Το να ζούμε περισσότερο είναι αναμφίβολα ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής. Υπάρχει όμως ένα δεύτερο ερώτημα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη
σημασία: αυτά τα επιπλέον χρόνια τα ζούμε και με καλή υγεία;Μια μεγάλη διεθνής ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Public Health στρέφει την προσοχή ακριβώς σε αυτή τη διαφορά.
Το προσδόκιμο ζωής έχει αυξηθεί σημαντικά, όμως η αύξηση των ετών ζωής δεν συνοδεύεται πάντοτε από αντίστοιχη αύξηση των ετών που περνάμε χωρίς σοβαρά προβλήματα υγείας ή αναπηρία.
Και αυτό αφορά και την Ελλάδα.
Άλλο «πόσο θα ζήσω» και άλλο «πώς θα ζήσω»
Όταν ακούμε τη φράση «προσδόκιμο ζωής», συνήθως σκεφτόμαστε έναν αριθμό: πόσα χρόνια αναμένεται κατά μέσο όρο να ζήσει ένας άνθρωπος.
Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος σημαντικός δείκτης: τα χρόνια υγιούς ζωής.
Με απλά λόγια, προσπαθεί να αποτυπώσει πόσα από τα χρόνια της ζωής μας περνάμε χωρίς σημαντικούς περιορισμούς που προκαλούνται από ασθένεια ή αναπηρία.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη πρόκληση.
Ζούμε περισσότερο, αλλά όχι όλα τα επιπλέον χρόνια με υγεία
Η διεθνής έρευνα δείχνει ότι η ανθρωπότητα έχει πετύχει σημαντική αύξηση της μακροζωίας.
Όμως ένα μέρος αυτών των επιπλέον ετών συνοδεύεται από χρόνιες παθήσεις, αναπηρίες ή προβλήματα που επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα.
Έτσι δημιουργείται ένα χάσμα ανάμεσα στη διάρκεια της ζωής και στη διάρκεια της ζωής με καλή υγεία.
Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στις κοινωνίες που γερνούν γρήγορα.
Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα;
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με υψηλό προσδόκιμο ζωής, όμως αυτό από μόνο του δεν περιγράφει ολόκληρη την κατάσταση της υγείας του πληθυσμού.
Η πραγματική πρόκληση είναι να μετατραπούν όσο γίνεται περισσότερα από αυτά τα χρόνια σε χρόνια λειτουργικότητας, ανεξαρτησίας και καλής ποιότητας ζωής.
Χρόνια νοσήματα, καρδιαγγειακές παθήσεις, μυοσκελετικά προβλήματα, μεταβολικές ασθένειες, προβλήματα ψυχικής υγείας και άλλες καταστάσεις μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά τα τελευταία χρόνια της ζωής.
Η εικόνα επομένως είναι πιο σύνθετη από το «οι Έλληνες ζουν πολύ».
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι πόσο καλά ζουν στα χρόνια που κερδίζουν.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Η σύγχρονη ιατρική έχει γίνει πολύ αποτελεσματικότερη στο να αποτρέπει πρόωρους θανάτους και να διατηρεί ανθρώπους στη ζωή με παθήσεις που παλαιότερα μπορούσαν να αποβούν γρήγορα μοιραίες.
Αυτό είναι τεράστια πρόοδος.
Ταυτόχρονα όμως σημαίνει ότι περισσότεροι άνθρωποι ζουν επί πολλά χρόνια έχοντας μία ή περισσότερες χρόνιες παθήσεις.
Η πρόκληση της σύγχρονης δημόσιας υγείας μετακινείται επομένως σταδιακά από το «πώς θα ζήσουμε περισσότερο» στο «πώς θα ζήσουμε περισσότερο και καλύτερα».
Οι γυναίκες ζουν περισσότερο – αλλά υπάρχει ένα παράδοξο
Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα είναι η διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Οι γυναίκες τείνουν να έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής.
Παράλληλα όμως μπορούν να περνούν περισσότερα χρόνια αντιμετωπίζοντας προβλήματα υγείας ή λειτουργικούς περιορισμούς.
Αυτό σημαίνει ότι η μεγαλύτερη μακροζωία δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με περισσότερα χρόνια καλής υγείας.
Η πρόληψη γίνεται σημαντικότερη από ποτέ
Αν ο στόχος είναι όχι μόνο να προσθέσουμε χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια, η πρόληψη αποκτά κεντρικό ρόλο.
Δεν υπάρχει μία συνταγή που εγγυάται υγιή γήρανση. Υπάρχουν όμως παράγοντες που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο πολλών χρόνιων παθήσεων.
- Τακτική σωματική δραστηριότητα ανάλογη με την ηλικία και την κατάσταση της υγείας.
- Ισορροπημένη διατροφή.
- Αποφυγή καπνίσματος.
- Περιορισμός της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ.
- Έλεγχος αρτηριακής πίεσης, σακχάρου και χοληστερόλης.
- Προληπτικές εξετάσεις σύμφωνα με την ηλικία και τις ιατρικές οδηγίες.
- Φροντίδα της ψυχικής υγείας και διατήρηση κοινωνικών σχέσεων.
Η πρόληψη φυσικά δεν μπορεί να αποτρέψει κάθε ασθένεια.
Μπορεί όμως να μειώσει αρκετούς τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου και να βοηθήσει στη διατήρηση της λειτουργικότητας όσο μεγαλώνουμε.
Γιατί έχει σημασία
Για δεκαετίες, ένα υψηλό προσδόκιμο ζωής αντιμετωπιζόταν σχεδόν από μόνο του ως ένδειξη επιτυχίας ενός συστήματος υγείας.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι αυτό δεν αρκεί.
Ένας άνθρωπος μπορεί να φτάσει σε μεγάλη ηλικία, αλλά να έχει περάσει πολλά από τα τελευταία χρόνια της ζωής του με σοβαρούς περιορισμούς, εξάρτηση από τρίτους ή επαναλαμβανόμενες νοσηλείες.
Γι' αυτό η πραγματική επιτυχία δεν είναι απλώς να αυξηθεί ο αριθμός των ετών που ζούμε.
Είναι να καθυστερήσουμε όσο περισσότερο μπορούμε την εμφάνιση ασθενειών και αναπηριών που περιορίζουν την αυτονομία και την ποιότητα της ζωής.
Το γνωρίζατε;
Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν διαφορετικούς δείκτες για να περιγράψουν τη μακροζωία.
Το «προσδόκιμο ζωής» εκτιμά πόσα χρόνια αναμένεται να ζήσει ένας άνθρωπος υπό συγκεκριμένες συνθήκες θνησιμότητας.
Το «προσδόκιμο υγιούς ζωής» επιχειρεί να πάει ένα βήμα παραπέρα, συνυπολογίζοντας τα χρόνια που ζούμε με προβλήματα υγείας και αναπηρία.
Δύο χώρες επομένως μπορούν να έχουν παρόμοιο προσδόκιμο ζωής αλλά πολύ διαφορετική εικόνα ως προς την υγεία των ανθρώπων στα τελευταία χρόνια τους.
Δεν αρκεί να προσθέτουμε χρόνια στη ζωή
Η μακροζωία είναι μια μεγάλη ανθρώπινη κατάκτηση.
Το επόμενο βήμα όμως είναι δυσκολότερο.
Να φτάνουμε σε μεγαλύτερη ηλικία διατηρώντας όσο γίνεται περισσότερο την κίνηση, τη σκέψη, την ανεξαρτησία και τη δυνατότητα να συμμετέχουμε ενεργά στη ζωή.
Αυτό απαιτεί όχι μόνο καλύτερη θεραπεία όταν εμφανιστεί μια ασθένεια, αλλά πρόληψη πολύ νωρίτερα, αντιμετώπιση των χρόνιων νοσημάτων, πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και υποστήριξη της υγιούς γήρανσης.
Γιατί τελικά το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι μόνο «πόσα χρόνια θα ζήσουμε;».
Είναι και «πόσα από αυτά θα μπορούμε πραγματικά να τα ζήσουμε καλά;»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου