Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026

Ανθεκτικά μικρόβια: Η Klebsiella και τα στοιχεία για την Ελλάδα

Αντιβιοτικά φάρμακα και εργαστηριακός έλεγχος βακτηρίων
Η μικροβιακή αντοχή περιορίζει την αποτελεσματικότητα των αντιβιοτικών και δυσκολεύει τη θεραπεία σοβαρών λοιμώξεων.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα μικροβιακής αντοχής, καθώς όλο και περισσότερα βακτήρια εμφανίζουν ανθεκτικότητα σε αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία λοιμώξεων. Τα νεότερα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), για το 2025, αναδεικνύουν ιδιαίτερα την ανθεκτική στις καρβαπενέμες Klebsiella pneumoniae, ενώ καταγράφουν εντυπωσιακή αύξηση στις λοιμώξεις του αίματος από ανθεκτικό Escherichia coli.

Η εικόνα δημοσιοποιήθηκε στις 18 Νοεμβρίου, με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Ενημέρωσης για τα Αντιβιοτικά. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η χώρα απέχει ακόμη από τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον περιορισμό της μικροβιακής αντοχής έως το 2030.

Ποιο υπερανθεκτικό βακτήριο προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία;

Στο επίκεντρο βρίσκεται η Klebsiella pneumoniae, ένα βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις, ιδιαίτερα σε νοσηλευόμενους ασθενείς και ανθρώπους με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Ιδιαίτερα επικίνδυνα είναι τα στελέχη της που έχουν αναπτύξει αντοχή στις καρβαπενέμες. Πρόκειται για κατηγορία αντιβιοτικών ευρέος φάσματος, τα οποία χρησιμοποιούνται συχνά σε σοβαρές λοιμώξεις όταν άλλες θεραπευτικές επιλογές δεν επαρκούν.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ECDC για την Ελλάδα, η εκτιμώμενη επίπτωση λοιμώξεων του αίματος από Klebsiella pneumoniae ανθεκτική στις καρβαπενέμες αυξήθηκε από 13,05 περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους το 2019 σε 16,28 το 2025. Πρόκειται για αύξηση 24,8%.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το ποσοστό αντοχής που καταγράφεται στα εργαστηριακά δείγματα. Το 2025, το 62,1% των εξετασθέντων διεισδυτικών στελεχών Klebsiella pneumoniae στην Ελλάδα εμφάνιζε αντοχή στις καρβαπενέμες.

Το ποσοστό αφορά τα συγκεκριμένα εργαστηριακά δείγματα και όχι το σύνολο των λοιμώξεων ή του πληθυσμού. Αποτυπώνει, ωστόσο, τη δυσκολία που μπορεί να αντιμετωπίσουν οι γιατροί όταν καλούνται να θεραπεύσουν σοβαρές λοιμώξεις από αυτό το βακτήριο.

Αύξηση 155% στις λοιμώξεις από ανθεκτικό E. coli

Μία από τις μεγαλύτερες επιδεινώσεις στην ελληνική εικόνα αφορά το Escherichia coli (E. coli), ένα βακτήριο που βρίσκεται φυσιολογικά στο έντερο, αλλά ορισμένα στελέχη του μπορούν να προκαλέσουν λοιμώξεις, όπως ουρολοιμώξεις και σοβαρότερες λοιμώξεις του αίματος.

Το ECDC καταγράφει αύξηση κατά 154,7% στην εκτιμώμενη επίπτωση λοιμώξεων του αίματος από E. coli ανθεκτικό στις κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς. Η επίπτωση αυξήθηκε από 2,58 περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους το 2019 σε 6,57 το 2025.

Η συγκεκριμένη κατηγορία αντιβιοτικών περιλαμβάνει φάρμακα που χρησιμοποιούνται ευρέως για την αντιμετώπιση βακτηριακών λοιμώξεων. Όταν το βακτήριο εμφανίζει αντοχή, η επιλογή αποτελεσματικής θεραπείας γίνεται δυσκολότερη.

Είναι σημαντικό να διαχωρίζουμε τα δύο ευρήματα: η Klebsiella pneumoniae παραμένει ιδιαίτερα σοβαρή απειλή λόγω της μεγάλης αντοχής της στις καρβαπενέμες, ενώ το ανθεκτικό E. coli παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση στην επίπτωση των συγκεκριμένων λοιμώξεων στην Ελλάδα.

Και το MRSA παραμένει πρόβλημα

Στα στοιχεία του ECDC περιλαμβάνεται και ο ανθεκτικός στη μεθικιλλίνη Staphylococcus aureus (MRSA). Πρόκειται για βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει από λοιμώξεις του δέρματος έως σοβαρές λοιμώξεις του αίματος.

Στην Ελλάδα, η εκτιμώμενη επίπτωση λοιμώξεων του αίματος από MRSA αυξήθηκε κατά 19,4% μεταξύ 2019 και 2025, φτάνοντας τα 5,48 περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους.

Η εξέλιξη αυτή έχει σημασία, καθώς σε ευρωπαϊκό επίπεδο η συνολική επίπτωση των λοιμώξεων από MRSA μειώθηκε κατά 19% στο ίδιο διάστημα. Η ευρωπαϊκή βελτίωση, επομένως, δεν αποτυπώνεται με τον ίδιο τρόπο στην Ελλάδα.

Πόσα αντιβιοτικά καταναλώνουν οι Έλληνες;

Η μικροβιακή αντοχή συνδέεται στενά με τη χρήση των αντιβιοτικών. Όσο περισσότερο και πιο ακατάλληλα χρησιμοποιούνται, τόσο μεγαλύτερη είναι η πίεση που ασκείται στα βακτήρια και τόσο ευνοείται η επικράτηση ανθεκτικών στελεχών.

Σύμφωνα με τη νεότερη έκθεση του ECDC, η συνολική κατανάλωση αντιβιοτικών στην Ελλάδα το 2025 διαμορφώθηκε στις 31,1 καθορισμένες ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους την ημέρα. Το 2019 ήταν 34,4, γεγονός που αντιστοιχεί σε μείωση περίπου 10%.

Η μείωση είναι θετική, αλλά δεν επαρκεί για την επίτευξη του εθνικού στόχου του 2030. Η Ελλάδα καλείται να περιορίσει την κατανάλωση στις 24,9 ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους.

Επιπλέον, μόνο το 43% της κατανάλωσης αντιβιοτικών στη χώρα το 2025 ανήκε στην κατηγορία Access του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Πρόκειται για αντιβιοτικά που θεωρούνται κατάλληλες πρώτες επιλογές για πολλές συνήθεις λοιμώξεις και έχουν γενικά χαμηλότερη πιθανότητα να ενισχύσουν τη μικροβιακή αντοχή. Ο στόχος για το 2030 είναι το ποσοστό αυτό να φτάσει τουλάχιστον στο 65%.

Γιατί η μικροβιακή αντοχή είναι τόσο επικίνδυνη;

Όταν ένα βακτήριο γίνεται ανθεκτικό σε ένα αντιβιοτικό, το συγκεκριμένο φάρμακο μπορεί να μην είναι πλέον αποτελεσματικό εναντίον του. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει καμία θεραπεία, αλλά ότι οι διαθέσιμες επιλογές περιορίζονται και μπορεί να απαιτούνται ισχυρότερα, ακριβότερα ή λιγότερο εύκολα διαθέσιμα φάρμακα.

Στις σοβαρές λοιμώξεις, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για λοιμώξεις του αίματος, η καθυστέρηση στην επιλογή αποτελεσματικής θεραπείας μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επιπλοκών και θανάτου.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και το ECDC επισημαίνουν ότι σε αρκετές χώρες οι γιατροί αναγκάζονται να χρησιμοποιούν καρβαπενέμες όταν τα συνηθισμένα αντιβιοτικά δεν λειτουργούν. Όταν εμφανίζεται αντοχή και σε αυτές, απομένουν λιγότερες θεραπευτικές επιλογές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε το ECDC, περισσότερα από 35.000 άτομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους από λοιμώξεις που συνδέονται με ανθεκτικά μικρόβια.

Τι ζητούν οι ευρωπαϊκές αρχές

Το ECDC και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ζητούν ενίσχυση της επιτήρησης των ανθεκτικών βακτηρίων, καλύτερη πρόληψη των λοιμώξεων στα νοσοκομεία και ορθολογική χρήση των αντιβιοτικών.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην έγκαιρη εργαστηριακή αναγνώριση του μικροβίου και στον έλεγχο της ευαισθησίας του στα αντιβιοτικά. Με αυτόν τον τρόπο οι γιατροί μπορούν να επιλέγουν πιο γρήγορα τη θεραπεία που έχει πιθανότητες να λειτουργήσει.

Παράλληλα, η αυστηρή εφαρμογή των κανόνων υγιεινής και πρόληψης των λοιμώξεων στα νοσοκομεία περιορίζει τη μετάδοση ανθεκτικών βακτηρίων από ασθενή σε ασθενή.

Τι μπορεί να κάνει ο καθένας;

Η αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής δεν αφορά μόνο τα νοσοκομεία και τους γιατρούς. Η υπεύθυνη χρήση των αντιβιοτικών από όλους αποτελεί βασικό μέρος της πρόληψης.

  • Δεν παίρνουμε αντιβιοτικά χωρίς ιατρική οδηγία.
  • Δεν χρησιμοποιούμε αντιβιοτικά που έχουν περισσέψει από προηγούμενη θεραπεία.
  • Δεν μοιραζόμαστε τα φάρμακά μας με άλλους ανθρώπους.
  • Ακολουθούμε τη δοσολογία και τη διάρκεια θεραπείας που έχει ορίσει ο γιατρός.
  • Δεν ζητάμε αντιβιοτικά για ιώσεις, όπως το κοινό κρυολόγημα και η γρίπη, καθώς τα αντιβιοτικά δεν δρουν εναντίον των ιών.

Τι πρέπει να κρατήσουμε

Η Klebsiella pneumoniae με αντοχή στις καρβαπενέμες αποτελεί μία από τις σοβαρότερες απειλές για την αντιμετώπιση των νοσοκομειακών λοιμώξεων στην Ελλάδα. Παράλληλα, η αύξηση κατά 155% στις λοιμώξεις του αίματος από ανθεκτικό E. coli δείχνει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε ένα μόνο βακτήριο.

Η κατανάλωση αντιβιοτικών στην Ελλάδα μειώθηκε σε σχέση με το 2019, αλλά παραμένει πάνω από τον στόχο που έχει τεθεί για το 2030. Η διατήρηση της αποτελεσματικότητας των αντιβιοτικών απαιτεί καλύτερη επιτήρηση, πρόληψη των λοιμώξεων και υπεύθυνη χρήση των φαρμάκων, ώστε να μη φτάσουμε σε μια εποχή όπου ακόμη και συνηθισμένες βακτηριακές λοιμώξεις θα γίνονται δύσκολες στη θεραπεία.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αρχειοθήκη ιστολογίου