Νέα διπλωματική παρέμβαση στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών πραγματοποίησε η Αίγυπτος, επαναλαμβάνοντας την κατηγορηματική αντίθεσή της στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το Κάιρο χαρακτηρίζει τη συμφωνία «απολύτως άκυρη» και χωρίς οποιαδήποτε έννομη συνέπεια για την Αίγυπτο, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματά της στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και την υφαλοκρηπίδα της.
Η νέα παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, τον Οκτώβριο, να εγκρίνει το μνημόνιο, ανατρέποντας την προηγούμενη στάση της.
Το έγγραφο της Αιγύπτου στον ΟΗΕ
Η αιγυπτιακή Μόνιμη Αντιπροσωπεία στον ΟΗΕ κατέθεσε διπλωματική διακοίνωση στις 5 Νοεμβρίου 2026, η οποία δημοσιοποιήθηκε στις 17 Νοεμβρίου ως επίσημο έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης με αριθμό A/81/479.
Στο έγγραφο, το Κάιρο επαναλαμβάνει ότι δεν αναγνωρίζει το μνημόνιο που υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της τότε Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης, με επικεφαλής τον Φαγιέζ αλ-Σαράτζ.
Η αιγυπτιακή πλευρά υποστηρίζει ότι η συμφωνία είναι απολύτως άκυρη και στερείται οποιουδήποτε νομικού αποτελέσματος. Επισημαίνει, μάλιστα, ότι η πρόσφατη έγκρισή της από το λιβυκό κοινοβούλιο δεν μεταβάλλει τη θέση της ούτε δημιουργεί δεσμεύσεις εις βάρος της Αιγύπτου.
Το Κάιρο υπενθυμίζει ότι έχει διατυπώσει αντίστοιχες αντιρρήσεις σε προηγούμενες διπλωματικές διακοινώσεις προς τον ΟΗΕ, το 2019, το 2023, το 2024 και το 2025.
Γιατί αντιδρά η Αίγυπτος
Η αιγυπτιακή ένσταση αφορά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο το τουρκολιβυκό μνημόνιο χαράσσει τις θαλάσσιες ζώνες μεταξύ των δύο χωρών.
Η συμφωνία δημιουργεί μια οριοθέτηση στη Μεσόγειο που αγνοεί, κατά την ελληνική και αιγυπτιακή θέση, τα δικαιώματα των νησιών της περιοχής και τις επιπτώσεις τους στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Η Αίγυπτος υποστηρίζει ότι η συμφωνία παραβιάζει τις αρχές του διεθνούς δικαίου της θάλασσας και τις σχετικές διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 (UNCLOS).
Ειδικότερα, θεωρεί ότι θίγονται τα δικαιώματά της στην ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα της, καθώς η οριοθέτηση δεν λαμβάνει υπόψη τις δικές της θαλάσσιες αξιώσεις.
Η διαφωνία δεν αφορά μόνο τη νομική ερμηνεία της συμφωνίας, αλλά και τις δυνατότητες εκμετάλλευσης ενεργειακών πόρων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η απόφαση της ανατολικής Λιβύης που αναζωπύρωσε την κρίση
Στις 20 Οκτωβρίου 2026, η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, η οποία εδρεύει στο Τομπρούκ και συνδέεται πολιτικά με την ανατολική διοίκηση της χώρας, ενέκρινε το μνημόνιο του 2019.
Η απόφαση αποτέλεσε σημαντική μεταβολή της προηγούμενης στάσης της. Η συγκεκριμένη πλευρά είχε απορρίψει στο παρελθόν τη συμφωνία και είχε ταχθεί υπέρ της διακοπής των πολιτικών σχέσεων με την Άγκυρα.
Το αρχικό μνημόνιο, ωστόσο, είχε υπογραφεί το 2019 από την τότε κυβέρνηση της Τρίπολης, η οποία ήταν διεθνώς αναγνωρισμένη. Η Λιβύη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πολιτικό και θεσμικό κατακερματισμό, γεγονός που περιπλέκει το ζήτημα της εκπροσώπησης και της ισχύος των σχετικών αποφάσεων.
Η έγκριση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχουν επιλυθεί όλα τα ζητήματα που αφορούν τη διεθνή ισχύ και την εφαρμογή του μνημονίου.
Αιγυπτιακές πιέσεις και επαφές με τη Λιβύη
Μετά την απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου, η Αίγυπτος ενέτεινε τις διπλωματικές επαφές της με τις εμπλεκόμενες πλευρές.
Ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι συζήτησε το ζήτημα με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν. Σύμφωνα με τις δηλώσεις της αιγυπτιακής πλευράς, η Άγκυρα εξέφρασε κατανόηση για τις ανησυχίες του Καΐρου και πρότεινε διαβουλεύσεις.
Παράλληλα, ο επικεφαλής των αιγυπτιακών υπηρεσιών πληροφοριών συναντήθηκε με τον επικεφαλής της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης, Αμπντουλχαμίντ Ντμπεϊμπά.
Η κυβέρνηση της Τρίπολης δήλωσε ότι επιθυμεί να αντιμετωπίσει τις αιγυπτιακές ανησυχίες σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα μέσω διαλόγου και συντονισμού.
Οι επαφές αυτές δείχνουν ότι η αιγυπτιακή παρέμβαση έχει ανοίξει έναν νέο κύκλο διαβουλεύσεων. Δεν σημαίνουν, ωστόσο, ότι η Αίγυπτος έχει επιβάλει νομικά στη Λιβύη την έναρξη διαπραγματεύσεων ή ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία για την ακύρωση του μνημονίου.
Η Αίγυπτος απορρίπτει και τις ενεργειακές συμφωνίες Τουρκίας – Λιβύης
Στην ίδια διπλωματική διακοίνωση, η Αίγυπτος επεκτείνει τις αντιρρήσεις της και σε δύο μεταγενέστερες συμφωνίες ενεργειακής συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης.
Πρόκειται για το μνημόνιο συνεργασίας στον τομέα των υδρογονανθράκων που υπεγράφη στις 3 Οκτωβρίου 2022 και τη συμφωνία της 25ης Ιουνίου 2025 μεταξύ της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου της Λιβύης και της τουρκικής κρατικής εταιρείας πετρελαίου TPAO.
Το Κάιρο υποστηρίζει ότι και αυτές οι συμφωνίες στερούνται νομικής ισχύος, στο μέτρο που συνδέονται με θαλάσσιες περιοχές τις οποίες θεωρεί ότι παραβιάζουν τα κυριαρχικά δικαιώματά του.
Ποια είναι η θέση της Ελλάδας
Η Ελλάδα έχει επίσης απορρίψει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει το διεθνές δίκαιο της θάλασσας και αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων η Κρήτη.
Η Αθήνα έχει αναδείξει το ζήτημα σε διεθνές επίπεδο, ενώ μετά την έγκριση του μνημονίου από την ανατολική Λιβύη ενίσχυσε τις διπλωματικές επαφές της με την Αίγυπτο.
Στις 22 Οκτωβρίου, οι υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας και Αιγύπτου, Γιώργος Γεραπετρίτης και Μπαντρ Αμπντελάτι, συζήτησαν τις εξελίξεις και επανέλαβαν την προσήλωσή τους στο διεθνές δίκαιο. Οι δύο χώρες συμφώνησαν επίσης να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις για την επέκταση της γεωγραφικής κάλυψης της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ που υπέγραψαν το 2020.
Η Ελλάδα, η Αίγυπτος και η Κύπρος έχουν κοινό ενδιαφέρον για τη διατήρηση της ασφάλειας δικαίου και την αποφυγή μονομερών ενεργειών που επηρεάζουν τις θαλάσσιες ζώνες της περιοχής.
Τι σημαίνει η νέα προσφυγή στον ΟΗΕ;
Η αιγυπτιακή διακοίνωση αποτελεί επίσημη διπλωματική καταγραφή της θέσης του Καΐρου και ενημέρωση των Ηνωμένων Εθνών. Δεν αποτελεί δικαστική απόφαση ούτε ακυρώνει αυτομάτως το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η νομική διαφορά παραμένει ανοιχτή και ενδέχεται να οδηγήσει σε περαιτέρω διπλωματικές ή δικαστικές ενέργειες. Η αιγυπτιακή πλευρά έχει εξετάσει το ενδεχόμενο προσφυγής σε διεθνή δικαιοδοτικά όργανα, χωρίς να έχει ανακοινωθεί οριστική απόφαση για την έναρξη τέτοιας διαδικασίας.
Η νέα παρέμβαση, πάντως, καταδεικνύει ότι το Κάιρο δεν προτίθεται να αποδεχθεί ως δεδομένη τη νέα κοινοβουλευτική έγκριση της συμφωνίας από τη Λιβύη.
Τι πρέπει να κρατήσουμε
Η Αίγυπτος επανέφερε επίσημα στον ΟΗΕ την αντίθεσή της στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, χαρακτηρίζοντάς το απολύτως άκυρο και χωρίς νομική ισχύ ως προς τα δικά της δικαιώματα.
Η κίνηση ακολουθεί την έγκριση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης και συνοδεύεται από διπλωματικές επαφές με την Τρίπολη και την Άγκυρα.
Το ζήτημα παραμένει ανοιχτό. Η αιγυπτιακή παρέμβαση δεν ακυρώνει από μόνη της τη συμφωνία, αλλά ενισχύει τη διπλωματική και νομική αμφισβήτησή της και διατηρεί την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο στο επίκεντρο των περιφερειακών εξελίξεων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου