Μια νέα διάσταση παίρνει η προσπάθεια ελέγχου των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής
Ένωσης στη Βαλτική. Οι λιθουανικές συνοριακές αρχές εντόπισαν ακόμη μία υπόγεια σήραγγα κάτω από τη συνοριακή ζώνη με τη Λευκορωσία, η οποία θεωρείται ότι προοριζόταν για τη διευκόλυνση παράνομων διελεύσεων.Η τελευταία δίοδος εντοπίστηκε κοντά στο χωριό Latežeris, στον δήμο Druskininkai. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, το πέρασμα ήταν ημιτελές, περίπου 4 μέτρα μήκος και σε βάθος περίπου 1,5 μέτρου. Οι αρχές εκτιμούν ότι είχε διανοιχθεί κάτω από τον συνοριακό φράχτη.
Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό
Αυτό που προκαλεί μεγαλύτερο ενδιαφέρον στις λιθουανικές αρχές είναι η επανάληψη του φαινομένου.
Από τις αρχές του 2026 έχουν καταγραφεί 12 απόπειρες υπόγειας διέλευσης στα σύνορα Λιθουανίας–Λευκορωσίας, σύμφωνα με στοιχεία της λιθουανικής συνοριοφυλακής.
Οι σήραγγες που έχουν εντοπιστεί στο λιθουανικό έδαφος διαφέρουν σε μήκος και βαθμό ολοκλήρωσης. Ορισμένες ήταν ακόμη υπό κατασκευή, ενώ άλλες είχαν προχωρήσει αρκετά ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διέλευση ανθρώπων.
Η επανεμφάνιση αυτού του τρόπου διέλευσης δείχνει ότι τα οργανωμένα δίκτυα ή οι ομάδες που επιχειρούν να περάσουν τα σύνορα αναζητούν συνεχώς νέους τρόπους για να παρακάμψουν τα ενισχυμένα μέτρα ασφαλείας.
Γιατί οι σήραγγες έχουν γίνει πρόβλημα;
Η Λιθουανία έχει ενισχύσει σημαντικά τα σύνορά της με τη Λευκορωσία τα τελευταία χρόνια. Ο φράχτης, οι κάμερες, οι αισθητήρες και οι περιπολίες κάνουν την επίγεια διέλευση δυσκολότερη.
Όταν όμως ένα σύστημα ασφαλείας γίνεται ισχυρότερο στην επιφάνεια, όσοι θέλουν να το παρακάμψουν αναζητούν διαφορετικές διαδρομές.
Η υπόγεια διέλευση είναι πολύ πιο δύσκολο να εντοπιστεί με συμβατικές κάμερες και απαιτεί διαφορετικού τύπου τεχνολογία παρακολούθησης.
Για αυτό η Λιθουανία έχει αρχίσει να επενδύει και σε τεχνολογίες εντοπισμού υπόγειων εκσκαφών.
Πώς εντοπίστηκε η τελευταία σήραγγα;
Οι λιθουανικές αρχές χρησιμοποιούν πλέον και αισθητήρες που μπορούν να εντοπίσουν δονήσεις και δραστηριότητα κάτω από το έδαφος.
Η τεχνολογία αυτή επιτρέπει στις συνοριακές υπηρεσίες να εντοπίζουν ενδείξεις εκσκαφής ακόμη και όταν δεν υπάρχει ορατή δραστηριότητα στην επιφάνεια.
Σε προηγούμενη περίπτωση, οι συνοριοφύλακες είχαν εντοπίσει περίπου 20 άτομα που φέρεται να απομακρύνθηκαν προς τη Λευκορωσία όταν αντιλήφθηκαν την παρουσία των αρχών. Στο σημείο βρέθηκε ημιτελής σήραγγα μήκους περίπου 11 μέτρων, μαζί με ξύλα, άμμο και εργαλεία που φέρεται να χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή της.
Το πρόβλημα έχει βαθύτερες ρίζες
Η σημερινή κατάσταση στα σύνορα Λιθουανίας–Λευκορωσίας δεν εμφανίστηκε ξαφνικά.
Από το 2021 η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει σημαντική πίεση στα ανατολικά της σύνορα, καθώς αυξήθηκαν οι προσπάθειες εισόδου μεταναστών από τη Λευκορωσία προς τη Λιθουανία, τη Λετονία και την Πολωνία.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει χαρακτηρίσει την τότε κατάσταση ως εργαλειοποίηση της μετανάστευσης για πολιτικούς σκοπούς, υποστηρίζοντας ότι το καθεστώς του Αλεξάντερ Λουκασένκο διευκόλυνε τη μετακίνηση μεταναστών προς τα σύνορα της ΕΕ. Η Λευκορωσία έχει απορρίψει αυτές τις κατηγορίες.
Η «υβριδική» διάσταση της κρίσης
Η διαφορά σήμερα είναι ότι το ζήτημα δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως μεταναστευτικό.
Για τις χώρες της Βαλτικής, η πίεση στα σύνορα αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου προβλήματος ασφάλειας.
Η Λιθουανία, η Λετονία και η Πολωνία έχουν υποστηρίξει ότι η εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο πολιτικής πίεσης και αποσταθεροποίησης.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο όρος «υβριδική απειλή» χρησιμοποιείται όλο και συχνότερα στην ευρωπαϊκή συζήτηση για τα ανατολικά σύνορα.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να διαχωρίζονται οι επιβεβαιωμένες πληροφορίες από τις εκτιμήσεις: μέχρι στιγμής δεν έχει αποδειχθεί δημόσια ότι η λευκορωσική κυβέρνηση κατασκευάζει τις συγκεκριμένες σήραγγες.
Η Λιθουανία αλλάζει τη στρατηγική ασφαλείας
Η ανακάλυψη των υπόγειων διαδρομών αναγκάζει τις αρχές να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο προστατεύουν τα σύνορα.
Ο φράχτης παραμένει βασικό στοιχείο της άμυνας, αλλά δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως απόλυτο εμπόδιο.
Η συνοριακή ασφάλεια μετατρέπεται σε ένα σύνθετο σύστημα που περιλαμβάνει:
• φυσικά εμπόδια
• κάμερες και αισθητήρες
• περιπολίες
• τεχνολογία εντοπισμού υπόγειων δραστηριοτήτων
• ανταλλαγή πληροφοριών
• συνεργασία με άλλες ευρωπαϊκές χώρες
Η εξέλιξη αυτή δείχνει πόσο διαφορετική έχει γίνει η έννοια των εξωτερικών συνόρων της Ευρώπης.
Το παράδοξο της τεχνολογίας
Όσο περισσότερο οι αρχές χρησιμοποιούν τεχνολογία για να ελέγχουν τα σύνορα, τόσο περισσότερο και όσοι προσπαθούν να τα παρακάμψουν αναζητούν νέες μεθόδους.
Η σήραγγα είναι ένα παλιό μέσο. Η σύγχρονη εκδοχή της όμως συνδυάζεται με εξοπλισμό, αισθητήρες, δίκτυα μεταφοράς και οργανωμένες επιχειρήσεις.
Έτσι δημιουργείται ένας διαρκής αγώνας ανάμεσα στην τεχνολογία επιτήρησης και στην τεχνολογία αποφυγής της επιτήρησης.
Δεν είναι μόνο ζήτημα μετανάστευσης
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το ζήτημα έχει πλέον και ευρύτερη στρατηγική σημασία.
Η Λιθουανία αποτελεί μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ και βρίσκεται σε μια γεωγραφικά ευαίσθητη περιοχή, ανάμεσα στη Λευκορωσία και στον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ.
Η ασφάλεια των συνόρων της επομένως συνδέεται άμεσα με τη συνολική ασφάλεια της ανατολικής πτέρυγας της Ευρώπης.
Κάθε νέα μέθοδος παράνομης διέλευσης αναγκάζει τις αρχές να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα το μεταναστευτικό, την οργανωμένη διακίνηση ανθρώπων και τις πιθανές διαστάσεις ασφαλείας.
Το ανθρώπινο στοιχείο παραμένει στο επίκεντρο
Πίσω από τη συζήτηση για φράχτες, σήραγγες και συνοριακή τεχνολογία υπάρχουν άνθρωποι που επιχειρούν να περάσουν τα σύνορα, συχνά αναζητώντας ασφάλεια ή καλύτερες συνθήκες ζωής.
Η διαχείριση των εξωτερικών συνόρων πρέπει επομένως να συνδυάζει την προστασία της ασφάλειας με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο για την προστασία των αιτούντων άσυλο.
Η εμπειρία της κρίσης του 2021 έδειξε πόσο δύσκολο είναι να ισορροπήσουν αυτές οι δύο ανάγκες σε περιόδους μεγάλης πίεσης.
Τι μπορεί να ακολουθήσει;
Η Λιθουανία αναμένεται να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την επιτήρηση του υπεδάφους κατά μήκος των πιο ευάλωτων τμημάτων των συνόρων.
Η απόκτηση ειδικού εξοπλισμού εντοπισμού σηράγγων αποτελεί ήδη μέρος αυτής της προσπάθειας, καθώς οι αρχές αναγνωρίζουν ότι οι νέες μέθοδοι διέλευσης απαιτούν και νέες μεθόδους εντοπισμού.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν οι σήραγγες αποτελούν μια προσωρινή τακτική ή εάν θα εξελιχθούν σε σταθερό χαρακτηριστικό της πίεσης στα σύνορα.
Γιατί έχει σημασία
Η νέα σήραγγα στη Λιθουανία είναι μικρή σε μήκος, αλλά μεγάλη σε συμβολισμό.
Δείχνει ότι η προσπάθεια ελέγχου των εξωτερικών συνόρων της Ευρώπης δεν περιορίζεται πλέον σε φράχτες και συνοριοφύλακες. Οι αρχές πρέπει να αντιμετωπίσουν ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, όπου οι παράνομες διαδρομές μπορούν να μετακινηθούν από τον δρόμο στο δάσος και από την επιφάνεια στο υπέδαφος.
Και ταυτόχρονα, η υπόθεση υπενθυμίζει ότι η μεταναστευτική πίεση στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ εξακολουθεί να έχει πολιτική και γεωπολιτική διάσταση, πέρα από το καθαρά μεταναστευτικό ζήτημα.
Το γνωρίζατε;
Οι λιθουανικές αρχές έχουν καταγράψει 12 απόπειρες υπόγειας διέλευσης από τα σύνορα με τη Λευκορωσία από τις αρχές του 2026. Η τελευταία σήραγγα που εντοπίστηκε ήταν ημιτελής και είχε μήκος περίπου 4 μέτρα, ενώ προηγούμενη περίπτωση αφορούσε δίοδο περίπου 11 μέτρων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου