησιακό πρόβλημα.
Η ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία διαθέτει εξαιρετικά προηγμένα αεροσκάφη, όμως δεν διέθετε το αμερικανικό όπλο που θεωρείται ειδικά σχεδιασμένο για να πλήττει εξαιρετικά βαθιά υπόγειες εγκαταστάσεις.
Γι' αυτό και το Φορντό βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης όταν ξεκίνησε η σύγκρουση Ισραήλ-Ιράν.
Η Μοσάντ είχε όμως ένα διαφορετικό πλεονέκτημα
Αν ένα τέτοιο συγκρότημα είναι δύσκολο να καταστραφεί από τον αέρα, η γνώση του εσωτερικού του αποκτά τεράστια αξία.
Η ισραηλινή υπηρεσία πληροφοριών είχε επενδύσει για χρόνια στη συλλογή πληροφοριών μέσα στο Ιράν.
Δημοσιεύματα που βασίστηκαν σε ισραηλινά έγγραφα και πηγές αναφέρουν ότι η Μοσάντ είχε ανθρώπους στο έδαφος του Ιράν για περισσότερο από μία δεκαετία πριν από τον πόλεμο του 2025.
Οι πληροφορίες αυτές δεν αφορούσαν μόνο τις γνωστές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού, αλλά ένα πολύ ευρύτερο δίκτυο εργαστηρίων, εργοστασίων και εγκαταστάσεων που υποστήριζαν το πυραυλικό και πυρηνικό πρόγραμμα. ([jpost.com](https://www.jpost.com/middle-east/article-859292))
Η κλοπή του πυρηνικού αρχείου
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά περιστατικά της ισραηλινής επιχείρησης πληροφοριών ήταν η αρπαγή του λεγόμενου «ιρανικού πυρηνικού αρχείου» το 2018.
Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, πράκτορες της Μοσάντ εισήλθαν σε αποθήκη στην Τεχεράνη και απέσπασαν μεγάλο όγκο εγγράφων και ψηφιακού υλικού που αφορούσε το πυρηνικό πρόγραμμα.
Τα στοιχεία περιλάμβαναν έγγραφα σχετικά με τον σχεδιασμό και τη λειτουργία εγκαταστάσεων εμπλουτισμού.
Μεταξύ των εγγράφων υπήρχαν και στοιχεία που συνδέονταν με το Φορντό.
Τα έγγραφα αποκάλυψαν περισσότερα για το Φορντό
Σύμφωνα με τις ισραηλινές αναφορές, τα έγγραφα έδειξαν ότι το συγκρότημα του Φορντό είχε σχεδιαστεί αρχικά στο πλαίσιο του Amad Plan, ενός ιρανικού προγράμματος που συνδεόταν με την ανάπτυξη στρατιωτικών πυρηνικών δυνατοτήτων.
Το πρόγραμμα σταμάτησε επίσημα το 2003, όμως η κατασκευή της εγκατάστασης συνεχίστηκε.
Τα έγγραφα που απέκτησε η Μοσάντ περιείχαν επίσης σχέδια των υπόγειων σηράγγων και πληροφορίες για τον εξοπλισμό που επρόκειτο να εγκατασταθεί.
Το Ισραήλ υποστήριξε ότι το υλικό αυτό αποδείκνυε πως η αρχική αποστολή του Φορντό ήταν πολύ πιο στρατιωτική από όσο υποστήριζε η Τεχεράνη.
«Επισκεφτήκαμε αρκετές φορές»
Η νέα δήλωση του πρώην αρχηγού της Μοσάντ προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο στην εικόνα.
Η φράση ότι ισραηλινοί πράκτορες «επισκέφτηκαν αρκετές φορές» την περιοχή του Φορντό, εφόσον αποδίδεται σωστά στον ίδιο, δείχνει ότι η ισραηλινή συλλογή πληροφοριών δεν βασιζόταν αποκλειστικά σε δορυφορικές εικόνες.
Ωστόσο, εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση.
Δεν είναι το ίδιο πράγμα η πρόσβαση στην περιοχή ή η παρακολούθηση της εγκατάστασης με την είσοδο στους ίδιους τους υπόγειους χώρους του πυρηνικού εργοστασίου.
Τα διαθέσιμα δημόσια στοιχεία δεν επιτρέπουν να επιβεβαιωθεί ότι πράκτορες της Μοσάντ μπήκαν στους υπόγειους χώρους του Φορντό.
Το μεγάλο μυστήριο: πόσο γνώριζε το Ισραήλ;
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο ερώτημα.
Οι ισραηλινές επιχειρήσεις του 2025 έδειξαν ότι η χώρα διέθετε εξαιρετικά λεπτομερή εικόνα για την ιρανική στρατιωτική και πυρηνική υποδομή.
Δημοσιεύματα ανέφεραν ότι ισραηλινοί πράκτορες είχαν χαρτογραφήσει εγκαταστάσεις, είχαν εντοπίσει κρίσιμες υποδομές και είχαν συγκεντρώσει πληροφορίες για τις αλυσίδες παραγωγής πυραύλων και φυγοκεντρητών.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλούνται οι Times, οι πράκτορες είχαν βρεθεί στο έδαφος του Ιράν ήδη από το 2010.
Δεν ήταν μόνο το Φορντό
Η εικόνα που προκύπτει από τις δημοσιευμένες πληροφορίες είναι πολύ ευρύτερη.
Το Ισραήλ είχε συγκεντρώσει πληροφορίες για τις εγκαταστάσεις Νατάνζ, Ισφαχάν και Φορντό, αλλά και για άλλες εγκαταστάσεις που συνδέονταν με την παραγωγή πυραύλων και εξαρτημάτων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι πράκτορες φέρεται να είχαν επισκεφθεί ακόμη και εργαστήρια και εργοστάσια που αργότερα αποτέλεσαν στόχους ισραηλινών επιθέσεων.
Αυτό δείχνει ότι η επιχείρηση δεν βασίστηκε σε μια ξαφνική συγκέντρωση πληροφοριών λίγο πριν από τον πόλεμο.
Χτίστηκε επί χρόνια.
Το σχέδιο για χερσαία επιχείρηση στο Φορντό
Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί σχετικά με ένα πιθανό σχέδιο χερσαίας επίθεσης.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η ισραηλινή πλευρά είχε εξετάσει ένα σχέδιο στο οποίο ειδικές δυνάμεις θα έμπαιναν στο Ιράν, θα έφταναν στην εγκατάσταση και θα επιχειρούσαν να καταστρέψουν τον εξοπλισμό εμπλουτισμού από το εσωτερικό.
Το σχέδιο θεωρήθηκε εξαιρετικά επικίνδυνο και τελικά δεν προχώρησε.
Η δυσκολία του Φορντό ήταν τέτοια ώστε η αδυναμία καταστροφής του από την ισραηλινή αεροπορία αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η αμερικανική συμμετοχή έγινε τόσο σημαντική το 2025.
Γιατί χρειάστηκαν οι αμερικανικές βόμβες;
Στις 22 Ιουνίου 2025 οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποίησαν βομβαρδιστικά B-2 για να πλήξουν το Φορντό με τις GBU-57 Massive Ordnance Penetrators, τις ισχυρότερες συμβατικές διατρητικές βόμβες που διαθέτουν.
Η αμερικανική επιχείρηση είχε ως στόχο ακριβώς αυτό που το Ισραήλ δυσκολευόταν να πετύχει μόνο του: να πλήξει μια εγκατάσταση που βρισκόταν εξαιρετικά βαθιά μέσα στο βουνό.
Οι επιθέσεις προκάλεσαν σημαντικές καταστροφές στην εγκατάσταση, όμως η ακριβής έκταση των ζημιών και η τύχη του ιρανικού εμπλουτισμένου ουρανίου αποτέλεσαν αντικείμενο έντονης διαφωνίας.
Το Φορντό δεν είναι απλώς ένα εργοστάσιο
Η σημασία της εγκατάστασης είναι μεγαλύτερη από το μέγεθός της.
Το Φορντό αποτελεί σύμβολο της ιρανικής προσπάθειας να προστατεύσει τις πυρηνικές της δυνατότητες από εξωτερική επίθεση.
Η κατασκευή του μέσα σε βουνό έδινε στην Τεχεράνη ένα σημαντικό πλεονέκτημα: ακόμη και αν άλλες εγκαταστάσεις καταστρέφονταν από αεροπορικές επιδρομές, το Φορντό μπορούσε να λειτουργήσει ως προστατευμένος πυρήνας του προγράμματος.
Ακριβώς γι' αυτό η γνώση της διάταξης και των δυνατοτήτων του είχε τεράστια στρατηγική αξία.
Η δύναμη της Μοσάντ ήταν η πληροφορία
Η υπόθεση του Φορντό δείχνει κάτι που συχνά χάνεται όταν οι πολεμικές επιχειρήσεις παρουσιάζονται μόνο μέσα από εικόνες βομβαρδισμών.
Πριν πέσει η πρώτη βόμβα, απαιτούνται χρόνια συλλογής πληροφοριών.
Πρέπει να γνωρίζεις πού βρίσκεται ένας στόχος, τι υπάρχει μέσα του, ποια σημεία είναι πιο ευάλωτα, πώς κινείται το προσωπικό και πώς μπορεί να επηρεαστεί η λειτουργία του.
Αυτός είναι ο λόγος που η μυστική δράση της Μοσάντ στο Ιράν θεωρείται από πολλούς αναλυτές εξίσου σημαντική με την ίδια την αεροπορική εκστρατεία.
Τι δεν γνωρίζουμε
Παρά τις πολλές αποκαλύψεις, υπάρχουν σημαντικά κενά.
- Δεν είναι γνωστό πόσοι πράκτορες της Μοσάντ είχαν πραγματικά παρουσία κοντά στο Φορντό.
- Δεν είναι δημόσια γνωστό αν κάποιος εισήλθε στους υπόγειους χώρους.
- Δεν γνωρίζουμε πόσο μεγάλο μέρος των πληροφοριών προήλθε από ανθρώπινες πηγές και πόσο από δορυφορική ή ηλεκτρονική παρακολούθηση.
- Δεν υπάρχει ανεξάρτητη επιβεβαίωση για κάθε λεπτομέρεια των ισραηλινών ισχυρισμών.
Αυτό είναι αναμενόμενο σε μια υπόθεση που αφορά ενεργές ή πρόσφατες επιχειρήσεις μυστικών υπηρεσιών.
Γιατί έχει σημασία
Η ιστορία του Φορντό δείχνει ότι στον σύγχρονο πόλεμο η καταστροφή ενός στόχου μπορεί να αρχίζει πολλά χρόνια πριν πέσει μια βόμβα.
Η ισραηλινή επιχείρηση εναντίον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος στηρίχθηκε σε μια μακρά περίοδο συλλογής πληροφοριών, διείσδυσης και χαρτογράφησης εγκαταστάσεων.
Το Φορντό ήταν ο πιο δύσκολος στόχος, ακριβώς επειδή βρισκόταν βαθιά μέσα σε βουνό.
Η φερόμενη επίσκεψη ισραηλινών πρακτόρων στην περιοχή, εφόσον επιβεβαιωθούν περισσότερες λεπτομέρειες, δείχνει πόσο μακριά μπορεί να φτάσει μια υπηρεσία πληροφοριών προκειμένου να γνωρίζει έναν στόχο που θεωρεί στρατηγικά κρίσιμο.
Και ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο είναι ότι η πραγματική εικόνα του Φορντό μπορεί να είναι πολύ διαφορετική από αυτή που γνωρίζει σήμερα το κοινό.
Το γνωρίζατε;
Το Φορντό αποκαλύφθηκε δημοσίως το 2009, όταν ΗΠΑ, Βρετανία και Γαλλία ανακοίνωσαν ότι το Ιράν κατασκεύαζε μυστική εγκατάσταση εμπλουτισμού ουρανίου. Η εγκατάσταση βρίσκεται περίπου 20 χιλιόμετρα βόρεια της Κομ και είναι κατασκευασμένη βαθιά μέσα σε ορεινό συγκρότημα. Η γεωγραφική της προστασία ήταν ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους θεωρήθηκε ιδιαίτερα δύσκολος στόχος για συμβατικές αεροπορικές επιθέσεις.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου