Νέα σφοδρή επίθεση κατά της ισραηλινής κυβέρνησης εξαπέλυσε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν,
κατηγορώντας την κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου ότι επιχειρεί να απομακρύνει την Παλαιστίνη από την παγκόσμια ατζέντα.Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι το Ισραήλ εκμεταλλεύεται τις ευρύτερες περιφερειακές συγκρούσεις για να μετατοπίσει το διεθνές ενδιαφέρον από τη Γάζα και την παλαιστινιακή υπόθεση.
Οι δηλώσεις του έρχονται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή για τη Μέση Ανατολή, καθώς η Γάζα παραμένει στο επίκεντρο μιας δύσκολης διπλωματικής διαδικασίας και η Τουρκία επιχειρεί να διατηρήσει ενεργό τον ρόλο της στο παλαιστινιακό ζήτημα.
«Θέλουν να απομακρύνουν την Παλαιστίνη από την ατζέντα»
Ο Ερντογάν κατηγόρησε την ισραηλινή κυβέρνηση ότι προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τις εξελίξεις στην περιοχή ώστε η διεθνής κοινότητα να στρέψει την προσοχή της μακριά από την Παλαιστίνη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, στόχος είναι να υποβαθμιστεί σταδιακά το παλαιστινιακό ζήτημα και να χαθεί από το επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής.
Η διατύπωση αυτή αποτελεί πολιτική εκτίμηση και κατηγορία του Τούρκου προέδρου και δεν αποτελεί ανεξάρτητα επιβεβαιωμένο γεγονός.
Γιατί ο Ερντογάν επιμένει τόσο στην Παλαιστίνη
Η Παλαιστίνη αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας.
Ο Ερντογάν έχει επανειλημμένα υποστηρίξει τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους και τη λύση των δύο κρατών.
Η Άγκυρα επιχειρεί παράλληλα να παρουσιάσει τον εαυτό της ως χώρα που μπορεί να διαδραματίσει ρόλο στις προσπάθειες για κατάπαυση του πυρός, ανθρωπιστική βοήθεια και πολιτική διευθέτηση.
Η σημερινή παρέμβαση εντάσσεται σε αυτή τη μακροχρόνια στρατηγική.
Η Τουρκία θέλει να παραμείνει στο τραπέζι
Η στάση της Άγκυρας δεν αφορά μόνο την ανθρωπιστική διάσταση της σύγκρουσης.
Η Τουρκία επιδιώκει να διατηρήσει έναν ενεργό γεωπολιτικό ρόλο στη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες μεγάλες δυνάμεις προσπαθούν να διαμορφώσουν το επόμενο πολιτικό πλαίσιο για τη Γάζα.
Η διατήρηση της Παλαιστίνης στην παγκόσμια ατζέντα αποτελεί επομένως για την Άγκυρα και διπλωματικό εργαλείο.
Η Γάζα δεν έχει βγει από την επικαιρότητα
Παρά τις άλλες κρίσεις που έχουν ξεσπάσει στη Μέση Ανατολή, η κατάσταση στη Γάζα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό διεθνές ζήτημα.
Οι ανθρωπιστικές ανάγκες, η τύχη των κατοίκων, το μέλλον της περιοχής και το ερώτημα ποιος θα κυβερνήσει τη Γάζα παραμένουν ανοιχτά.
Παράλληλα, η διεθνής κοινότητα καλείται να αντιμετωπίσει ένα εξαιρετικά δύσκολο πρόβλημα: πώς μπορεί να υπάρξει πολιτική λύση χωρίς να επαναληφθεί ένας νέος κύκλος πολέμου.
Το Ισραήλ απορρίπτει την εικόνα που παρουσιάζει η Άγκυρα
Από την ισραηλινή πλευρά, η βασική θέση παραμένει ότι η ασφάλεια του Ισραήλ και η εξουδετέρωση της Χαμάς αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για οποιαδήποτε μακροπρόθεσμη διευθέτηση.
Η ισραηλινή κυβέρνηση έχει υποστηρίξει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις της συνδέονται με την αντιμετώπιση της Χαμάς και την αποτροπή νέων επιθέσεων.
Αυτό έρχεται σε άμεση αντίθεση με την τουρκική προσέγγιση, η οποία επικεντρώνεται στην ανάγκη να παραμείνει η παλαιστινιακή κρατική υπόσταση στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας.
Ο παράγοντας Νετανιάχου
Οι σημερινές δηλώσεις του Ερντογάν στρέφονται προσωπικά και κατά της κυβέρνησης του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Οι σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ έχουν επιδεινωθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, με τον πόλεμο στη Γάζα να διευρύνει ακόμη περισσότερο το χάσμα ανάμεσα στις δύο χώρες.
Η Άγκυρα έχει ασκήσει έντονη κριτική στην ισραηλινή στρατιωτική εκστρατεία, ενώ ο Ερντογάν έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα για την ισραηλινή κυβέρνηση.
Η Τουρκία στηρίζει τη λύση των δύο κρατών
Στον πυρήνα της τουρκικής θέσης βρίσκεται η υποστήριξη για τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους.
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι μια βιώσιμη ειρήνη δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς πολιτική λύση που θα αναγνωρίζει τα δικαιώματα των Παλαιστινίων.
Αυτό αποτελεί και το βασικό σημείο στο οποίο η τουρκική διπλωματία επιχειρεί να διαφοροποιηθεί από τις πιο περιορισμένες προσεγγίσεις που επικεντρώνονται αποκλειστικά στην ασφάλεια και στην αντιμετώπιση της Χαμάς.
Το ευρύτερο γεωπολιτικό παιχνίδι
Η αντιπαράθεση Ερντογάν-Ισραήλ δεν εξελίσσεται σε κενό.
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε μια περίοδο πολλαπλών κρίσεων, με τις συγκρούσεις και τις αντιπαραθέσεις να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.
Σε αυτό το περιβάλλον, η προσοχή της διεθνούς κοινότητας μπορεί πράγματι να μετακινείται από τη μία κρίση στην άλλη.
Το εάν αυτή η μετατόπιση αποτελεί οργανωμένη στρατηγική, όπως υποστηρίζει ο Ερντογάν, ή φυσιολογικό αποτέλεσμα των πολλαπλών περιφερειακών κρίσεων είναι ένα διαφορετικό και πολύ πιο σύνθετο ερώτημα.
Γιατί η διεθνής ατζέντα έχει τόσο μεγάλη σημασία
Στις διεθνείς σχέσεις, η πολιτική προσοχή αποτελεί σημαντικό πόρο.
Όσο περισσότερο ένα ζήτημα βρίσκεται στην επικαιρότητα, τόσο μεγαλύτερη είναι η πίεση προς κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμούς και διαμεσολαβητές να αναζητήσουν λύσεις.
Αντίθετα, όταν ένα ζήτημα επισκιάζεται από άλλες κρίσεις, μπορεί να μειωθεί η πολιτική πίεση για την επίλυσή του.
Αυτό εξηγεί γιατί η διατήρηση της Παλαιστίνης στην παγκόσμια ατζέντα αποτελεί βασική επιδίωξη της τουρκικής διπλωματίας.
Ο ρόλος του Μαχμούντ Αμπάς
Ο Ερντογάν επανέλαβε παράλληλα τη στήριξή του στην παλαιστινιακή κρατική υπόσταση.
Η τουρκική θέση ευθυγραμμίζεται σε αυτό το σημείο με την Παλαιστινιακή Αρχή και τον πρόεδρο Μαχμούντ Αμπάς, ο οποίος εξακολουθεί να υποστηρίζει τη λύση των δύο κρατών.
Η συνάντηση των δύο ηγετών έχει επομένως ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να εμφανιστεί ως ένας από τους βασικούς διεθνείς υποστηρικτές της παλαιστινιακής πολιτικής εκπροσώπησης.
Δεν είναι μόνο θέμα Γάζας
Η τουρκική κυβέρνηση συνδέει το ζήτημα της Γάζας με το ευρύτερο μέλλον της Παλαιστίνης.
Αυτό σημαίνει ότι η συζήτηση δεν περιορίζεται στο τέλος των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Περιλαμβάνει επίσης το ερώτημα της διακυβέρνησης της Γάζας, την ανοικοδόμηση, την ασφάλεια, το μέλλον της Δυτικής Όχθης και τελικά το εάν μπορεί να υπάρξει ένα βιώσιμο παλαιστινιακό κράτος.
Το δύσκολο σημείο: ποιος θα κυβερνήσει τη Γάζα;
Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα που θα πρέπει να απαντηθούν σε οποιαδήποτε μεταπολεμική συμφωνία.
Το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι δεν επιθυμεί την επιστροφή σε ένα μοντέλο όπου η Χαμάς διατηρεί στρατιωτική ισχύ.
Η Παλαιστινιακή Αρχή επιδιώκει να διατηρήσει τον ρόλο της ως επίσημος πολιτικός εκπρόσωπος των Παλαιστινίων.
Άλλες χώρες προτείνουν διεθνείς ή αραβικούς μηχανισμούς προσωρινής διακυβέρνησης.
Η Τουρκία έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμη να συμβάλει σε μια μεταπολεμική διαδικασία, εφόσον υπάρξει συμφωνημένο διεθνές πλαίσιο.
Η αντιπαράθεση με το Ισραήλ γίνεται και διπλωματική
Οι δηλώσεις Ερντογάν δεν αλλάζουν από μόνες τους την κατάσταση στο πεδίο.
Μπορούν όμως να επηρεάσουν το διπλωματικό περιβάλλον.
Η Τουρκία διαθέτει σημαντικές σχέσεις με χώρες της περιοχής και διατηρεί διαύλους επικοινωνίας με διαφορετικές πλευρές.
Αυτό της επιτρέπει να διεκδικεί ρόλο στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις, αλλά ταυτόχρονα η σκληρή ρητορική κατά του Ισραήλ περιορίζει τις δυνατότητες άμεσης συνεργασίας με την ισραηλινή κυβέρνηση.
Τι επιδιώκει πραγματικά η Άγκυρα;
Η τουρκική πολιτική μπορεί να διαβαστεί σε δύο επίπεδα.
Στο πρώτο βρίσκεται η ιδεολογική και ανθρωπιστική διάσταση: η Τουρκία θέλει να εμφανίζεται ως υπερασπιστής των παλαιστινιακών δικαιωμάτων.
Στο δεύτερο βρίσκεται η γεωπολιτική διάσταση: η Άγκυρα θέλει να διατηρήσει επιρροή στη Μέση Ανατολή και να συμμετέχει στη διαμόρφωση της μεταπολεμικής τάξης.
Τα δύο αυτά στοιχεία δεν αλληλοαναιρούνται. Αντίθετα, μπορούν να λειτουργούν ταυτόχρονα.
Μπορεί πράγματι η Παλαιστίνη να βγει από την παγκόσμια ατζέντα;
Είναι δύσκολο να συμβεί πλήρως.
Η σύγκρουση έχει πλέον αποκτήσει τεράστια διεθνή πολιτική, ανθρωπιστική και νομική διάσταση.
Η κατάσταση στη Γάζα, το μέλλον της παλαιστινιακής κρατικής υπόστασης και η σχέση Ισραήλ-Παλαιστίνης παραμένουν ζητήματα που συνδέονται με την ευρύτερη σταθερότητα της Μέσης Ανατολής.
Ωστόσο, η ένταση της διεθνούς προσοχής μπορεί πράγματι να αλλάξει ανάλογα με τις εξελίξεις σε άλλες περιοχές.
Η επόμενη μεγάλη μάχη θα είναι πολιτική
Ακόμη και αν σταματήσουν οι μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις, η σύγκρουση δεν θα έχει τελειώσει.
Θα ακολουθήσει μια πολύ δύσκολη πολιτική μάχη για το ποιος θα αποφασίσει το μέλλον της Γάζας και ποια θα είναι η θέση της Παλαιστίνης στον χάρτη της Μέσης Ανατολής.
Σε αυτή τη μάχη, η Τουρκία θέλει ξεκάθαρα να έχει λόγο.
Γιατί έχει σημασία
Η σημερινή επίθεση του Ερντογάν κατά του Ισραήλ δείχνει ότι η παλαιστινιακή υπόθεση εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα βασικά πεδία γεωπολιτικής αντιπαράθεσης στη Μέση Ανατολή.
Ο Τούρκος πρόεδρος υποστηρίζει ότι το Ισραήλ προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τις άλλες περιφερειακές συγκρούσεις ώστε η Παλαιστίνη να χάσει τη θέση της στην παγκόσμια ατζέντα.
Ανεξάρτητα από το εάν κάποιος συμφωνεί ή διαφωνεί με αυτή την εκτίμηση, ένα γεγονός παραμένει σημαντικό:
το ποιος θα καθορίσει την επόμενη πολιτική ημέρα στη Γάζα έχει αρχίσει ήδη να γίνεται τόσο σημαντικό όσο και το ποιος κέρδισε την προηγούμενη στρατιωτική μάχη.
Και η Τουρκία δείχνει ότι δεν σκοπεύει να παρακολουθήσει αυτή τη διαδικασία από απόσταση.
Το γνωρίζατε;
Η Τουρκία υποστηρίζει εδώ και χρόνια τη λύση των δύο κρατών και τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους. Ο Ερντογάν έχει επανειλημμένα επιχειρήσει να διατηρήσει το παλαιστινιακό ζήτημα στην κορυφή της διεθνούς πολιτικής ατζέντας, ενώ η Άγκυρα επιδιώκει ενεργό ρόλο στις προσπάθειες για ειρήνευση και στη μελλοντική πολιτική διευθέτηση της Γάζας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου