Κάθεστε δύο άνθρωποι στο ίδιο τραπέζι. Ο ένας μετράει ήδη πέντε τσιμπήματα και ο άλλος
κανένα. Είναι απλώς σύμπτωση ή τα κουνούπια πράγματι «προτιμούν» ορισμένους ανθρώπους;Η επιστημονική απάντηση είναι ότι η διαφορά μπορεί να είναι πραγματική.
Τα κουνούπια δεν επιλέγουν τυχαία πού θα προσγειωθούν. Χρησιμοποιούν ένα εντυπωσιακό σύστημα αισθήσεων για να εντοπίσουν τον πιθανό ξενιστή τους.
Και ορισμένοι άνθρωποι εκπέμπουν ισχυρότερα από άλλους τα σήματα που τα προσελκύουν.
Πρώτα απ' όλα: δεν μας τσιμπούν όλα τα κουνούπια
Τα αρσενικά κουνούπια δεν τρέφονται με αίμα.
Τα θηλυκά είναι εκείνα που αναζητούν αίμα, καθώς χρειάζονται τα θρεπτικά συστατικά του για την ανάπτυξη των αυγών τους.
Για να μας εντοπίσουν χρησιμοποιούν περισσότερες από μία πληροφορίες ταυτόχρονα.
1. Το διοξείδιο του άνθρακα που εκπνέουμε
Κάθε φορά που αναπνέουμε απελευθερώνουμε διοξείδιο του άνθρακα.
Για ένα κουνούπι, αυτό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σήματα ότι κάπου κοντά υπάρχει πιθανός ξενιστής.
Άνθρωποι που εκείνη τη στιγμή εκπνέουν μεγαλύτερες ποσότητες CO₂ μπορούν να γίνουν ευκολότερα αντιληπτοί.
Αυτός είναι και ένας λόγος που μετά από σωματική δραστηριότητα μπορεί να γίνουμε περισσότερο ελκυστικοί στα κουνούπια: αναπνέουμε εντονότερα και παράγουμε περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα.
2. Η προσωπική μυρωδιά του δέρματός μας
Το ανθρώπινο δέρμα παράγει ένα πολύπλοκο μείγμα χημικών ουσιών.
Και η σύνθεση αυτού του μείγματος διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Έρευνες έχουν δείξει ότι ορισμένα κουνούπια παρουσιάζουν σταθερή προτίμηση σε συγκεκριμένους ανθρώπους και ότι αυτή μπορεί να συνδέεται με χημικές ενώσεις στην επιφάνεια του δέρματος.
Ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον έχουν προκαλέσει τα καρβοξυλικά οξέα: άνθρωποι με υψηλότερα επίπεδα συγκεκριμένων τέτοιων ενώσεων στο δέρμα βρέθηκαν σε πειράματα πολύ πιο ελκυστικοί για κουνούπια Aedes aegypti.
Με απλά λόγια, η φυσική χημεία του δέρματός μας μπορεί να μας κάνει περισσότερο ή λιγότερο ελκυστικούς.
3. Τα βακτήρια που ζουν φυσιολογικά στο δέρμα
Η μυρωδιά μας δεν εξαρτάται μόνο από τον ιδρώτα.
Στο ανθρώπινο δέρμα ζουν φυσιολογικά εκατομμύρια μικροοργανισμοί. Καθώς αλληλεπιδρούν με τις ουσίες που εκκρίνει το σώμα, συμβάλλουν στη δημιουργία της χαρακτηριστικής προσωπικής μας οσμής.
Η σύνθεση αυτού του μικροβιώματος διαφέρει μεταξύ ανθρώπων και μπορεί να επηρεάζει τα πτητικά χημικά σήματα που αντιλαμβάνονται τα κουνούπια.
Γι' αυτό δύο άνθρωποι που κάθονται δίπλα δίπλα δεν «μυρίζουν» καθόλου ίδιοι για ένα κουνούπι, ακόμη κι αν εμείς δεν αντιλαμβανόμαστε κάποια διαφορά.
4. Η θερμότητα του σώματος
Τα κουνούπια μπορούν να χρησιμοποιούν και τη θερμότητα για να πλησιάσουν τον στόχο τους.
Όταν έχουν ήδη αντιληφθεί άλλα σήματα, όπως το CO₂ και τις ανθρώπινες οσμές, η θερμότητα τα βοηθά να εντοπίσουν καλύτερα το σώμα.
Η άσκηση, η υψηλή θερμοκρασία του περιβάλλοντος και άλλοι παράγοντες μπορούν να κάνουν το θερμικό μας αποτύπωμα εντονότερο.
5. Ο ιδρώτας και η σωματική δραστηριότητα
Ένα καλοκαιρινό περπάτημα ή λίγη άσκηση δημιουργούν έναν σχεδόν ιδανικό συνδυασμό σημάτων.
Αναπνέουμε περισσότερο, παράγουμε περισσότερο CO₂, ανεβαίνει η θερμοκρασία του σώματος και ιδρώνουμε.
Ο ιδρώτας και οι ουσίες που συνδέονται με αυτόν μπορούν να συμβάλουν στο οσφρητικό αποτύπωμα που χρησιμοποιούν ορισμένα είδη κουνουπιών.
Έτσι, κάποιος που μόλις επέστρεψε από τρέξιμο μπορεί πράγματι να αποτελεί ευκολότερο στόχο από εκείνον που κάθεται ήρεμος δίπλα του.
6. Η εγκυμοσύνη μπορεί να επηρεάσει την ελκυστικότητα
Ορισμένες μελέτες έχουν βρει ότι οι έγκυες γυναίκες μπορεί να προσελκύουν περισσότερο συγκεκριμένα είδη κουνουπιών.
Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι κατά την εγκυμοσύνη μεταβάλλονται παράγοντες όπως η παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα και η θερμοκρασία του σώματος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε έγκυος θα δεχτεί περισσότερα τσιμπήματα, αλλά αποτελεί έναν βιολογικά εύλογο παράγοντα που έχει παρατηρηθεί επιστημονικά.
7. Ακόμη και τα ρούχα μας μπορεί να παίζουν ρόλο
Τα κουνούπια δεν χρησιμοποιούν μόνο την όσφρηση.
Αφού εντοπίσουν CO₂, χρησιμοποιούν και οπτικά σήματα για να κατευθυνθούν προς έναν πιθανό ξενιστή.
Σκούρα ή έντονα οπτικά αντικείμενα μπορεί να γίνονται ευκολότερα αντιληπτά σε ορισμένες συνθήκες.
Δεν είναι τυχαίο ότι στις οδηγίες προστασίας από κουνούπια συστήνονται συχνά ανοιχτόχρωμα και φαρδιά ρούχα που καλύπτουν όσο γίνεται μεγαλύτερη επιφάνεια του σώματος.
Και η ομάδα αίματος;
Εδώ βρίσκεται ένας από τους δημοφιλέστερους ισχυρισμούς γύρω από τα κουνούπια.
Υπάρχουν μελέτες που έχουν παρατηρήσει διαφορετική προτίμηση ορισμένων ειδών κουνουπιών ανάλογα με την ομάδα αίματος.
Τα στοιχεία όμως δεν είναι τόσο ισχυρά και καθολικά ώστε να μπορούμε να πούμε ότι «αν έχετε ομάδα Ο, τα κουνούπια θα σας τσιμπούν περισσότερο» ως γενικό κανόνα.
Το είδος του κουνουπιού, οι οσμές του δέρματος και πολλοί άλλοι παράγοντες επηρεάζουν το αποτέλεσμα.
Γι' αυτό η ομάδα αίματος δεν βρίσκεται στους επτά βασικούς παράγοντες της λίστας μας.
Μήπως απλώς αντιδράτε περισσότερο στο τσίμπημα;
Υπάρχει και μια άλλη εξήγηση που συχνά ξεχνάμε.
Δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν δεχτεί παρόμοιο αριθμό τσιμπημάτων, αλλά ο ένας να εμφανίζει πολύ εντονότερη αντίδραση.
Το χαρακτηριστικό πρήξιμο και η φαγούρα προκαλούνται από την ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού στο σάλιο που εισάγει το κουνούπι κατά το τσίμπημα.
Οι αντιδράσεις διαφέρουν μεταξύ ανθρώπων.
Άρα ο άνθρωπος που το επόμενο πρωί έχει εμφανή κόκκινα σημάδια δεν είναι απαραίτητα εκείνος που δέχθηκε και τα περισσότερα τσιμπήματα.
Πώς μπορούμε πραγματικά να προστατευτούμε
Είτε ανήκουμε στους «αγαπημένους» των κουνουπιών είτε όχι, η προστασία έχει μεγαλύτερη σημασία από το να ανακαλύψουμε γιατί μας προτιμούν.
Ο ΕΟΔΥ συστήνει τη χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σύμφωνα με τις οδηγίες τους, καθώς και πρακτικά μέτρα που περιορίζουν την έκθεσή μας.
- Χρησιμοποιούμε εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά σώματος σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης.
- Φοράμε, όταν είναι δυνατόν, μακριά και κατά προτίμηση ανοιχτόχρωμα ρούχα.
- Χρησιμοποιούμε σήτες και κουνουπιέρες όπου χρειάζεται.
- Ανεμιστήρες και κλιματισμός μπορούν επίσης να βοηθήσουν.
- Δεν αφήνουμε στάσιμα νερά σε γλάστρες, κουβάδες, δοχεία ή άλλα σημεία γύρω από το σπίτι.
Ακόμη και πολύ μικρές συλλογές στάσιμου νερού μπορούν να χρησιμοποιηθούν από κουνούπια για την εναπόθεση αυγών.
Γιατί έχει σημασία
Στην Ελλάδα το τσίμπημα του κουνουπιού δεν αποτελεί μόνο καλοκαιρινή ενόχληση.
Ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει ότι μολυσμένα κοινά κουνούπια μπορούν να μεταδώσουν τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Τα περισσότερα άτομα που μολύνονται δεν εμφανίζουν συμπτώματα ή παρουσιάζουν ήπια νόσο. Σε μικρό ποσοστό όμως μπορεί να εμφανιστεί σοβαρή προσβολή του νευρικού συστήματος.
Γι' αυτό η αποφυγή των τσιμπημάτων αποτελεί πραγματικό μέτρο πρόληψης και όχι απλώς τρόπο να γλιτώσουμε τη φαγούρα.
Το γνωρίζατε;
Στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί περίπου 60 είδη κουνουπιών.
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, λιγότερα από δέκα από αυτά θεωρούνται σημαντικά για τη δημόσια υγεία ως διαβιβαστές νοσημάτων.
Διαφορετικά γένη κουνουπιών μπορούν επίσης να σχετίζονται με διαφορετικά νοσήματα.
Τα Culex συνδέονται με τη μετάδοση του ιού του Δυτικού Νείλου, ενώ είδη Aedes μπορούν να μεταδώσουν, υπό τις κατάλληλες επιδημιολογικές συνθήκες, νοσήματα όπως ο Δάγκειος πυρετός, η Chikungunya και ο Zika.
Τελικά, λοιπόν, τα κουνούπια έχουν «αγαπημένους» ανθρώπους;
Κατά κάποιον τρόπο, ναι.
Όχι επειδή το αίμα κάποιου είναι «πιο γλυκό», όπως λέει η γνωστή έκφραση.
Κάθε άνθρωπος εκπέμπει έναν διαφορετικό συνδυασμό διοξειδίου του άνθρακα, θερμότητας και εκατοντάδων χημικών ουσιών από το δέρμα του.
Για ορισμένα κουνούπια, κάποιοι από αυτούς τους συνδυασμούς είναι απλώς πιο ελκυστικοί.
Έτσι, την επόμενη φορά που ο διπλανός σας θα πει «εμένα δεν με τσιμπάνε ποτέ», ίσως πράγματι να υπάρχει λίγη επιστήμη πίσω από την καλοκαιρινή αδικία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου