Πριν από περίπου 2.800 χρόνια, στη βόρεια Αιθιοπία, οι άνθρωποι που έχτισαν το παλάτι Grat Be'al Gibri στην αρχαία Yeha χρησιμοποιούσαν μια κατασκευαστική τεχνική που εξακολουθεί να εντυπωσιάζει τους μηχανικούς.
Σήμερα σώζονται μόνο τμήματα του χαμηλότερου τμήματος του κτιρίου. Όμως μια νέα διεπιστημονική μελέτη δείχνει ότι οι τοίχοι του είχαν πολύ μεγαλύτερη φέρουσα ικανότητα από όσο θα υπέθετε κανείς βλέποντας τα ερείπια.
Το παλάτι που κρύβει ένα αρχιτεκτονικό μυστήριο
Το Grat Be'al Gibri βρίσκεται στην αρχαία πόλη Yeha, στα υψίπεδα της βόρειας Αιθιοπίας, σε μια περιοχή που συνδέεται με τον αρχαίο πολιτισμό της Αιθιοπίας και της Ερυθραίας.
Χρονολογείται περίπου στο 800 π.Χ. και είχε κάτοψη περίπου 60 επί 60 μέτρα. Σύμφωνα με το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο, πρόκειται για το μεγαλύτερο γνωστό παλατιανό συγκρότημα της εποχής του στη Νότια Αραβία και την Ανατολική Αφρική.
Το κτίριο καταστράφηκε από μεγάλη πυρκαγιά στην αρχαιότητα και στη συνέχεια τμήμα των υλικών του επαναχρησιμοποιήθηκε. Έτσι, οι αρχαιολόγοι δεν μπορούν σήμερα να δουν πόσους ορόφους είχε πραγματικά.
Ακριβώς αυτή την άγνωστη παράμετρο προσπάθησαν να εξετάσουν οι ερευνητές.
Πώς μπορεί να υπολογιστεί το ύψος ενός κτιρίου που δεν υπάρχει πια;
Η ομάδα του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου και του Brandenburg University of Technology Cottbus-Senftenberg χρησιμοποίησε σύγχρονες μεθόδους μηχανικής και υπολογιστικά μοντέλα για να εξετάσει τη συμπεριφορά των σωζόμενων τοίχων.
Οι τοίχοι του παλατιού δεν ήταν απλώς κατασκευασμένοι από πέτρες και κονίαμα. Μέσα στην τοιχοποιία είχαν τοποθετηθεί οριζόντια ξύλινα δοκάρια, δημιουργώντας ένα σύνθετο σύστημα πέτρας, κονιάματος και ξύλου.
Οι ερευνητές ανακατασκεύασαν ψηφιακά τμήματα των τοίχων και εξέτασαν με προσομοιώσεις πόσο κατακόρυφο φορτίο μπορούσαν να αντέξουν πριν χάσουν τη σταθερότητά τους.
Οι 19 όροφοι δεν είναι αρχαιολογικά αποδεδειγμένοι
Εδώ βρίσκεται η πιο σημαντική λεπτομέρεια της νέας έρευνας.
Οι επιστήμονες δεν ανακάλυψαν ένα κτίριο 19 ορόφων κάτω από τα ερείπια της Yeha. Τα μοντέλα δείχνουν ότι το συγκεκριμένο σύστημα τοιχοποιίας θα μπορούσε θεωρητικά να υποστηρίξει τουλάχιστον 19 ορόφους σε συγκεκριμένες συνθήκες.
Σε πιο συντηρητικά σενάρια της μελέτης, η εκτιμώμενη δυνατότητα ήταν χαμηλότερη, περίπου 16 επίπεδα. Μια προηγούμενη εικονική ανακατασκευή είχε προτείνει ένα παλάτι οκτώ επιπέδων, με πέντε κύριους ορόφους και τρία υποχωρημένα ανώτερα επίπεδα.
Επομένως, ο αριθμός των 19 ορόφων αποτελεί όριο που προκύπτει από στατική προσομοίωση και όχι απόδειξη του πραγματικού ύψους του αρχαίου παλατιού.
Μια τεχνολογία που θυμίζει σύγχρονη κατασκευή
Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον της έρευνας βρίσκεται στην ίδια την κατασκευαστική τεχνική.
Η συνδυασμένη χρήση ξύλου και τοιχοποιίας δημιουργούσε ένα σύνθετο σύστημα με σημαντική αντοχή. Παρόμοιες τεχνικές έχουν εντοπιστεί σε αρχαίες κατασκευές της Νότιας Αραβίας και των υψιπέδων της Αιθιοπίας και της Ερυθραίας.
Το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο επισημαίνει ότι τέτοιες κατασκευές επέτρεπαν την ανάπτυξη πολυώροφων κτιρίων ήδη από το πρώτο μισό της 1ης χιλιετίας π.Χ.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή οι αρχαίες πηγές αναφέρουν ακόμη ψηλότερες κατασκευές στη Νότια Αραβία, με ορισμένους Άραβες ιστορικούς να κάνουν λόγο για κτίρια έως και 20 ορόφων. Μέχρι σήμερα, όμως, έλειπαν οι λεπτομερείς στατικές αναλύσεις που θα μπορούσαν να δείξουν αν τέτοιοι ισχυρισμοί ήταν τεχνικά εφικτοί.
Τι απέγινε το παλάτι;
Το Grat Be'al Gibri δεν κατέρρευσε απλώς από το βάρος του. Η αρχαιολογική εικόνα δείχνει ότι καταστράφηκε από μεγάλη πυρκαγιά.
Μάλιστα, οι νέες προσομοιώσεις δείχνουν ότι οι τοίχοι διέθεταν σημαντικά αποθέματα φέρουσας ικανότητας. Αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι ένα εξαιρετικό γεγονός, όπως η μεγάλη πυρκαγιά που αναφέρεται στην αρχαιολογική έρευνα, ήταν πιθανότερα υπεύθυνο για την καταστροφή του.
Η Yeha αλλάζει την εικόνα για την αρχαία μηχανική
Η σημασία της μελέτης δεν βρίσκεται μόνο στον εντυπωσιακό αριθμό των 19 ορόφων.
Δείχνει ότι οι κοινωνίες που έζησαν στην περιοχή πριν από περίπου 2.800 χρόνια διέθεταν σημαντική πρακτική γνώση για τη συμπεριφορά των υλικών, τη μεταφορά φορτίων και την κατασκευή μεγάλων κτιρίων.
Δεν χρειάζεται να φανταστούμε έναν αρχαίο «ουρανοξύστη» 19 ορόφων για να αντιληφθούμε τη σημασία του ευρήματος. Αρκεί το γεγονός ότι οι τοίχοι που κατασκεύασαν οι αρχαίοι οικοδόμοι είχαν τέτοια αντοχή ώστε, σύμφωνα με τα σύγχρονα μοντέλα, να μπορούν θεωρητικά να σηκώσουν ένα κτίριο πολλαπλάσιο σε ύψος από αυτό που μπορούμε σήμερα να αποδείξουμε αρχαιολογικά.
Και το μυστήριο παραμένει
Πόσους ορόφους είχε τελικά το παλάτι της Yeha;
Η απάντηση δεν είναι ακόμη γνωστή. Οι αρχαιολόγοι έχουν τα ερείπια, οι μηχανικοί έχουν πλέον τις προσομοιώσεις και οι δύο πλευρές προσπαθούν να ενώσουν τα στοιχεία.
Το επόμενο στάδιο της έρευνας θα εξετάσει λεπτομερέστερα τις πλάκες των ορόφων και τη συνολική γεωμετρία του κτιρίου. Ίσως τότε γίνει δυνατό να πλησιάσουμε περισσότερο στην πραγματική μορφή ενός από τα πιο εντυπωσιακά παλάτια της αρχαίας Ανατολικής Αφρικής.
```
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου