Ένα φάρμακο μπορεί να έχει το σωστό κουτί, το σωστό όνομα και να μοιάζει απόλυτα γνήσιο.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι γνωρίζουμε τι πραγματικά περιέχει.Η εξάπλωση του ηλεκτρονικού εμπορίου έχει δημιουργήσει νέες ευκαιρίες και για παράνομα δίκτυα που διαθέτουν παραποιημένα ή μη εγκεκριμένα φαρμακευτικά προϊόντα.
Και εδώ το πρόβλημα δεν είναι ότι ο καταναλωτής μπορεί απλώς να χάσει τα χρήματά του.
Μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την υγεία του.
Τι σημαίνει πραγματικά το «1 στα 10»;
Ένας αριθμός που συχνά αναπαράγεται είναι ότι «1 στα 10 φάρμακα είναι πλαστό».
Χρειάζεται όμως ακρίβεια.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι τουλάχιστον 1 στα 10 φάρμακα στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος είναι υποβαθμισμένα ή παραποιημένα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα στα δέκα φάρμακα που αγοράζονται online στην Ελλάδα είναι πλαστό.
Ο ΠΟΥ επισημαίνει, ωστόσο, ότι τα υποβαθμισμένα και παραποιημένα ιατρικά προϊόντα πωλούνται συχνά μέσω διαδικτύου ή ανεπίσημων αγορών.
Τι μπορεί να περιέχει ένα παραποιημένο φάρμακο;
Το ανησυχητικό είναι ότι δεν υπάρχει μία απάντηση.
Ένα παραποιημένο φάρμακο μπορεί να μην περιέχει καθόλου τη δραστική ουσία που αναγράφεται στη συσκευασία.
Μπορεί να περιέχει μικρότερη ή μεγαλύτερη ποσότητα, διαφορετική δραστική ουσία ή ακόμη και επιβλαβείς προσμείξεις.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε αποτυχία της θεραπείας αλλά και σε ανεπιθύμητες ενέργειες, επικίνδυνες αλληλεπιδράσεις ή σοβαρή βλάβη στην υγεία.
Και μπορεί να φαίνεται απολύτως γνήσιο
Εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες παγίδες.
Δεν είναι όλα τα πλαστά φάρμακα πρόχειρες απομιμήσεις.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί ότι ορισμένα παραποιημένα προϊόντα είναι σχεδόν πανομοιότυπα οπτικά με τα γνήσια και μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να αναγνωριστούν μόνο από την εμφάνισή τους.
Γι' αυτό η ασφάλειά μας δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στο αν «το κουτί φαίνεται κανονικό».
Τα σημάδια που πρέπει να μας προβληματίσουν
- Το φάρμακο προσφέρεται μέσω άγνωστου website ή λογαριασμού social media.
- Υπόσχεται εντυπωσιακά ή «θαυματουργά» αποτελέσματα.
- Πωλείται σε ασυνήθιστα χαμηλή τιμή.
- Ένα συνταγογραφούμενο φάρμακο προσφέρεται χωρίς να απαιτείται συνταγή.
- Η συσκευασία έχει ορθογραφικά ή τυπογραφικά λάθη.
- Οι ημερομηνίες παραγωγής ή λήξης δεν συμφωνούν μεταξύ εξωτερικής και εσωτερικής συσκευασίας.
- Το χάπι έχει διαφορετικό χρώμα, σχήμα, οσμή ή εμφάνιση από αυτό που γνωρίζουμε.
- Ο πωλητής επικαλείται «έγκριση» του ΕΟΦ ή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων για να διαφημίσει συγκεκριμένο προϊόν.
Ιδιαίτερη προσοχή στις διαφημίσεις στα social media
Ένα προϊόν δεν γίνεται ασφαλές επειδή εμφανίστηκε σε μια καλοσχεδιασμένη διαφήμιση στο Facebook, στο Instagram, στο TikTok ή σε μια μηχανή αναζήτησης.
Ο ΕΟΦ έχει προειδοποιήσει για παράνομα φάρμακα που προωθούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω κακόβουλων ιστοσελίδων και μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται ακόμη και ψευδείς ισχυρισμοί ότι το προϊόν έχει εγκριθεί από εθνικές αρχές ή τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων.
Ο ΕΟΦ και ο EMA δεν διαφημίζουν ούτε προωθούν συγκεκριμένα φάρμακα ή εμπορικά σήματα.
Τι ισχύει ειδικά στην Ελλάδα;
Εδώ υπάρχει μια πληροφορία που κάθε Έλληνας καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει.
Σύμφωνα με τον ΕΟΦ, στην Ελλάδα δεν επιτρέπεται η εξ αποστάσεως πώληση φαρμάκων.
Τα συνταγογραφούμενα φάρμακα χορηγούνται από φυσικά καταστήματα νόμιμα λειτουργούντων φαρμακείων και με την απαιτούμενη ιατρική συνταγή.
Επομένως, μια ιστοσελίδα ή ένας λογαριασμός κοινωνικού δικτύου που προσφέρει την online αποστολή φαρμάκου στην Ελλάδα πρέπει από μόνος του να μας κάνει ιδιαίτερα επιφυλακτικούς.
Τι ισχύει στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση;
Σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου επιτρέπεται η διαδικτυακή διάθεση φαρμάκων, υπάρχει κοινό ευρωπαϊκό λογότυπο για τα νόμιμα εγγεγραμμένα ηλεκτρονικά φαρμακεία.
Δεν αρκεί όμως απλώς να βλέπουμε το λογότυπο στην οθόνη.
Πρέπει να είναι ενεργός σύνδεσμος. Πατώντας το, ο καταναλωτής οδηγείται στο μητρώο της αρμόδιας εθνικής αρχής, όπου μπορεί να επιβεβαιώσει ότι το συγκεκριμένο ηλεκτρονικό φαρμακείο είναι πράγματι καταχωρισμένο.
Ένα αντιγραμμένο λογότυπο πάνω σε μια ιστοσελίδα δεν αποτελεί απόδειξη νομιμότητας.
Αν έχουμε ήδη αγοράσει κάτι ύποπτο;
Δεν παίρνουμε ένα φάρμακο για το οποίο έχουμε σοβαρές αμφιβολίες μέχρι να ζητήσουμε συμβουλή από φαρμακοποιό ή γιατρό.
Ελέγχουμε τη συσκευασία, την ημερομηνία λήξης, την εμφάνιση του προϊόντος και αν τα στοιχεία της εξωτερικής συσκευασίας συμφωνούν με εκείνα στο εσωτερικό.
Αν μετά τη λήψη ενός προϊόντος εμφανιστεί ανεπιθύμητη αντίδραση ή το φάρμακο φαίνεται να μην έχει την αναμενόμενη δράση, επικοινωνούμε με επαγγελματία υγείας.
Ύποπτες ιστοσελίδες, διαφημίσεις ή προϊόντα μπορούν επίσης να καταγγέλλονται στον ΕΟΦ.
Γιατί έχει σημασία
Όταν αγοράζουμε ένα κοινό προϊόν online και αποδειχθεί απομίμηση, μπορεί να χάσουμε χρήματα.
Με ένα φάρμακο το διακύβευμα είναι εντελώς διαφορετικό.
Ο καταναλωτής δεν έχει τρόπο να γνωρίζει στο σπίτι αν ένα δισκίο περιέχει τη σωστή δραστική ουσία, στη σωστή δοσολογία και αν έχει παρασκευαστεί και αποθηκευτεί υπό ασφαλείς συνθήκες.
Γι' αυτό η σημαντικότερη προστασία δεν είναι να μάθουμε να ξεχωρίζουμε το τέλειο πλαστό. Είναι να μην αγοράζουμε φάρμακα από μη ελεγχόμενες πηγές.
Το γνωρίζατε;
Ο όρος «παραποιημένο φάρμακο» δεν είναι ακριβώς το ίδιο με τον όρο «παραποιημένο εμπορικό προϊόν».
Στην ευρωπαϊκή ορολογία, ένα falsified medicine είναι φάρμακο του οποίου η ταυτότητα, η σύνθεση ή η προέλευση παρουσιάζεται σκόπιμα με ψευδή τρόπο.
Το πρόβλημα επομένως δεν αφορά μόνο την παράνομη αντιγραφή μιας μάρκας.
Αφορά πρωτίστως την ασφάλεια και την υγεία του ανθρώπου που θα το πάρει.
Ο απλούστερος κανόνας προστασίας
Το διαδίκτυο μας έχει συνηθίσει να αναζητούμε την καλύτερη τιμή σχεδόν για τα πάντα.
Το φάρμακο όμως δεν είναι ένα ακόμη προϊόν ηλεκτρονικού εμπορίου.
Όταν πρόκειται για την υγεία μας, μια εντυπωσιακή έκπτωση, μια διαφήμιση στα social media ή μια επαγγελματικά σχεδιασμένη ιστοσελίδα δεν αποτελούν εγγύηση ασφάλειας.
Το ερώτημα πριν από την αγορά δεν πρέπει να είναι μόνο «πόσο κοστίζει;», αλλά κυρίως «γνωρίζω από ποιον το αγοράζω;».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου