Υπάρχουν άνθρωποι που κάθε μήνα βλέπουν τα χρήματά τους να εξαφανίζονται πριν φτάσει
το τέλος του. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχουν χαμηλό εισόδημα ή ότι κάνουν μεγάλες αγορές. Συχνά το πρόβλημα κρύβεται σε δεκάδες μικρές αποφάσεις που επαναλαμβάνονται χωρίς να τις αντιλαμβανόμαστε.Το ερώτημα «πού πήγαν τα χρήματα;» είναι πολύ συνηθισμένο. Και η απάντηση δεν βρίσκεται πάντα μόνο στους αριθμούς. Ο τρόπος με τον οποίο ψωνίζουμε επηρεάζεται από την ψυχολογία μας, τις συνήθειες, τις κοινωνικές επιρροές και τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε το κόστος μιας αγοράς.
Δεν ξοδεύουμε μόνο για πράγματα που χρειαζόμαστε
Η βασική διάκριση ανάμεσα σε ανάγκες και επιθυμίες φαίνεται απλή, αλλά στην καθημερινότητα γίνεται πολύ πιο δύσκολη.
Ένας καφές, μια παραγγελία φαγητού, μια μικρή αγορά στο διαδίκτυο ή μια συνδρομή μπορεί μεμονωμένα να φαίνονται ασήμαντα έξοδα.
Όταν όμως επαναλαμβάνονται πολλές φορές μέσα στον μήνα, το συνολικό ποσό μπορεί να γίνει σημαντικό.
Το πρόβλημα επομένως δεν είναι πάντα μία μεγάλη αγορά. Μπορεί να είναι η συσσώρευση πολλών μικρών αγορών που δεν έχουν υπολογιστεί στον προϋπολογισμό.
Η παγίδα του «είναι μόνο λίγα ευρώ»
Ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη είναι να αξιολογούμε κάθε έξοδο ξεχωριστά.
«Είναι μόνο 5 ευρώ».
«Είναι μόνο 10 ευρώ».
«Θα πάρω κάτι μικρό».
Το πρόβλημα είναι ότι ο τραπεζικός λογαριασμός δεν βλέπει τις αγορές ξεχωριστά. Βλέπει το άθροισμά τους.
Αν ένα μικρό έξοδο επαναλαμβάνεται καθημερινά ή αρκετές φορές την εβδομάδα, στο τέλος του μήνα μπορεί να έχει μετατραπεί σε ένα ποσό που θα μπορούσε να είχε καλύψει μια σημαντική ανάγκη ή να είχε αποταμιευτεί.
Οι αγορές μπορούν να μας κάνουν να αισθανθούμε καλύτερα
Η κατανάλωση δεν είναι πάντα αποτέλεσμα μιας λογικής απόφασης.
Μπορεί να αγοράσουμε κάτι επειδή βαριόμαστε, επειδή είμαστε πιεσμένοι, επειδή θέλουμε να επιβραβεύσουμε τον εαυτό μας ή επειδή απλώς αναζητούμε μια στιγμιαία ευχαρίστηση.
Η αγορά τότε λειτουργεί περισσότερο ως συναισθηματική ανταμοιβή παρά ως κάλυψη μιας πραγματικής ανάγκης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αγορά που μας ευχαριστεί είναι λανθασμένη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η κατανάλωση γίνεται ο συστηματικός τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουμε την ένταση, την ανία ή την απογοήτευση.
Οι προσφορές μάς κάνουν να αγοράζουμε περισσότερα
Η λέξη «προσφορά» μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ότι εξοικονομούμε χρήματα.
Όμως υπάρχει μια σημαντική ερώτηση που συχνά ξεχνάμε:
Θα αγόραζα αυτό το προϊόν αν δεν ήταν σε προσφορά;
Αν η απάντηση είναι «όχι», τότε δεν εξοικονομήσαμε χρήματα. Ξοδέψαμε χρήματα για κάτι που δεν είχαμε σχεδιάσει να αγοράσουμε.
Η έκπτωση μπορεί να μειώνει την τιμή ενός προϊόντος, αλλά δεν μηδενίζει το κόστος.
Η εύκολη πληρωμή κάνει την αγορά να φαίνεται μικρότερη
Οι κάρτες και οι ηλεκτρονικές πληρωμές έχουν κάνει τις αγορές εξαιρετικά εύκολες.
Όταν δεν βλέπουμε φυσικά τα χρήματα να φεύγουν από το πορτοφόλι μας, η ψυχολογική αίσθηση του κόστους μπορεί να είναι διαφορετική.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί όταν μια αγορά παρουσιάζεται ως μικρή μηνιαία δόση αντί για το συνολικό ποσό.
Η δόση μπορεί να φαίνεται διαχειρίσιμη, αλλά πολλές διαφορετικές δόσεις μαζί μπορούν να δημιουργήσουν σημαντική μηνιαία επιβάρυνση.
Οι συνδρομές είναι ένα έξοδο που εύκολα ξεχνάμε
Streaming, εφαρμογές, υπηρεσίες, συνδρομές γυμναστηρίου ή άλλες ψηφιακές υπηρεσίες μπορούν να συνεχίζουν να χρεώνουν έναν λογαριασμό κάθε μήνα χωρίς να τις χρησιμοποιούμε πραγματικά.
Το κάθε ποσό μπορεί να φαίνεται μικρό.
Το άθροισμα όμως πολλών συνδρομών μπορεί να είναι σημαντικό σε ετήσια βάση.
Ένας απλός έλεγχος των επαναλαμβανόμενων χρεώσεων μπορεί να αποκαλύψει έξοδα που έχουν μείνει ενεργά χωρίς να προσφέρουν πλέον πραγματική αξία.
Μερικές φορές ξοδεύουμε για να μη νιώθουμε ότι «μένουμε πίσω»
Η κοινωνική σύγκριση μπορεί επίσης να επηρεάσει τις αγορές μας.
Βλέπουμε τι αγοράζουν άλλοι άνθρωποι, τι ταξίδια κάνουν, τι ρούχα φορούν ή ποια προϊόντα χρησιμοποιούν και μπορεί να δημιουργηθεί η αίσθηση ότι πρέπει να ακολουθήσουμε.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενισχύουν αυτή την τάση, επειδή παρουσιάζουν συχνά μόνο ένα μικρό και επιλεγμένο μέρος της ζωής κάποιου.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι αγορές που δεν ταιριάζουν ούτε στις πραγματικές ανάγκες ούτε στις οικονομικές μας δυνατότητες.
Το «θα το καλύψω τον επόμενο μήνα» είναι επικίνδυνη σκέψη
Όταν τα έξοδα ξεπερνούν το εισόδημα, υπάρχει ο πειρασμός να μεταφέρουμε το πρόβλημα στο μέλλον.
Μια αγορά σήμερα μπορεί να πληρωθεί αργότερα, μια πιστωτική κάρτα μπορεί να καλύψει προσωρινά μια ανάγκη και μια δόση μπορεί να μεταφέρει το κόστος στους επόμενους μήνες.
Έτσι όμως δημιουργείται ένας κύκλος στον οποίο μέρος του μελλοντικού εισοδήματος έχει ήδη δεσμευτεί.
Όσο περισσότερα χρήματα από το επόμενο εισόδημα έχουν ήδη «ξοδευτεί» πριν τα πάρουμε, τόσο μικρότερη είναι η οικονομική μας ελευθερία.
Δεν γνωρίζουμε πάντα πού πηγαίνουν τα χρήματά μας
Ένας από τους απλούστερους τρόπους να καταλάβει κάποιος γιατί δεν του φτάνουν τα χρήματα είναι να καταγράψει όλες τις δαπάνες του για έναν ολόκληρο μήνα.
Όχι μόνο το ενοίκιο, το ρεύμα και τα τρόφιμα.
Αλλά και τον καφέ, το delivery, τις μικρές αγορές, τις μετακινήσεις, τις συνδρομές και όλα τα υπόλοιπα.
Η καταγραφή συχνά αποκαλύπτει κάτι που η μνήμη δεν μπορεί να δείξει: πόσο μεγάλο είναι το σύνολο των μικρών εξόδων.
Το πρώτο βήμα δεν είναι να κόψουμε τα πάντα
Ένας υπερβολικά αυστηρός προϋπολογισμός μπορεί να είναι δύσκολο να διατηρηθεί.
Ο στόχος δεν είναι να στερηθούμε κάθε μικρή απόλαυση, αλλά να γνωρίζουμε πού πηγαίνουν τα χρήματά μας και να αποφασίζουμε συνειδητά τι αξίζει να πληρώσουμε.
Μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικό να επιλέξουμε δύο ή τρεις κατηγορίες στις οποίες υπάρχει πραγματική σπατάλη και να τις περιορίσουμε, αντί να προσπαθήσουμε να αλλάξουμε ολόκληρη τη ζωή μας από τη μία ημέρα στην άλλη.
Μια απλή ερώτηση πριν από κάθε μη προγραμματισμένη αγορά
Πριν αγοράσουμε κάτι που δεν είχαμε υπολογίσει, μπορούμε να κάνουμε μια απλή παύση και να ρωτήσουμε:
«Αν δεν το αγοράσω σήμερα, θα μου λείψει πραγματικά;»
Η ερώτηση αυτή δημιουργεί μια μικρή απόσταση ανάμεσα στην επιθυμία και την απόφαση.
Και μερικές φορές αυτή η μικρή καθυστέρηση είναι αρκετή για να καταλάβουμε ότι δεν θέλουμε πραγματικά το προϊόν αλλά απλώς τη στιγμιαία ικανοποίηση της αγοράς.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι πάντα το εισόδημα
Φυσικά, υπάρχουν άνθρωποι και οικογένειες για τους οποίους το εισόδημα δεν επαρκεί αντικειμενικά για την κάλυψη των βασικών αναγκών. Σε αυτή την περίπτωση, η συμβουλή «απλώς κάνε οικονομία» δεν αποτελεί λύση.
Για όσους όμως έχουν τη δυνατότητα να καλύψουν τις βασικές ανάγκες τους αλλά συστηματικά ξοδεύουν περισσότερα από όσα εισπράττουν, το πρόβλημα μπορεί να βρίσκεται κυρίως στις οικονομικές συνήθειες.
Μικρές αγορές, συναισθηματική κατανάλωση, προσφορές, συνδρομές, δόσεις και κοινωνική σύγκριση μπορούν να δημιουργήσουν ένα σύνολο εξόδων που ξεπερνά σταδιακά το διαθέσιμο εισόδημα.
Το πιο χρήσιμο οικονομικό «κόλπο» είναι να ξέρουμε πού πηγαίνουν τα χρήματά μας
Δεν χρειάζεται να γίνουμε ειδικοί στα οικονομικά για να αποκτήσουμε καλύτερο έλεγχο.
Χρειάζεται πρώτα να δούμε την πραγματική εικόνα: πόσα χρήματα μπαίνουν, πόσα βγαίνουν, ποια έξοδα είναι απαραίτητα και ποια είναι αποτέλεσμα συνήθειας ή στιγμιαίας επιθυμίας.
Γιατί τελικά η οικονομική πίεση δεν δημιουργείται μόνο από μια μεγάλη αγορά.
Συχνά δημιουργείται από δεκάδες μικρές αποφάσεις που δεν φαίνονται σημαντικές τη στιγμή που τις παίρνουμε.
Και όταν έρθει το τέλος του μήνα, όλες μαζί έχουν γίνει ένας αριθμός που πλέον δεν μπορούμε να αγνοήσουμε.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου