Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026

Πεισιστράτειο Υδραγωγείο και πλημμύρες στο ΥΠΕΞ

Υπόγεια στοά του αρχαίου Πεισιστράτειου Υδραγωγείου στην Αθήνα
Το Πεισιστράτειο Υδραγωγείο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αρχαία υδραυλικά έργα της Αθήνας και εξακολουθεί να συνδέεται με τη διαχείριση νερού στην πόλη.

Ένα αρχαίο υπόγειο δίκτυο, κατασκευασμένο πριν από περίπου 2.500 χρόνια, βρίσκεται στο επίκεντρο των ερευνών για τις πλημμύρες που σημειώθηκαν στα υπόγεια του Υπουργείου Εξωτερικών, στο Σύνταγμα. Το Πεισιστράτειο Υδραγωγείο εξακολουθεί να μεταφέρει μεγάλες ποσότητες νερού προς τον Εθνικό Κήπο, ενώ ειδικοί εκτιμούν ότι πιθανές μεταβολές στην υπόγεια ροή του ενδέχεται να σχετίζονται με το περιστατικό.

Πώς προέκυψε το πρόβλημα στο Υπουργείο Εξωτερικών

Το περιστατικό σημειώθηκε στα τέλη Σεπτεμβρίου 2026, όταν νερά εισχώρησαν στα υπόγεια του κτιρίου όπου στεγάζονται υπηρεσίες του Υπουργείου Εξωτερικών, στη συμβολή της λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας με την οδό Πανεπιστημίου.

Το κτίριο εκκενώθηκε και ειδικοί του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου ξεκίνησαν ελέγχους για να εντοπίσουν την προέλευση του νερού.

Αρχικά εξετάστηκε το ενδεχόμενο να υπάρχει σύνδεση με τα έργα κατασκευής της Γραμμής 4 του Μετρό. Η Ελληνικό Μετρό, ωστόσο, αρνήθηκε ότι οι εργασίες της συνδέονται με το περιστατικό, επικαλούμενη μεταξύ άλλων τις μετρήσεις των οργάνων παρακολούθησης του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα.

Καθώς δεν είχε δοθεί οριστική απάντηση, η προσοχή στράφηκε σε ένα πολύ παλαιότερο υπόγειο έργο της Αθήνας.

Το Πεισιστράτειο Υδραγωγείο λειτουργεί εδώ και αιώνες

Το Πεισιστράτειο Υδραγωγείο δημιουργήθηκε τον 6ο αιώνα π.Χ., κατά την περίοδο της διακυβέρνησης του Πεισίστρατου και των γιων του. Αποτελούσε ένα από τα πρώτα μεγάλα οργανωμένα συστήματα υδροδότησης της αρχαίας Αθήνας.

Το υπόγειο δίκτυο ξεκινούσε από τις υπώρειες του Υμηττού και κατευθυνόταν προς την περιοχή του Γουδή, ακολουθώντας διαδρομή που συνδεόταν με την αρχαία πόλη.

Σήμερα, τμήματα του αρχαίου συστήματος εξακολουθούν να υπάρχουν, ενώ νερό από το δίκτυο αξιοποιείται για την άρδευση του Εθνικού Κήπου.

Σύμφωνα με τον πολιτικό μηχανικό και σπηλαιολόγο Παναγιώτη Δευτεραίο, ο οποίος έχει μελετήσει τις υπόγειες στοές, η ποσότητα νερού που φτάνει καθημερινά στον Εθνικό Κήπο υπολογίζεται σε περίπου 1.000 έως 1.300 κυβικά μέτρα.

Μια υπόγεια διαδρομή κάτω από τη σύγχρονη Αθήνα

Η διαδρομή του υδραγωγείου αποτελεί ένα εντυπωσιακό παράδειγμα αρχαίας τεχνικής γνώσης. Το υπόγειο δίκτυο εκτείνεται από την περιοχή του Αγίου Ιωάννη Θεολόγου, στις υπώρειες του Υμηττού, προς το Γουδή και στη συνέχεια συνδέεται με μεταγενέστερες υδραυλικές εγκαταστάσεις.

Στην περιοχή του Αγίου Θωμά στο Γουδή έχει εντοπιστεί προσβάσιμο τμήμα υπόγειας στοάς μήκους περίπου 350 μέτρων, σε βάθος 10 έως 12 μέτρων.

Κατά τους νεότερους χρόνους, η μεταφορά του νερού προς τον Εθνικό Κήπο οργανώθηκε με μεταγενέστερα κανάλια και στη συνέχεια με μεταλλικούς αγωγούς.

Το νερό καταλήγει σε δεξαμενές και εγκαταστάσεις του Κήπου, από όπου χρησιμοποιείται για την άρδευση της βλάστησης.

Πώς μπορεί να συνδέεται με τις πλημμύρες

Η πιθανή σύνδεση με το περιστατικό στο Υπουργείο Εξωτερικών αφορά τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα της περιοχής.

Το νερό που μεταφέρεται μέσω του αρχαίου δικτύου δεν παραμένει αποκλειστικά μέσα στις κατασκευασμένες στοές. Μέρος του μπορεί να διαχέεται στο υπέδαφος και να τροφοδοτεί τοπικά υπόγεια αποθέματα νερού.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Παναγιώτη Δευτεραίου, έχουν εντοπιστεί σημεία συγκέντρωσης υπόγειου νερού σε απόσταση περίπου 200 έως 500 μέτρων από το κτίριο του Υπουργείου Εξωτερικών.

Μια μεταβολή στη ροή, μια διαρροή ή μια τοπική αύξηση της πίεσης θα μπορούσε θεωρητικά να οδηγήσει το νερό σε διαφορετική διαδρομή και να εμφανιστεί σε υπόγειους χώρους κτιρίων.

Ωστόσο, η γεωγραφική εγγύτητα και η ύπαρξη υπόγειου νερού δεν αποδεικνύουν ότι το υδραγωγείο προκάλεσε την πλημμύρα.

Το προηγούμενο του 2003 που προκαλεί ενδιαφέρον

Ένα παλαιότερο περιστατικό ενισχύει το ενδιαφέρον των ειδικών για τη συμπεριφορά του υπόγειου νερού στην περιοχή της Αθήνας.

Το 2003, κατά την κατασκευή του Polis Park απέναντι από το Νοσοκομείο Παίδων, μεγάλες ποσότητες νερού εισχώρησαν στις εκσκαφές του έργου. Την ίδια περίοδο παρατηρήθηκε υποχώρηση της παροχής νερού στον Εθνικό Κήπο.

Όταν προχώρησαν οι εργασίες και περιορίστηκε η υπόγεια διαρροή, η παροχή προς τον Κήπο επανήλθε.

Το περιστατικό δείχνει ότι οι υπόγειες υδάτινες διαδρομές της Αθήνας μπορούν να επηρεαστούν από κατασκευαστικές παρεμβάσεις και μεταβολές στο υπέδαφος.

Πώς μπορεί να εξακριβωθεί η πραγματική αιτία

Για να διαπιστωθεί εάν το νερό που εισχώρησε στο Υπουργείο Εξωτερικών προέρχεται από το αρχαίο υδραγωγείο, απαιτούνται εξειδικευμένες μετρήσεις και συγκρίσεις.

Μεταξύ των μεθόδων που μπορούν να αξιοποιηθούν είναι:

  • Η καταγραφή της στάθμης και της πίεσης του υπόγειου νερού.
  • Η χαρτογράφηση των υπόγειων διαδρομών και των πιθανών σημείων διαρροής.
  • Η σύγκριση των μετρήσεων πριν και μετά το περιστατικό.
  • Η χημική ανάλυση του νερού, ώστε να εξεταστεί εάν παρουσιάζει χαρακτηριστικά που συνδέονται με συγκεκριμένη υπόγεια πηγή.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύτηκαν, οι αρμόδιες υπηρεσίες αναμένουν το πόρισμα της ΕΥΔΑΠ για την προέλευση των υδάτων. Μέχρι να υπάρξει επίσημο συμπέρασμα, η αιτία της πλημμύρας παραμένει ανοιχτό ζήτημα.

Τι πρέπει να κρατήσουμε

Κάτω από τη σύγχρονη Αθήνα εξακολουθούν να υπάρχουν αρχαία υδραυλικά έργα που επηρεάζουν τη διαχείριση του νερού στην πόλη. Το Πεισιστράτειο Υδραγωγείο αποτελεί ένα εντυπωσιακό παράδειγμα αυτής της διαχρονικής παρουσίας. Η πιθανή σύνδεσή του με τις πλημμύρες στο Υπουργείο Εξωτερικών αναδεικνύει πόσο σύνθετο είναι το υπέδαφος της πρωτεύουσας. Το εάν όμως ευθύνεται πραγματικά για το περιστατικό θα πρέπει να αποδειχθεί από τις τεχνικές έρευνες.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αρχειοθήκη ιστολογίου