Μια από τις διασημότερες κινηματογραφικές παραγωγές στον κόσμο επέλεξε τη Μεσσηνία
για να ζωντανέψει την ομηρική «Οδύσσεια». Όταν όμως τα φώτα του Χόλιγουντ σβήσουν και αρχίσουν να καταφθάνουν οι επισκέπτες που θέλουν να δουν από κοντά τα τοπία της ταινίας, τι θα συμβεί σε έναν τόπο που ήδη αισθάνεται την πίεση της τουριστικής ανάπτυξης;Αυτό είναι ουσιαστικά το ερώτημα που θέτει ένα εκτενές οδοιπορικό του βρετανικού Guardian στην Πελοπόννησο.
Η πολυαναμενόμενη «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν έφερε στη Μεσσηνία αστέρες του Χόλιγουντ, κινηματογραφικά συνεργεία και πρωτοφανή διεθνή δημοσιότητα.
Μπροστά όμως στην τεράστια προβολή που αναμένεται να ακολουθήσει την ταινία, κάτοικοι και άνθρωποι της περιοχής κοιτούν ήδη την επόμενη ημέρα.
Και δεν βλέπουν μόνο ευκαιρίες.
Η Βοϊδοκοιλιά έγινε κινηματογραφικό σκηνικό
Η χαρακτηριστική ημικυκλική παραλία της Βοϊδοκοιλιάς, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα φυσικά τοπία της Μεσσηνίας, μετατράπηκε την άνοιξη του 2025 σε αυστηρά φυλασσόμενο κινηματογραφικό πλατό.
Η περιοχή επιλέχθηκε για την «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν, με πρωταγωνιστή τον Ματ Ντέιμον στον ρόλο του Οδυσσέα και ένα εντυπωσιακό διεθνές καστ.
Δεν ήταν δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί.
Άγριες ακτές, ιστορικά κάστρα, αρχαιολογικοί χώροι και ένα τοπίο που σε αρκετά σημεία μοιάζει να έχει μείνει μακριά από τη μαζική αστική ανάπτυξη δημιουργούν ένα φυσικό σκηνικό για έναν ομηρικό κόσμο.
Η Μεσσηνία δεν χρειάστηκε να «μεταμφιεστεί» ιδιαίτερα για το Χόλιγουντ.
Το τοπίο της ήταν ήδη εκεί.
Και τώρα έρχεται το φαινόμενο του κινηματογραφικού τουρισμού
Μια μεγάλη κινηματογραφική παραγωγή δεν σταματά να επηρεάζει έναν τόπο όταν ολοκληρωθούν τα γυρίσματα.
Σε ολόκληρο τον κόσμο υπάρχουν παραδείγματα περιοχών που γνώρισαν απότομη αύξηση επισκεπτών όταν εμφανίστηκαν σε μια διεθνώς επιτυχημένη ταινία ή τηλεοπτική σειρά.
Οι θεατές δεν αρκούνται πλέον στο να παρακολουθούν μια ιστορία.
Θέλουν να επισκεφθούν το μέρος όπου γυρίστηκε.
Να σταθούν στην ίδια παραλία.
Να φωτογραφηθούν στο ίδιο κάστρο.
Να αναζητήσουν τα τοπία που είδαν στη μεγάλη οθόνη.
Για τη Μεσσηνία αυτό μπορεί να σημαίνει μια εξαιρετική τουριστική ευκαιρία.
Μπορεί όμως να σημαίνει και κάτι άλλο.
Πόσους περισσότερους επισκέπτες μπορεί να αντέξει ένας τόπος;
Αυτό είναι το δύσκολο ερώτημα που βρίσκεται πίσω από την εικόνα της κινηματογραφικής επιτυχίας.
Η Μεσσηνία δεν είναι μια άγνωστη τουριστική περιοχή που περιμένει τώρα να ανακαλυφθεί.
Τα τελευταία χρόνια έχει ήδη γνωρίσει σημαντική τουριστική και οικιστική ανάπτυξη.
Παράλληλα, η αυξημένη ζήτηση για καταλύματα, εξοχικές κατοικίες και τουριστικές εγκαταστάσεις δημιουργεί μεγαλύτερες ανάγκες σε νερό, ενέργεια και υποδομές.
Και ο φυσικός πλούτος που κάνει την περιοχή ελκυστική είναι ταυτόχρονα αυτός που μπορεί να αποδειχθεί περισσότερο ευάλωτος.
Το νερό βρίσκεται στο επίκεντρο
Ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα που αναδεικνύονται είναι η διαθεσιμότητα νερού.
Η αυξανόμενη τουριστική κίνηση συμπίπτει με τους μήνες κατά τους οποίους οι ανάγκες είναι μεγαλύτερες και οι βροχοπτώσεις περιορισμένες.
Ταυτόχρονα, το νερό είναι απαραίτητο για τη γεωργία, έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς πυλώνες της Μεσσηνίας.
Έτσι δημιουργείται μια δύσκολη ισορροπία.
Τουρισμός, κατοικίες και γεωργική παραγωγή χρειάζονται τον ίδιο περιορισμένο φυσικό πόρο.
Και όσο αυξάνεται η ανάπτυξη, τόσο πιο κρίσιμη γίνεται η σωστή διαχείρισή του.
Η γη αποκτά μεγαλύτερη αξία
Η διεθνής προβολή μπορεί επίσης να αυξήσει ακόμη περισσότερο το ενδιαφέρον για αγορά ακινήτων και γης.
Αυτό μπορεί να δημιουργήσει οικονομικές ευκαιρίες για ιδιοκτήτες και επιχειρήσεις.
Μπορεί όμως παράλληλα να αυξήσει τις τιμές και να δυσκολέψει την πρόσβαση των ίδιων των κατοίκων σε κατοικία.
Το φαινόμενο δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό.
Περιοχές που γίνονται διεθνώς δημοφιλείς συχνά καλούνται να αντιμετωπίσουν το ίδιο παράδοξο:
Η επιτυχία που φέρνει χρήματα στον τόπο μπορεί ταυτόχρονα να κάνει ακριβότερη τη ζωή μέσα σε αυτόν.
Δεν είναι όμως ο τουρισμός ο «εχθρός»
Θα ήταν εύκολο να παρουσιάσουμε την υπόθεση ως μια σύγκρουση ανάμεσα στον τουρισμό και το περιβάλλον.
Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Ο τουρισμός δημιουργεί θέσεις εργασίας, εισόδημα και επιχειρηματικές ευκαιρίες και μπορεί να κρατήσει οικονομικά ενεργές περιοχές της περιφέρειας.
Η διεθνής προβολή μιας περιοχής όπως η Μεσσηνία αποτελεί σημαντικό οικονομικό πλεονέκτημα.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι επομένως αν πρέπει να έρθουν περισσότεροι επισκέπτες.
Είναι αν η ανάπτυξη μπορεί να γίνει με τρόπο που δεν θα καταστρέψει αυτό ακριβώς που έρχονται να δουν.
Η παράξενη αντίφαση της «Οδύσσειας»
Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα ειρωνεία σε ολόκληρη την ιστορία.
Η κινηματογραφική παραγωγή επέλεξε τη Μεσσηνία επειδή διατηρεί το φυσικό και ιστορικό τοπίο που χρειαζόταν.
Ακριβώς αυτή η ομορφιά μπορεί τώρα, μέσω της παγκόσμιας προβολής, να προσελκύσει πολύ περισσότερους ανθρώπους.
Αν όμως η ανάπτυξη γίνει ανεξέλεγκτη, μπορεί μακροπρόθεσμα να αλλοιώσει τα χαρακτηριστικά που έκαναν την περιοχή ελκυστική εξαρχής.
Το κινηματογραφικό σκηνικό επομένως δεν είναι απεριόριστος πόρος.
Είναι ένας πραγματικός τόπος όπου άνθρωποι ζουν, εργάζονται και καλλιεργούν.
Γιατί έχει σημασία
Η περίπτωση της Μεσσηνίας είναι στην πραγματικότητα ένα μικρό παράδειγμα ενός πολύ μεγαλύτερου ερωτήματος που αφορά πολλές ελληνικές περιοχές.
Τι σημαίνει «τουριστική ανάπτυξη»;
Περισσότερες αφίξεις;
Περισσότερα ξενοδοχεία;
Περισσότερες επενδύσεις;
Ή μήπως πραγματική επιτυχία είναι να μπορεί ένας τόπος να υποδέχεται περισσότερους επισκέπτες χωρίς να εξαντλεί τους φυσικούς πόρους του και χωρίς να διώχνει σταδιακά τους ανθρώπους που κατοικούν εκεί;
Η «Οδύσσεια» μπορεί να χαρίσει στη Μεσσηνία προβολή που καμία συμβατική διαφημιστική καμπάνια δεν θα μπορούσε εύκολα να αγοράσει.
Το τι θα γίνει όμως αυτή η προβολή εξαρτάται από όσα θα ακολουθήσουν.
Η πραγματική πρόκληση δεν είναι να έρθουν οι επισκέπτες. Είναι να υπάρχει η ίδια Μεσσηνία που τους γοήτευσε όταν φύγουν.
Το γνωρίζατε;
Ο κινηματογραφικός τουρισμός μπορεί να αλλάξει εντυπωσιακά τη δημοτικότητα μιας τοποθεσίας.
Ταινίες και τηλεοπτικές σειρές έχουν μετατρέψει σχετικά ήσυχες περιοχές σε διεθνείς τουριστικούς προορισμούς, καθώς οι θεατές αναζητούν τα πραγματικά μέρη που είδαν στην οθόνη.
Η επίδραση μπορεί να διαρκέσει για χρόνια μετά την προβολή μιας παραγωγής.
Αυτό σημαίνει ότι για τη Μεσσηνία η σημαντικότερη επίδραση της «Οδύσσειας» ίσως να μην ήταν όσα συνέβησαν κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων.
Ίσως αρχίσει πραγματικά όταν εκατομμύρια θεατές σε όλο τον κόσμο δουν την ταινία.
Η επόμενη μέρα θα γράψει τη δική της «Οδύσσεια»
Για την ώρα, η Μεσσηνία έχει κερδίσει κάτι εξαιρετικά πολύτιμο: παγκόσμια προβολή.
Το Χόλιγουντ έδειξε ότι τα τοπία της μπορούν να σταθούν στη μεγάλη οθόνη ως σκηνικό ενός από τα διασημότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Το δύσκολο μέρος αρχίζει μετά.
Να μετατραπεί αυτή η προβολή σε πραγματικό όφελος για την τοπική κοινωνία χωρίς η περιοχή να πληρώσει το τίμημα της ίδιας της επιτυχίας της.
Γιατί μερικές φορές το μεγαλύτερο στοίχημα ενός τόπου δεν είναι να γίνει γνωστός. Είναι να παραμείνει ο εαυτός του όταν όλοι πλέον τον γνωρίζουν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου