Για χρόνια, ο Mark Hofmann θεωρούνταν ένας εξαιρετικά ταλαντούχος ερευνητής και
έμπορος σπάνιων ιστορικών εγγράφων. Οι εντυπωσιακές «ανακαλύψεις» του αφορούσαν κυρίως την πρώιμη ιστορία της Εκκλησίας του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών και ορισμένες από αυτές έμοιαζαν ικανές να αλλάξουν την κατανόηση σημαντικών γεγονότων του παρελθόντος.Υπήρχε όμως ένα τεράστιο πρόβλημα: πολλά από τα πολύτιμα έγγραφα ήταν πλαστά. Και όταν το περίτεχνο οικοδόμημα εξαπάτησης άρχισε να καταρρέει, ο Hofmann δεν περιορίστηκε σε νέες πλαστογραφίες. Κατασκεύασε βόμβες, σκοτώνοντας δύο ανθρώπους σε μία από τις πιο παράξενες εγκληματικές υποθέσεις της αμερικανικής ιστορίας.
Ο άνθρωπος που μπορούσε να «ανακαλύπτει» το παρελθόν
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο Hofmann άρχισε να αποκτά φήμη στον χώρο των σπάνιων εγγράφων. Παρουσίαζε χειρόγραφα που υποτίθεται ότι είχαν παραμείνει χαμένα για περισσότερο από έναν αιώνα και τα οποία συνδέονταν με σημαντικά πρόσωπα της ιστορίας των Μορμόνων.
Ένα από τα πρώτα σημαντικά ευρήματά του ήταν το λεγόμενο «Anthon Transcript», το οποίο υποτίθεται ότι σχετιζόταν με τον Joseph Smith και τις χρυσές πλάκες από τις οποίες, σύμφωνα με την παράδοση της Εκκλησίας, προήλθε το Βιβλίο του Μόρμον.
Το έγγραφο εξετάστηκε από ειδικούς και θεωρήθηκε αυθεντικό. Η επιτυχία αυτή ενίσχυσε σημαντικά τη φήμη του Hofmann και άνοιξε τον δρόμο για ακόμη πιο εντυπωσιακές «ανακαλύψεις».
Το γράμμα της λευκής σαλαμάνδρας
Το πιο διάσημο δημιούργημά του έγινε γνωστό ως «Salamander Letter». Εμφανίστηκε το 1984 και παρουσιαζόταν ως επιστολή του 19ου αιώνα που αφορούσε τις απαρχές της θρησκευτικής ιστορίας των Μορμόνων.
Το περιεχόμενό της ήταν εξαιρετικά αμφιλεγόμενο, καθώς συνέδεε την ανακάλυψη των χρυσών πλακών του Joseph Smith με μια «λευκή σαλαμάνδρα» και στοιχεία λαϊκής μαγείας, αντί με την καθιερωμένη αφήγηση για τον άγγελο Moroni.
Το εντυπωσιακό είναι ότι η πλαστογραφία ήταν τόσο προσεγμένη ώστε ειδικοί της εποχής θεώρησαν το έγγραφο αυθεντικό. Η επιστολή πουλήθηκε σε συλλέκτη για δεκάδες χιλιάδες δολάρια.
Πώς ξεγελούσε ακόμη και τους ειδικούς
Ο Hofmann δεν περιοριζόταν στην αντιγραφή παλιών γραφικών χαρακτήρων. Μελετούσε τα υλικά και τις τεχνικές προηγούμενων εποχών, χρησιμοποιούσε παλιό χαρτί και παρασκεύαζε μελάνια ώστε τα έγγραφα να φαίνονται πραγματικά γερασμένα.
Παράλληλα γνώριζε πολύ καλά την ιστορία που προσπαθούσε να παραποιήσει. Εντόπιζε αναφορές σε χαμένα ή άγνωστα έγγραφα και στη συνέχεια δημιουργούσε ακριβώς εκείνο που οι ιστορικοί γνώριζαν ότι κάποτε ίσως είχε υπάρξει.
Αυτό έκανε τις πλαστογραφίες του ιδιαίτερα πειστικές: δεν δημιουργούσε απλώς ένα παλιό χαρτί. Δημιουργούσε ένα αντικείμενο που έμοιαζε να συμπληρώνει ένα πραγματικό κενό της ιστορίας.
Το σύστημα αρχίζει να καταρρέει
Όσο μεγάλωνε η φήμη του, τόσο μεγαλύτερες γίνονταν και οι οικονομικές του υποχρεώσεις. Ο Hofmann είχε εισπράξει χρήματα για έγγραφα και συλλογές που δεν μπορούσε να παραδώσει, ενώ παράλληλα διαπραγματευόταν συμφωνίες τεράστιας αξίας.
Το 1985 βρέθηκε υπό αυξανόμενη πίεση. Μεταξύ άλλων είχε υποσχεθεί στον συλλέκτη Steven Christensen μια σημαντική συλλογή εγγράφων που υποτίθεται ότι συνδεόταν με τον πρώιμο Απόστολο William McLellin.
Ο Hofmann δεν είχε τη συλλογή. Και πλέον ο κίνδυνος να αποκαλυφθεί ολόκληρη η απάτη ήταν πραγματικός.
Από την πλαστογραφία στις βόμβες
Στις 15 Οκτωβρίου 1985, μια αυτοσχέδια βόμβα που είχε τοποθετηθεί σε πακέτο εξερράγη στο Salt Lake City, σκοτώνοντας τον Steven Christensen.
Λίγες ώρες αργότερα, δεύτερη βόμβα εξερράγη στο σπίτι του επιχειρηματία J. Gary Sheets. Από την έκρηξη σκοτώθηκε η σύζυγός του, Kathy Sheets.
Την επόμενη ημέρα σημειώθηκε και τρίτη έκρηξη. Αυτή τη φορά η βόμβα βρισκόταν μέσα στο αυτοκίνητο του ίδιου του Hofmann και εξερράγη πριν προλάβει να την παραδώσει. Ο Hofmann τραυματίστηκε σοβαρά, αλλά επέζησε.
Η αποκάλυψη των πλαστογραφιών
Η έρευνα για τις βομβιστικές επιθέσεις οδήγησε τις αρχές στα οικονομικά προβλήματα και στις συναλλαγές του Hofmann. Παράλληλα, τα περίφημα ιστορικά έγγραφά του άρχισαν να εξετάζονται ξανά με πολύ μεγαλύτερη προσοχή.
Οι ερευνητές ανακάλυψαν τελικά χαρακτηριστικά στα μελάνια και στις τεχνικές κατασκευής που αποκάλυψαν την πραγματική τους προέλευση. Έγγραφα που είχαν περάσει επιτυχώς από προηγούμενους ελέγχους αποδείχθηκαν περίτεχνες πλαστογραφίες.
Ο Hofmann παραδέχθηκε τελικά τις πλαστογραφίες και τις δολοφονίες στο πλαίσιο συμφωνίας με τις εισαγγελικές αρχές και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη.
Γιατί έχει σημασία
Η υπόθεση του Mark Hofmann είναι κάτι περισσότερο από την ιστορία ενός εξαιρετικά ικανού πλαστογράφου. Αποκαλύπτει πόσο εύκολα ακόμη και ειδικοί μπορούν να επηρεαστούν όταν ένα εύρημα ταιριάζει ακριβώς σε αυτό που περιμένουν ή επιθυμούν να ανακαλύψουν.
Τα έγγραφα δεν έγιναν πιστευτά μόνο επειδή έμοιαζαν παλιά. Έγιναν πιστευτά επειδή συνοδεύονταν από πειστικές ιστορίες, εμφανίζονταν στα σωστά ιστορικά κενά και επιβεβαίωναν προσδοκίες ανθρώπων που ήθελαν να πιστέψουν ότι είχαν μπροστά τους μια σημαντική ανακάλυψη.
Γι' αυτό και η υπόθεση παραμένει επίκαιρη ακόμη και στην ψηφιακή εποχή: η αυθεντικότητα μιας πληροφορίας δεν εξαρτάται από το πόσο πειστική φαίνεται, αλλά από το πόσο προσεκτικά μπορεί να επαληθευτεί.
Το γνωρίζατε;
Οι πλαστογραφίες του Hofmann δεν περιορίστηκαν στην ιστορία των Μορμόνων. Επιχείρησε ακόμη και να πουλήσει ένα υποτιθέμενο αντίτυπο του «Oath of a Freeman», ενός εξαιρετικά σπάνιου κειμένου της αποικιακής Αμερικής, σε συμφωνία που θα μπορούσε να φτάσει το 1,5 εκατομμύριο δολάρια.
Πηγές: ιστορικά αρχεία για την υπόθεση Mark Hofmann και διασταυρωμένες δημοσιευμένες πηγές.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου