Ένας από τους μεγαλύτερους χριστιανικούς ναούς της μεσαιωνικής Αφρικής αποκαλύπτεται σταδιακά στην αρχαία πόλη Παλαιά Ντόγκολα, στο βόρειο Σουδάν. Αρχαιολόγοι έφτασαν για πρώτη φορά στο αρχικό δάπεδο του Μεγάλου Ναού του Ιησού, αποκαλύπτοντας στοιχεία για το πραγματικό μέγεθος και τη σημασία του μνημείου, το οποίο εκτιμάται ότι ήταν μεγαλύτερο από τον Λευκό Οίκο στην Ουάσιγκτον.
Η ανακάλυψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την ιστορία της αρχιτεκτονικής. Ο επικεφαλής της ανασκαφής συγκρίνει τον ρόλο που ενδέχεται να είχε ο ναός στη μεσαιωνική Νουβία με εκείνον της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη, ως πρότυπο που επηρέασε την κατασκευή άλλων θρησκευτικών κτιρίων.
Μια μνημειώδης σκάλα αποκάλυψε το αρχικό δάπεδο
Η νέα ανασκαφική έρευνα πραγματοποιήθηκε από πολωνοσουδανική αρχαιολογική αποστολή στην Παλαιά Ντόγκολα, στις όχθες του Νείλου. Οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν μια μνημειώδη σκάλα, η οποία οδηγεί στο αρχικό επίπεδο του δαπέδου του ναού.
Οι τοίχοι που περιβάλλουν τη σκάλα φτάνουν σε ύψος περίπου 11 μέτρων. Η αποκάλυψή της επέτρεψε στους ερευνητές να προσεγγίσουν για πρώτη φορά το αρχικό επίπεδο του κτιρίου, το οποίο είχε εντοπιστεί ήδη από το 2021.
Μέχρι σήμερα, ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος της κατασκευής παραμένει θαμμένο. Η σκάλα είναι το μοναδικό σημείο στο οποίο η αρχαιολογική ομάδα έχει καταφέρει να φτάσει στο αρχικό δάπεδο.
Μεγαλύτερος από τον Λευκό Οίκο
Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι ο Μεγάλος Ναός του Ιησού είχε μήκος περίπου 57 μέτρα και πλάτος 47 μέτρα. Το συνολικό του ύψος υπολογίζεται ενδεχομένως στα 21 μέτρα, αν και η εκτίμηση αυτή χρειάζεται περαιτέρω επιβεβαίωση.
Με βάση αυτές τις διαστάσεις, ο επικεφαλής της αποστολής, Άρτουρ Ομπουούσκι, δήλωσε στο Associated Press ότι πρόκειται για κτίριο μεγαλύτερο από τον περίφημο Λευκό Οίκο.
Η σύγκριση αφορά την κλίμακα του κτιρίου και όχι την αρχιτεκτονική του μορφή ή τη λειτουργία του. Ο ναός ήταν θρησκευτικό κέντρο μιας μεσαιωνικής χριστιανικής κοινωνίας, ενώ ο Λευκός Οίκος είναι ένα σύγχρονο κυβερνητικό συγκρότημα.
Γιατί τον συγκρίνουν με την Αγία Σοφία
Η σύγκριση με την Αγία Σοφία δεν αφορά το μέγεθος των δύο ναών. Αφορά κυρίως την πιθανή αρχιτεκτονική επιρροή τους.
Ο Άρτουρ Ομπουούσκι, διευθυντής του Πολωνικού Κέντρου Μεσογειακής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας και επικεφαλής της αποστολής, εξήγησε ότι ο Μεγάλος Ναός του Ιησού ενδέχεται να είχε στη Νουβία έναν ρόλο αντίστοιχο με εκείνον της Αγίας Σοφίας στη βυζαντινή αρχιτεκτονική.
Η Αγία Σοφία, που ολοκληρώθηκε το 537 μ.Χ. επί αυτοκράτορα Ιουστινιανού, αποτέλεσε πρότυπο για την αρχιτεκτονική και την κατασκευή θρησκευτικών κτιρίων σε πολλές περιοχές. Αντίστοιχα, οι ερευνητές θεωρούν ότι ο ναός της Ντόγκολα μπορεί να επηρέασε τον σχεδιασμό και τις τεχνικές κατασκευής εκκλησιών στη μεσαιωνική Νουβία και πιθανώς σε ευρύτερες περιοχές της βορειοανατολικής Αφρικής.
Πρόκειται για εκτίμηση της αρχαιολογικής ομάδας σχετικά με την ιστορική σημασία του μνημείου, η οποία θα χρειαστεί να τεκμηριωθεί περαιτέρω μέσα από την ανασκαφή και τη μελέτη του.
Η χαμένη χριστιανική αυτοκρατορία της Μακουρίας
Ο ναός βρίσκεται στην Παλαιά Ντόγκολα, η οποία υπήρξε πρωτεύουσα του χριστιανικού βασιλείου της Μακουρίας. Το βασίλειο αναπτύχθηκε στην περιοχή της Νουβίας, κατά μήκος του Νείλου, μετά την εξάπλωση του χριστιανισμού τον 6ο αιώνα.
Η Μακουρία ήταν ένα από τα τρία σημαντικά χριστιανικά βασίλεια που αναπτύχθηκαν στην περιοχή. Η Νουβία αποτέλεσε για αιώνες σημαντικό κέντρο χριστιανικής ζωής, με δική της πολιτική εξουσία, εκκλησιαστικούς θεσμούς και αρχιτεκτονική παράδοση.
Μεσαιωνικές αραβικές πηγές περιέγραφαν τον Μεγάλο Ναό του Ιησού ως τη μεγαλύτερη και πλουσιότερη εκκλησία της Νουβίας. Η νέα ανασκαφή ενισχύει την εκτίμηση ότι αποτελούσε το σημαντικότερο θρησκευτικό κτίριο της Μακουρίας.
Η ανασκαφή μπορεί να αλλάξει όσα γνωρίζουμε για την πόλη
Η αποκάλυψη του μεγάλου ναού ενδέχεται να οδηγήσει τους αρχαιολόγους σε επανεκτίμηση της θρησκευτικής τοπογραφίας της Παλαιάς Ντόγκολα.
Μέχρι πρόσφατα, ένα διαφορετικό εκκλησιαστικό κτίριο έξω από τα τείχη της πόλης θεωρούνταν ο καθεδρικός ναός της. Τα νέα ευρήματα δημιουργούν ερωτήματα για τον πραγματικό ρόλο εκείνου του κτιρίου και ενισχύουν την πιθανότητα ότι ο Μεγάλος Ναός του Ιησού ήταν η κύρια έδρα της εκκλησιαστικής εξουσίας στην πόλη.
Η ομάδα σχεδιάζει να συνεχίσει τις ανασκαφές την επόμενη περίοδο, με στόχο να προσδιορίσει πληρέστερα τις διαστάσεις και την αρχιτεκτονική διάταξη του μνημείου. Η διατήρηση των ψηλών τοίχων και το μεγάλο βάθος στο οποίο βρίσκεται το αρχικό δάπεδο καθιστούν τις εργασίες ιδιαίτερα απαιτητικές.
Τι πρέπει να κρατήσουμε
Ο Μεγάλος Ναός του Ιησού στην Παλαιά Ντόγκολα δεν ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το 2026. Είχε εντοπιστεί το 2021, αλλά η πρόσφατη ανασκαφή επέτρεψε στους αρχαιολόγους να φτάσουν στο αρχικό του δάπεδο και να εκτιμήσουν καλύτερα την κλίμακά του.
Οι διαστάσεις του, περίπου 57 επί 47 μέτρα, τον κατατάσσουν ανάμεσα στα σημαντικότερα μεσαιωνικά χριστιανικά μνημεία της Αφρικής. Η σύγκριση με την Αγία Σοφία αφορά την πιθανή αρχιτεκτονική του επιρροή και όχι την ομοιότητα ή το μέγεθος των δύο κτιρίων.
Καθώς μεγάλο μέρος του ναού παραμένει θαμμένο, οι επόμενες ανασκαφές αναμένεται να προσφέρουν περισσότερα στοιχεία για ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του χαμένου χριστιανικού βασιλείου της Μακουρίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου