Πέμπτη 26 Ιουλίου 2012

Σημαντικά ευρήματα στο Δεσποτικό

Ολοκληρώθηκε η φετινή ανασκαφική περίοδος στη θέση Μάντρα της ακατοίκητης νησίδος Δεσποτικό Αντιπάρου, όπου από το 2001 ανασκάπτεται ένα εκτεταμένο αρχαϊκό ιερό αφιερωμένο στο θεό Απόλλωνα, υπό τη διεύθυνση του αρχαιολόγου της ΚΑ΄ ΕΠΚΑ κ. Γιάννου Κουράγιου.
Μέχρι τώρα έχουν αποκαλυφθεί δώδεκα κτήρια στο Δεσποτικό και άλλα πέντε στο μικρό νησάκι Τσιμιντήρι, το οποίο τότε ενωνόταν με το Δεσποτικό με ισθμό, όπως μαρτυρά η ύπαρξη βωμού αφιερωμένου στην Εστία Ισθμία. Η φετινή έρευνα επικεντρώθηκε στο ναό και το τελετουργικό εστιατόριο που προστατεύονταν με τειχισμένο περίβολο. Πρωταρχικός σκοπός ήταν η διερεύνηση των διαφορετικών φάσεων των κτισμάτων του ιερού. Παράλληλα, ανασκάφηκαν κι άλλα κτήρια και πραγματοποιήθηκε ευπρεπισμός του χώρου και ταξινόμηση των πολυάριθμων αρχιτεκτονικών μαρμάρινων μελών του ναού και του εστιατορίου που ήταν διάσπαρτα στο χώρο.
 
Στο δάπεδο του προστώου του εστιατορίου αποκαλύφθηκε μαρμάρινος τελετουργικός βόθρος σύγχρονος με την πρώτη φάση του λατρευτικού Κτιρίου Α (γύρω στο 550 π.Χ.), παρόμοιος με εκείνον που είχε βρεθεί στο αρχαϊκό ιερό των Υρίων Νάξου. Η ανασκαφή μπροστά από το στυλοβάτη του ναού και στο επίπεδο της θεμελίωσής του σώζεται σε ύψος σχεδόν 1 μ. και αποκάλυψε σημαντικά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα πρωϊμότερης φάσης, τα οποία επιβεβαίωσαν τη λειτουργία του ιερού ήδη από τα γεωμετρικά χρόνια. Συγκεκριμένα, ήρθαν στο φως τμήμα κτιρίου επιμελημένης τοιχοποιίας μεγάλων διαστάσεων, ακέραια αγγεία που χρονολογούνται στην ύστερη γεωμετρική και πρώιμη αρχαϊκή εποχή, καθώς και μεγάλη ποσότητα γραπτών οστράκων. Επίσης αποκαλύφθηκε τραπεζιόσχημη κατασκευή, πιθανώς ένα είδος τελετουργικής εσχάρας.
Ιδιαίτερα σημαντική και αναπάντεχη ήταν η αποκάλυψη ελεύθερης ταφής ενήλικα στην εξωτερική γωνία του ναού, στο επίπεδο της θεμελίωσής του. Ο νεκρός είχε τοποθετηθεί σε συνεσταλμένη στάση χωρίς κτερίσματα. Προβληματισμό προκαλεί η θέση της ταφής σε άμεση γειτνίαση με το κατεξοχήν λατρευτικό δωμάτιο του ναού. Αν αποδειχθεί ότι ο σκελετός χρονολογείται στην αρχαϊκή περίοδο, ίσως πρόκειται για κάποιον εργάτη που δούλευε στο ιερό και ο οποίος σκοτώθηκε εκεί και θάφτηκε ακριβώς δίπλα στα θεμέλιά του. Αν είναι μεταγενέστερος, πιθανότατα ανήκει σε εκείνους που στην ύστερη αρχαιότητα ή στους βυζαντινούς χρόνους κατέστρεψαν το ναό, για να πάρουν το οικοδομικό υλικό του.
Η ανασκαφή στο Νότιο Συγκρότημα, το οποίο αποτελείται από έντεκα δωμάτια, έδωσε νέα στοιχεία για τις διαφορετικές κατασκευαστικές φάσεις του, καθώς και για τα κτίσματα που προϋπήρξαν. Διαπιστώθηκε ότι κάτω από το «τραπεζιόσχημο κτήριο» υπήρχε παλαιότερο κτίσμα που επιβεβαιώνει την ύπαρξη πρωϊμότερης λατρείας στο χώρο. Ανασκάφησαν δύο από τα δωμάτια αυτού του κτηρίου, νότια του λουτρού. Στο εσωτερικό του ενός βρέθηκε μεγάλη ποσότητα χρηστικής, αλλά και λεπτής κεραμεικής 7ου – 6ου αι. π.Χ., ενώ στο άλλο αποκαλύφθηκε τετράπλευρη εσχάρα για τέλεση τελετουργιών. Καθώς τα δύο δωμάτια είχαν καλυφθεί με λίθους από την κατάρρευση των τοίχων, φαίνεται πως μετά την καταστροφή τους, το πεσμένο από αυτούς δομικό υλικό χρησιμοποιήθηκε ως «υπόστρωμα» για τη διαμόρφωση της περιοχής νότια και ανατολικά του «τραπεζιόσχημου κτιρίου» και του λουτρού του ιερού, το οποίο αποτελεί μοναδική περίπτωση αρχαϊκού λουτρού σε ιερό.
Η ανασκαφή εκτός του τεμένους αποκάλυψε άλλη μία ταφή, με τρεις σκελετούς, ύστερης ρωμαϊκής περιόδου. Αποδεικνύεται πως την περίοδο της ταφής το Κτίριο Β είχε περιέλθει σε αχρηστία.
Εκτός από τα νέα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, η ανασκαφή έδωσε πληθώρα οστράκων χρηστικών και αποθηκευτικών αγγείων, λεπτή πρώιμη αρχαϊκή κεραμική και θραύσματα μελαμβαφών σκύφων με εγχάρακτες επιγραφές για τον Απόλλωνα. Συνεχίστηκε, επίσης. η μελέτη των είκοσι μαρμάρινων βάσεων αρχαϊκών αγαλμάτων που ήδη έχουν αποκαλυφθεί στο χώρο, ενώ επιπλέον ταυτίστηκαν άλλες δύο μεγάλες μαρμάρινες βάσεις. Τέλος, σημαντικό εύρημα αποτελεί τμήμα μαρμάρινου αρχαϊκού κούρου φυσικού μεγέθους με ιδιαίτερα μυώδη διάπλαση, το οποίο προστίθεται στα δεκάδες θραύσματα μαρμάρινων αρχαϊκών κούρων που έχουν αποκαλυφθεί τα τελευταία χρόνια και αποδεικνύουν τον πλούτο αυτού του μεγάλου κυκλαδίτικου ιερού που ιδρύθηκε από την Πάρο στα αρχαϊκά χρόνια με σκοπό την εδραίωση της κυριαρχίας της στο Αιγαίο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αρχειοθήκη ιστολογίου