Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ Ιράν και
Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι δεν προτίθεται να τα ανοίξει πλήρως χωρίς προηγούμενη συμφωνία με την Ουάσιγκτον.Ο Μοχσέν Ρεζαΐ, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, δήλωσε στις 11 Αυγούστου ότι τα Στενά θα παραμείνουν κλειστά όσο οι ΗΠΑ δεν αλλάζουν τη στάση τους και δεν αποδέχονται τους όρους του Ιράν.
Σύμφωνα με τη δήλωση, μεταξύ των βασικών απαιτήσεων βρίσκεται ο τερματισμός του πολέμου και το ξεπάγωμα ιρανικών κεφαλαίων που βρίσκονται στο εξωτερικό, ενώ επιπλέον όροι έχουν μεταφερθεί στην αμερικανική πλευρά μέσω μεσολαβητών.
Το Ιράν συνδέει πλέον ξεκάθαρα το Ορμούζ με μια συνολική συμφωνία
Η νέα δήλωση δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνείας.
Για την Τεχεράνη, το άνοιγμα του Ορμούζ δεν αποτελεί πλέον ένα μεμονωμένο ζήτημα ναυσιπλοΐας. Συνδέεται με το συνολικό πλαίσιο μιας πιθανής συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Με άλλα λόγια, η ελεύθερη διέλευση των πλοίων χρησιμοποιείται ως ένα από τα βασικά διαπραγματευτικά χαρτιά του Ιράν.
Ποιοι είναι οι όροι που έχουν γίνει γνωστοί;
Οι ακριβείς όροι που έχει μεταφέρει η Τεχεράνη στην Ουάσιγκτον δεν έχουν δημοσιοποιηθεί στο σύνολό τους.
Ωστόσο, από τις τελευταίες δηλώσεις Ιρανών αξιωματούχων προκύπτουν ορισμένες βασικές απαιτήσεις:
- τερματισμός του πολέμου,
- ξεπάγωμα ιρανικών κεφαλαίων στο εξωτερικό,
- αλλαγή της αμερικανικής στάσης απέναντι στο Ιράν,
- και πρόσθετες δεσμεύσεις που έχουν μεταφερθεί μέσω μεσολαβητών.
Η ιρανική πλευρά δεν έχει δημοσιοποιήσει πλήρη κατάλογο όλων των απαιτήσεων, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων.
Το Ορμούζ είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα
Η σημασία των Στενών εξηγεί γιατί η σημερινή δήλωση προκαλεί διεθνή ανησυχία.
Το Ορμούζ βρίσκεται ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν και αποτελεί βασικό θαλάσσιο διάδρομο που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και στη συνέχεια με τον Ινδικό Ωκεανό.
Μέσω αυτού περνά σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας.
Επομένως, οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή της ναυσιπλοΐας δεν αφορά μόνο τις χώρες της Μέσης Ανατολής. Μπορεί να επηρεάσει τις τιμές ενέργειας, τις μεταφορές, τη βιομηχανία και τελικά το κόστος ζωής σε πολλές χώρες.
Η κίνηση των πλοίων έχει ήδη περιοριστεί δραστικά
Τα στοιχεία της ναυσιπλοΐας δείχνουν πόσο έχει αλλάξει η κατάσταση.
Σύμφωνα με το Reuters, μόλις έξι πλοία πέρασαν από τα Στενά τη Δευτέρα, έναντι περίπου 11 πλοίων κατά μέσο όρο τις προηγούμενες δέκα ημέρες και περίπου 130 έως 140 πλοίων πριν από τον πόλεμο.
Από τα έξι πλοία, τέσσερα εισήλθαν στην περιοχή και δύο εξήλθαν, μεταφέροντας μεταξύ άλλων υγραέριο και υπολείμματα καυσίμων.
Η διαφορά δείχνει ότι ακόμη και όταν υπάρχει κάποια περιορισμένη κίνηση, η κανονική λειτουργία του θαλάσσιου διαδρόμου απέχει πολύ από την προπολεμική κατάσταση.
Γιατί το πετρέλαιο αντιδρά αμέσως
Κάθε νέα ένταση γύρω από το Ορμούζ μεταφέρεται σχεδόν αμέσως στις αγορές πετρελαίου.
Οι επενδυτές δεν χρειάζεται να περιμένουν να διακοπεί ολοκληρωτικά η ροή πετρελαίου. Αρκεί η πιθανότητα παρατεταμένης διαταραχής για να αυξηθεί το λεγόμενο γεωπολιτικό premium στην τιμή.
Στις 11 Αυγούστου, το Brent κινήθηκε προς τα 89 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI ξεπέρασε τα 83 δολάρια, καθώς οι ανησυχίες για τις προμήθειες ενισχύθηκαν.
Η αγορά περιμένει μια συμφωνία – αλλά η Τεχεράνη σκληραίνει τη θέση της
Το παράδοξο είναι ότι την ίδια στιγμή που οι αγορές ανησυχούν, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι διπλωματικές προσπάθειες συνεχίζονται.
Το Πακιστάν και το Κατάρ έχουν εκφράσει συγκρατημένη αισιοδοξία για πρόοδο στις συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Όμως η νέα δήλωση του Ιράν δείχνει ότι η επίτευξη συμφωνίας δεν θεωρείται δεδομένη.
Η Τεχεράνη εξακολουθεί να συνδέει το άνοιγμα του Ορμούζ με συγκεκριμένες παραχωρήσεις από την Ουάσιγκτον.
Και η Ουάσιγκτον έχει τις δικές της απαιτήσεις
Η διαπραγμάτευση δεν γίνεται από μία μόνο πλευρά.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν σημαντική οικονομική πίεση απέναντι στην Τεχεράνη, ενώ έχει αφήσει ανοιχτό τόσο το ενδεχόμενο συμφωνίας όσο και νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Σε πρόσφατη δήλωσή του ανέφερε ότι οι επιλογές των ΗΠΑ είναι να αφήσουν την ιρανική οικονομία να καταρρεύσει ή να προχωρήσουν σε πολύ σκληρότερη στρατιωτική δράση. Παράλληλα, είπε ότι οι συνομιλίες συνεχίζονται.
Έτσι, οι δύο πλευρές προσέρχονται στη διαπραγμάτευση με πολύ διαφορετικά και ιδιαίτερα υψηλά αιτήματα.
Το ξεπάγωμα των ιρανικών κεφαλαίων είναι κρίσιμο ζήτημα
Η αναφορά του Ρεζαΐ στα ιρανικά κεφάλαια που βρίσκονται στο εξωτερικό δεν είναι τυχαία.
Το Ιράν αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια σοβαρούς περιορισμούς στις διεθνείς χρηματοοικονομικές συναλλαγές του, λόγω των αμερικανικών κυρώσεων.
Για την Τεχεράνη, η αποδέσμευση χρημάτων που βρίσκονται δεσμευμένα στο εξωτερικό θα μπορούσε να προσφέρει σημαντική οικονομική ανάσα.
Για την Ουάσιγκτον, αντίθετα, η άρση οικονομικών περιορισμών αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα διαπραγματευτικά εργαλεία.
Το Ορμούζ ως διαπραγματευτικό όπλο
Η σημερινή κατάσταση αποκαλύπτει τη στρατηγική αξία του Ορμούζ.
Το Ιράν δεν χρειάζεται να ελέγχει κάθε πλοίο για να επηρεάσει τις παγκόσμιες αγορές.
Αρκεί η αβεβαιότητα γύρω από τη δυνατότητα ασφαλούς διέλευσης.
Όταν οι πλοιοκτήτες, οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι έμποροι ενέργειας δεν μπορούν να γνωρίζουν εάν μια διαδρομή θα παραμείνει ασφαλής, το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης αυξάνεται και οι εταιρείες αναζητούν εναλλακτικές.
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα γίνεται έτσι οικονομικό κόστος.
Δεν αφορά μόνο το πετρέλαιο
Το Ορμούζ είναι σημαντικό και για τις μεταφορές φυσικού αερίου και άλλων ενεργειακών προϊόντων.
Μια παρατεταμένη διαταραχή μπορεί να επηρεάσει την αγορά LNG, τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε ορισμένες περιοχές και το κόστος παραγωγής ενεργοβόρων βιομηχανιών.
Οι επιπτώσεις δεν είναι ίδιες για όλες τις χώρες. Εκείνες που εξαρτώνται περισσότερο από εισαγωγές ενέργειας και διαθέτουν μικρότερα περιθώρια αποθήκευσης είναι πιο ευάλωτες σε μια παρατεταμένη κρίση.
Η Ευρώπη παρακολουθεί στενά
Για την Ευρώπη, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να είναι ευαίσθητη στις μεταβολές των τιμών ενέργειας, ιδιαίτερα μετά τις μεγάλες αναταράξεις που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Μια νέα μεγάλη άνοδος στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα μπορούσε να μεταφερθεί στις μεταφορές, στην παραγωγή και στις τιμές καταναλωτή.
Για την Ελλάδα, η γεωγραφική θέση και η μεγάλη εξάρτηση από τις θαλάσσιες μεταφορές καθιστούν την ομαλή λειτουργία των διεθνών ενεργειακών διαδρομών ιδιαίτερα σημαντική.
Το μεγάλο ερώτημα: μπορεί να βρεθεί συμβιβασμός;
Η απάντηση δεν είναι ακόμη σαφής.
Υπάρχει ένα σημαντικό κοινό συμφέρον: ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Τεχεράνη έχουν λόγο να παρατείνουν επ' αόριστον μια κατάσταση που επιβαρύνει την οικονομία και αυξάνει τον κίνδυνο στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Από την άλλη πλευρά, οι απαιτήσεις που τίθενται αυτή τη στιγμή απέχουν σημαντικά και η αμοιβαία δυσπιστία παραμένει πολύ υψηλή.
Η επαναλειτουργία του Ορμούζ μπορεί επομένως να γίνει ο πιο άμεσος δείκτης για το αν οι διαπραγματεύσεις οδηγούνται πράγματι σε συμφωνία.
Γιατί έχει σημασία
Το Ορμούζ είναι ένα από τα σημεία του πλανήτη όπου μια γεωπολιτική απόφαση μπορεί να μετατραπεί σχεδόν αμέσως σε οικονομικό γεγονός.
Η σημερινή δήλωση του Ιράν σημαίνει ότι η επαναφορά της κανονικής ναυσιπλοΐας παραμένει συνδεδεμένη με μια ευρύτερη συμφωνία με τις ΗΠΑ και όχι απλώς με μια τεχνική διευθέτηση για τα πλοία.
Όσο παραμένει αβέβαιο το μέλλον των Στενών, οι αγορές ενέργειας θα παρακολουθούν κάθε δήλωση από Ουάσιγκτον και Τεχεράνη.
Και για τον υπόλοιπο κόσμο, το ερώτημα είναι απλό: θα ανοίξει ξανά ο δρόμος της ενέργειας πριν η κρίση μετατραπεί σε νέο παγκόσμιο οικονομικό σοκ;
Το γνωρίζατε;
Τα Στενά του Ορμούζ είναι ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς θαλάσσιους διαδρόμους στον κόσμο. Η πρόσφατη πτώση της κίνησης σε μόλις έξι πλοία μέσα σε μία ημέρα, από περίπου 130-140 πριν από τον πόλεμο, δείχνει πόσο δραματικά έχει αλλάξει η ναυσιπλοΐα στην περιοχή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου