Αν κάποιος έλεγε ότι ένα κανονικό σπίτι τριών υπνοδωματίων μπορεί να κατασκευαστεί
χρησιμοποιώντας κυρίως χώμα μαζί με πλαστικά και άλλα ανακυκλωμένα απόβλητα, ίσως η πρώτη εικόνα που θα ερχόταν στο μυαλό μας θα ήταν μια πρόχειρη πειραματική κατασκευή. Στο Ennerdale της Νότιας Αφρικής, όμως, πατέρας και γιος έκαναν την ιδέα πραγματικότητα — και το τελικό σπίτι δύσκολα ξεχωρίζει από μια συμβατική κατοικία.Πίσω από το εγχείρημα βρίσκεται ο Matimba Mabonda, απόφοιτος Χημικής Μηχανικής και μεταπτυχιακός φοιτητής στο University of Cape Town.
Για να μετατρέψει την ιδέα του σε πραγματικό κτίριο συνεργάστηκε με τον πατέρα του, Ben, έναν εργολάβο με δεκαετίες εμπειρίας και εκατοντάδες κατασκευές στο ενεργητικό του.
Το αποτέλεσμα ήταν μια πλήρως λειτουργική κατοικία τριών υπνοδωματίων, με καθιστικό, κουζίνα, μπάνιο και γκαράζ.
Και ολοκληρώθηκε σε λιγότερο από έναν μήνα.
Από μια παράγκα στην αναζήτηση ενός διαφορετικού σπιτιού
Για τον Matimba Mabonda, το εγχείρημα δεν ξεκίνησε απλώς ως ένα πανεπιστημιακό πείραμα.
Μεγάλωσε σε παράγκα στην περιοχή Grasmere του Ennerdale, γνωρίζοντας από προσωπική εμπειρία τι σημαίνει το στεγαστικό πρόβλημα στη Νότια Αφρική.
Η εμπειρία αυτή τον οδήγησε στην αναζήτηση ενός τρόπου κατασκευής κατοικιών που θα μπορούσε να είναι ταυτόχρονα οικονομικότερος και περισσότερο βιώσιμος.
Η βασική ιδέα ήταν να συνδυαστούν δύο διαφορετικά προβλήματα.
Από τη μία, η ανάγκη για προσιτή κατοικία.
Από την άλλη, οι τεράστιες ποσότητες απορριμμάτων που καταλήγουν στο περιβάλλον.
Μπορεί το ένα πρόβλημα να γίνει μέρος της λύσης του άλλου;
Η πρώτη ιδέα ήταν διαφορετική
Ο Mabonda είχε ήδη ιδρύσει τη LolaGreen, μια νεοφυή επιχείρηση που αναπτύσσει εναλλακτικές λύσεις κατασκευής αξιοποιώντας απόβλητα από χωματερές και το περιβάλλον.
Αρχικά σχεδίαζε να χρησιμοποιήσει τα λεγόμενα «lolabricks».
Πρόκειται για δομικά στοιχεία που σχεδιάστηκαν ώστε να κατασκευάζονται από πλαστικά και βιομηχανικά απόβλητα χωρίς τη χρήση τσιμέντου ή νερού.
Υπήρχε όμως ένα σοβαρό εμπόδιο.
Ο βιομηχανικός εξοπλισμός που απαιτούνταν για παραγωγή μεγάλης κλίμακας ήταν πολύ ακριβός.
Αντί να εγκαταλείψει το σχέδιο, ο Mabonda άλλαξε προσέγγιση.
Στράφηκε στις τεχνικές δόμησης με γη, στις οποίες το φυσικό χώμα χρησιμοποιείται ως βασικό κατασκευαστικό υλικό.
Περισσότερο από το 90% των τοίχων από γαιώδη υλικά
Σύμφωνα με το University of Cape Town, το πιλοτικό σπίτι κατασκευάστηκε από φυσικό χώμα σε συνδυασμό με ανακυκλωμένα υλικά, μεταξύ των οποίων πλαστικά και γυάλινα απόβλητα.
Ο Mabonda αναφέρει ότι περισσότερο από το 90% των τοίχων αποτελείται από γαιώδη υλικά μαζί με πλαστικά απόβλητα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάποιος μπορεί απλώς να αναμείξει χώμα και πλαστικό και να αρχίσει να χτίζει.
Η προετοιμασία του εδάφους είναι ένα από τα σημαντικότερα στάδια της διαδικασίας.
Δεν είναι όλα τα χώματα ίδια
Πριν χρησιμοποιηθεί το χώμα ως κατασκευαστικό υλικό πρέπει να εξεταστεί η σύστασή του.
Διαφορετικά εδάφη περιέχουν διαφορετικές αναλογίες άμμου, αργίλου και άλλων συστατικών και επομένως δεν έχουν τις ίδιες μηχανικές ιδιότητες.
Σύμφωνα με τον Mabonda, απαιτούνται δοκιμές και ανάλυση ώστε να προσδιοριστούν οι σωστές αναλογίες που θα εξασφαλίσουν την απαιτούμενη δομική συμπεριφορά.
Σε ορισμένες περιπτώσεις πρέπει μάλιστα να αναμειχθούν διαφορετικοί τύποι χώματος.
Στο πιλοτικό σπίτι ενσωματώθηκαν πλαστικά απόβλητα στο μίγμα, με στόχο να διατηρηθεί παράλληλα η αντοχή και η σταθερότητα των τοίχων.
Και όμως, εξωτερικά μοιάζει με οποιοδήποτε άλλο σπίτι
Ίσως αυτό να είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά του έργου.
Κοιτάζοντας την ολοκληρωμένη κατοικία, δύσκολα αντιλαμβάνεται κανείς από ποια υλικά έχουν κατασκευαστεί οι τοίχοι της.
Δεν μοιάζει με εργαστηριακό πρωτότυπο.
Δεν μοιάζει με αυτοσχέδια κατασκευή.
Εξωτερικά θυμίζει τις συμβατικές κατοικίες της περιοχής.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία εάν μια τέτοια τεχνολογία πρόκειται κάποτε να γίνει ευρύτερα αποδεκτή.
Ζεστό τον χειμώνα, δροσερό το καλοκαίρι
Ο Mabonda υποστηρίζει ότι το σπίτι προσφέρει πολύ καλή θερμική άνεση.
Οι γαιώδεις κατασκευές μπορούν, ανάλογα με τον σχεδιασμό και τις τοπικές συνθήκες, να αξιοποιούν τη μεγάλη θερμική μάζα των τοίχων ώστε να περιορίζουν τις απότομες μεταβολές της εσωτερικής θερμοκρασίας.
Ο ίδιος περιγράφει το συγκεκριμένο σπίτι ως ζεστό τον χειμώνα και δροσερό το καλοκαίρι, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει ανάγκη για ακριβό κλιματισμό.
Πρόκειται για έναν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα ισχυρισμό, ο οποίος όμως θα χρειαστεί μακροχρόνιες μετρήσεις και δεδομένα ώστε να γνωρίζουμε ακριβώς την ενεργειακή συμπεριφορά της κατασκευής σε διαφορετικές συνθήκες.
Το σπίτι χτίστηκε σε λιγότερο από έναν μήνα
Το πιλοτικό κτίριο περιλαμβάνει τρία υπνοδωμάτια, καθιστικό, κουζίνα, μπάνιο και γκαράζ.
Σύμφωνα με το University of Cape Town, η κατασκευή του ολοκληρώθηκε σε λιγότερο από έναν μήνα.
Η ταχύτητα αυτή είναι σημαντική, ιδιαίτερα αν η τεχνολογία προορίζεται στο μέλλον για εφαρμογή στην οικονομικά προσιτή κατοικία.
Δεν αρκεί όμως από μόνη της για να αποδείξει ότι η μέθοδος μπορεί ήδη να αντικαταστήσει τη συμβατική δόμηση σε μεγάλη κλίμακα.
Το μεγάλο ερώτημα: Μπορεί πραγματικά να εφαρμοστεί μαζικά;
Εδώ χρειάζεται να ξεχωρίσουμε ένα πολλά υποσχόμενο πιλοτικό έργο από μια πλήρως αποδεδειγμένη κατασκευαστική λύση.
Η κατοικία δείχνει ότι η ιδέα μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικό κτίριο.
Για την εφαρμογή της όμως σε μεγάλη κλίμακα χρειάζονται περισσότερα δεδομένα.
Πρέπει να εξεταστούν η μακροχρόνια αντοχή, η συμπεριφορά απέναντι στην υγρασία και τη φωτιά, οι ανάγκες συντήρησης, η στατική συμπεριφορά σε διαφορετικές συνθήκες και φυσικά η συμμόρφωση με τους οικοδομικούς κανονισμούς κάθε χώρας.
Χρειάζεται επίσης να αποδειχθεί ότι η μέθοδος παραμένει οικονομικά συμφέρουσα όταν περάσει από ένα πιλοτικό σπίτι σε εκατοντάδες ή χιλιάδες κατοικίες.
Επομένως, δεν έχουμε ακόμη μπροστά μας «το σπίτι του μέλλοντος».
Έχουμε όμως ένα πραγματικό πείραμα που αξίζει να παρακολουθήσουμε.
Δύο προβλήματα σε μία κατασκευή
Η Νότια Αφρική αντιμετωπίζει ταυτόχρονα σοβαρό στεγαστικό πρόβλημα και τεράστιες ποσότητες στερεών αποβλήτων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το University of Cape Town, στη χώρα παράγονται περίπου 122 εκατομμύρια τόνοι στερεών αποβλήτων ετησίως.
Αν ένα μέρος αυτών των υλικών μπορεί να μετατραπεί με ασφαλή και οικονομικό τρόπο σε πρώτη ύλη για κατασκευές, το όφελος θα μπορούσε να είναι διπλό.
Λιγότερα απόβλητα.
Και περισσότερες διαθέσιμες πρώτες ύλες για κατοικίες.
Η ιδέα είναι ιδιαίτερα ελκυστική.
Το δύσκολο μέρος είναι να αποδειχθεί ότι λειτουργεί με ασφάλεια, οικονομία και διάρκεια σε μεγάλη κλίμακα.
Γιατί έχει σημασία
Η κατασκευαστική βιομηχανία χρειάζεται τεράστιες ποσότητες πρώτων υλών και ενέργειας.
Παράλληλα, οι σύγχρονες κοινωνίες παράγουν τεράστιες ποσότητες υλικών που αντιμετωπίζονται ως σκουπίδια.
Η ιδέα της κυκλικής οικονομίας επιχειρεί να συνδέσει αυτά τα δύο άκρα.
Ένα υλικό που ολοκλήρωσε την πρώτη του χρήση δεν είναι απαραίτητο να αποτελεί άχρηστο απόβλητο.
Μπορεί, υπό τις κατάλληλες προϋποθέσεις, να γίνει πρώτη ύλη για κάτι νέο.
Το σπίτι του Mabonda είναι ενδιαφέρον ακριβώς επειδή μεταφέρει αυτή την ιδέα από τη θεωρία σε μια πραγματική κατοικία.
Δεν αποδεικνύει ακόμη ότι έτσι θα χτίζουμε όλοι στο μέλλον. Αποδεικνύει όμως ότι αξίζει να εξετάσουμε πολύ σοβαρότερα τι θεωρούμε «οικοδομικό υλικό» και τι θεωρούμε «σκουπίδι».
Το γνωρίζατε;
Η χρήση χώματος για την κατασκευή κατοικιών δεν είναι καθόλου νέα τεχνολογία.
Αντίθετα, αποτελεί μία από τις αρχαιότερες μεθόδους δόμησης στην ανθρώπινη ιστορία και εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σε διάφορες μορφές σε πολλές περιοχές του κόσμου.
Το καινούργιο στην περίπτωση του νοτιοαφρικανικού εγχειρήματος είναι η προσπάθεια να συνδυαστεί η γαιώδης δόμηση με σύγχρονες τεχνικές και την επαναχρησιμοποίηση αποβλήτων.
Με άλλα λόγια, μια πανάρχαια πρώτη ύλη συναντά ένα από τα πιο σύγχρονα προβλήματα του πλανήτη: τα σκουπίδια μας.
Και πίσω από την τεχνολογία, μια ιστορία πατέρα και γιου
Υπάρχει όμως και μια ανθρώπινη πλευρά που κάνει αυτή την κατασκευή ξεχωριστή.
Ο γιος έφερε τις γνώσεις της χημικής μηχανικής και την ιδέα της αξιοποίησης των αποβλήτων.
Ο πατέρας έφερε δεκαετίες πρακτικής εμπειρίας στις κατασκευές.
Και μαζί δημιούργησαν ένα πραγματικό σπίτι στην περιοχή όπου ο Matimba Mabonda μεγάλωσε γνωρίζοντας από πρώτο χέρι το πρόβλημα της στέγασης.
Το αν η συγκεκριμένη τεχνολογία θα μπορέσει κάποτε να εφαρμοστεί σε μεγάλη κλίμακα μένει να αποδειχθεί.
Αλλά ίσως οι σημαντικότερες αλλαγές να ξεκινούν ακριβώς έτσι: όχι από μια έτοιμη λύση για ολόκληρο τον κόσμο, αλλά από κάποιον που κοιτάζει δύο προβλήματα και αναρωτιέται αν μπορούν μαζί να δημιουργήσουν κάτι χρήσιμο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου