Ποια είναι η καλύτερη υπηρεσία πληροφοριών στην Ευρώπη; Η απάντηση δεν μπορεί εύκολα
να δοθεί με αντικειμενικούς αριθμούς, καθώς μεγάλο μέρος της δράσης αυτών των οργανισμών παραμένει απόρρητο. Μια πρόσφατη, όμως, ασυνήθιστη αξιολόγηση επιχείρησε να δώσει μια εικόνα, ζητώντας από ανθρώπους που γνωρίζουν τον χώρο εκ των έσω να βαθμολογήσουν ξένες υπηρεσίες.Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε από το γαλλικό L'Express, βασίστηκε στις απόψεις 60 εν ενεργεία και πρώην στελεχών υπηρεσιών πληροφοριών από 25 χώρες. Κάθε συμμετέχων επέλεξε πέντε υπηρεσίες και τις κατέταξε από την πρώτη έως την πέμπτη θέση.
Πώς έγινε η αξιολόγηση;
Η μεθοδολογία θύμιζε περισσότερο ψηφοφορία παρά επίσημη μέτρηση αποτελεσματικότητας. Η πρώτη επιλογή έπαιρνε πέντε βαθμούς, η δεύτερη τέσσερις, η τρίτη τρεις, η τέταρτη δύο και η πέμπτη έναν βαθμό. Στη συνέχεια οι βαθμοί αθροίστηκαν.
Οι συμμετέχοντες αξιολόγησαν μεταξύ άλλων την αποτελεσματικότητα, την αξιοπιστία, τις επιχειρησιακές δυνατότητες, την ικανότητα στρατολόγησης πηγών, την τεχνική συλλογή πληροφοριών και την ικανότητα διεξαγωγής σύνθετων επιχειρήσεων.
1. MI6 – Η Βρετανία στην κορυφή
Η βρετανική MI6, επίσημα Secret Intelligence Service, κατέλαβε την πρώτη θέση με 251 βαθμούς. Οι συμμετέχοντες ξεχώρισαν ιδιαίτερα την ικανότητά της να στρατολογεί πηγές υψηλού επιπέδου και να διεισδύει σε πολιτικά και κρατικά περιβάλλοντα άλλων χωρών.
Σύμφωνα με τις αναφορές της έρευνας, η βρετανική υπηρεσία θεωρείται ιδιαίτερα ισχυρή στη μακροχρόνια ανάπτυξη ανθρώπινων πηγών και στη συλλογή πληροφοριών σε δύσκολα περιβάλλοντα, μεταξύ άλλων στη Ρωσία, την Κίνα, το Ιράν και την Τουρκία.
2. DGSE – Η γαλλική παγκόσμια εμβέλεια
Στη δεύτερη θέση βρέθηκε η γαλλική DGSE, η υπηρεσία εξωτερικής ασφάλειας της Γαλλίας, με 169 βαθμούς.
Οι ειδικοί που συμμετείχαν στην αξιολόγηση ξεχώρισαν την παγκόσμια εμβέλειά της, τις επιχειρησιακές δυνατότητες και την εμπειρία της στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην παρουσία της στη Μέση Ανατολή και την Αφρική, περιοχές όπου η Γαλλία διατηρεί σημαντικά δίκτυα και ιστορικούς δεσμούς.
3. AIVD – Η έκπληξη από την Ολλανδία
Την τρίτη θέση κατέλαβε η ολλανδική AIVD με 97 βαθμούς. Η υψηλή θέση μιας υπηρεσίας από μια σχετικά μικρή χώρα αποτέλεσε ένα από τα ενδιαφέροντα στοιχεία της αξιολόγησης.
Η AIVD επαινέθηκε για την αποτελεσματικότητα, την αξιοπιστία και τη σχέση ανάμεσα στις επιχειρησιακές δυνατότητές της και στους διαθέσιμους πόρους της.
4. Ουκρανία – Η υπηρεσία που άλλαξε μέσα στον πόλεμο
Στην τέταρτη θέση βρέθηκαν οι ουκρανικές υπηρεσίες SBU και HUR, με 77 βαθμούς. Η επίδοσή τους θεωρείται ιδιαίτερα αξιοσημείωτη, καθώς η αξιολόγηση αναγνωρίζει την ταχεία εξέλιξη των δυνατοτήτων τους μετά τη ρωσική εισβολή.
Οι συμμετέχοντες ξεχώρισαν την καινοτομία, την ευρηματικότητα και την προθυμία ανάληψης υψηλού επιχειρησιακού κινδύνου. Οι ουκρανικές υπηρεσίες έχουν αποκτήσει σημαντική πρακτική εμπειρία στη διεξαγωγή σύγχρονων επιχειρήσεων πληροφοριών και σαμποτάζ.
5. BND – Η δύναμη της ανάλυσης
Στην πέμπτη θέση βρέθηκε η γερμανική BND. Η γερμανική υπηρεσία αναγνωρίστηκε για την αναλυτική της ικανότητα και την αξιολόγηση διεθνών ζητημάτων, ενώ οι επιχειρησιακές της δυνατότητες αντιμετωπίστηκαν πιο επιφυλακτικά από τους συμμετέχοντες.
Το αποτέλεσμα δείχνει και κάτι σημαντικό: μια υπηρεσία πληροφοριών δεν αξιολογείται μόνο από τις μυστικές επιχειρήσεις της. Η συλλογή, η επεξεργασία και κυρίως η σωστή ανάλυση πληροφοριών αποτελούν εξίσου κρίσιμα στοιχεία.
Και η Ελλάδα;
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Η δημοσιευμένη κορυφαία πεντάδα δεν περιλαμβάνει την Ελλάδα και οι διαθέσιμες δημοσιευμένες αναφορές για την έρευνα δεν δίνουν με τρόπο που να μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ανεξάρτητα μια ακριβή αριθμητική θέση της ΕΥΠ. Επομένως, δεν θα ήταν σωστό να παρουσιάσουμε έναν συγκεκριμένο αριθμό ως δεδομένο.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα είναι αδιάφορη από πλευράς πληροφοριών. Η γεωγραφική της θέση την καθιστά ιδιαίτερα σημαντική για ζητήματα που αφορούν την Ανατολική Μεσόγειο, τα Βαλκάνια, την Τουρκία, τη μεταναστευτική πίεση, την ενεργειακή ασφάλεια και τις δραστηριότητες ξένων υπηρεσιών.
Η ίδια η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών αναφέρει ως βασικούς τομείς δράσης την αντιμετώπιση εξωτερικών απειλών, την κατασκοπεία, την τρομοκρατία, την παράνομη μετανάστευση, το οργανωμένο έγκλημα, την κυβερνοασφάλεια και τις νέες τεχνολογίες.
Η «εξειδίκευση» της Ελλάδας στην Τουρκία
Η γειτονία με την Τουρκία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που διαμορφώνουν το ελληνικό περιβάλλον πληροφοριών. Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια περιοχή όπου στρατιωτικές, διπλωματικές, ενεργειακές και μεταναστευτικές εξελίξεις συνδέονται στενά μεταξύ τους.
Το ενδιαφέρον αυτό είναι αμφίδρομο. Έγγραφο που δημοσιοποιήθηκε το 2024 ανέφερε ότι οι τουρκικές στρατιωτικές υπηρεσίες θεωρούν την Ελλάδα και την Κύπρο χώρες που απαιτούν ιδιαίτερη παρακολούθηση και συλλογή πληροφοριών.
Αυτό δεν αποτελεί αξιολόγηση της ΕΥΠ, δείχνει όμως πόσο κεντρική είναι η Ελλάδα στο περιφερειακό περιβάλλον πληροφοριών της Ανατολικής Μεσογείου.
Το δύσκολο παράδοξο των μυστικών υπηρεσιών
Υπάρχει ένα θεμελιώδες πρόβλημα σε κάθε προσπάθεια κατάταξης μυστικών υπηρεσιών: οι πραγματικές επιτυχίες τους είναι συχνά αυτές που δεν μαθαίνουμε ποτέ.
Μια υπηρεσία μπορεί να αποτρέψει μια επίθεση, να στρατολογήσει μια κρίσιμη πηγή ή να εντοπίσει εγκαίρως μια απειλή χωρίς να δημοσιοποιηθεί ποτέ. Αντίθετα, μια αποτυχία μπορεί να γίνει πρωτοσέλιδο σε ολόκληρο τον κόσμο.
Επομένως, η συγκεκριμένη κατάταξη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως επίσημος «πίνακας πρωταθλημάτων» των ευρωπαϊκών υπηρεσιών πληροφοριών. Είναι κυρίως μια σπάνια ματιά στο πώς βλέπουν ορισμένοι επαγγελματίες του χώρου τους συναδέλφους τους σε άλλες χώρες.
Γιατί έχει σημασία
Η αξιολόγηση έχει ενδιαφέρον ακριβώς επειδή προέρχεται από ανθρώπους που γνωρίζουν από κοντά το αντικείμενο. Παράλληλα, δείχνει ότι η ισχύς μιας σύγχρονης υπηρεσίας πληροφοριών δεν μετριέται μόνο με τον αριθμό των πρακτόρων ή την τεχνολογία της.
Η ικανότητα στρατολόγησης ανθρώπινων πηγών, η τεχνική συλλογή πληροφοριών, η ανάλυση, η κυβερνοασφάλεια, η επιχειρησιακή ευελιξία και κυρίως η εμπιστοσύνη μεταξύ συμμάχων αποτελούν πλέον κρίσιμα στοιχεία.
Για την Ελλάδα, η πραγματική πρόκληση δεν είναι τόσο να βρεθεί σε έναν διεθνή πίνακα κατάταξης, όσο να διαθέτει μια υπηρεσία ικανή να κατανοεί έγκαιρα τις εξελίξεις σε μια ιδιαίτερα σύνθετη περιοχή και να μετατρέπει τις πληροφορίες σε χρήσιμη στρατηγική γνώση.
Το γνωρίζατε;
Η MI6 δεν είναι η υπηρεσία που ασχολείται με την εσωτερική ασφάλεια του Ηνωμένου Βασιλείου. Η βασική αποστολή της είναι η συλλογή πληροφοριών στο εξωτερικό. Η εσωτερική ασφάλεια ανήκει κυρίως στη MI5, ενώ η GCHQ επικεντρώνεται στην ηλεκτρονική και κυβερνητική συλλογή πληροφοριών.
Αυτός ο διαχωρισμός είναι σημαντικός, επειδή η συγκεκριμένη κατάταξη αφορά κυρίως υπηρεσίες με ισχυρό ρόλο στην εξωτερική συλλογή πληροφοριών και τις επιχειρήσεις στο εξωτερικό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου