Η αμερικανική επέμβαση στη Βενεζουέλα, σύμφωνα με αναλύσεις, σηματοδοτεί μια ευρύτερη στρατηγική των ΗΠΑ για μονομερείς δράσεις σε περιοχές στρατηγικού και οικονομικού ενδιαφέροντοςΗ Γροιλανδία αναδεικνύεται ως παράδειγμα γεωοικονομικού ενδιαφέροντος λόγω σπάνιων ορυκτών και στρατηγικής θέσης στην Αρκτική
Στη Λατινική Αμερική, η Κούβα και η Κολομβία βρίσκονται στο επίκεντρο, ενώ το Μεξικό αντιμετωπίζει πίεση μέσω μη στρατιωτικών εργαλείων
Η στρατηγική των ΗΠΑ επεκτείνεται και εκτός δυτικού ημισφαιρίου, εστιάζοντας σε χώρες με ενεργειακά αποθέματα όπως το Ιράν για τον έλεγχο των παγκόσμιων αγορών ενέργειας
Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ανησυχούν για την επανεμφάνιση μιας απρόβλεπτης και παρεμβατικής εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ.
Η αμερικανική επέμβαση στη Βενεζουέλα αιφνιδίασε όχι μόνο τη Λατινική Αμερική αλλά και τους συμμάχους των ΗΠΑ, που προσπαθούν να χαρτογραφήσουν τις επόμενες κινήσεις της αμερικανικής κυβέρνησης.
Ο ίδιος ο Τραμπ, με δηλώσεις του στο προεδρικό αεροσκάφος, έβαλε στο κάδρο την Γροιλανδία και χώρες της Λατινικής Αμερικής. Αναλύσεις δεξαμενών σκέψης και ευρωπαϊκών ερευνητικών κέντρων συμφωνούν ότι η σύλληψη Μαδούρο δεν αποτελεί μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά ένδειξη μιας ευρύτερης στρατηγικής.
Η «λογική του προηγούμενου»
Αναλυτές του Atlantic Council και του Chatham House επισημαίνουν ότι η Βενεζουέλα δημιουργεί ένα προηγούμενο: η Ουάσιγκτον δείχνει διατεθειμένη να δράσει μονομερώς όταν θεωρεί ότι διακυβεύονται στρατηγικά και οικονομικά συμφέροντα. Η λογική αυτή παραπέμπει σε μια επικαιροποιημένη εκδοχή του Δόγματος Μονρόε, όπου το δυτικό ημισφαίριο αντιμετωπίζεται ως ζώνη άμεσου αμερικανικού ενδιαφέροντος.
Στο επίκεντρο βρίσκονται ζητήματα ασφάλειας, αλλά και ο έλεγχος κρίσιμων πόρων: ενέργεια, μεταφορικοί διάδρομοι, πρώτες ύλες. Όπως σημειώνουν οι ειδικοί, η οικονομία και η γεωπολιτική συγχωνεύονται σε μια ενιαία στρατηγική.
Πρώτος σταθμός: Γροιλανδία
Η Γροιλανδία εμφανίζεται σχεδόν ομόφωνα στις αναλύσεις ως το πιο «καθαρό» παράδειγμα στρατηγικού ενδιαφέροντος. Το νησί συνδυάζει σπάνια ορυκτά, γεωγραφική θέση-κλειδί στην Αρκτική και αυξανόμενη σημασία λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Ειδικοί του Atlantic Council υποστηρίζουν ότι η εμμονή Τραμπ με τη Γροιλανδία δεν είναι ιδιοτροπία, αλλά επένδυση σε μακροπρόθεσμο γεωοικονομικό πλεονέκτημα απέναντι σε Κίνα και Ρωσία. «Τον Ιούνιο του 2025, η κυβέρνηση Τραμπ μετέφερε τη Γροιλανδία από την Ευρωπαϊκή Διοίκηση των ΗΠΑ στη Βόρεια Διοίκηση. Αυτό αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη άποψη για το νησί ως μέρος του αναδυόμενου ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων στην Αρκτική» γράφει η Justina Budginaite-Froehly, η οποία επισημαίνει επίσης την απουσία ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών για τη θωράκιση της Γροιλανδίας.
Λατινική Αμερική: Κούβα και Κολομβία
Σύμφωνα με αναλύσεις του Foreign Policy, μετά τη Βενεζουέλα η προσοχή στρέφεται σε χώρες με γεωγραφική και οικονομική σημασία για τις ΗΠΑ. Η Κούβα παραμένει διαχρονικός στόχος, τόσο για ιδεολογικούς λόγους όσο και για τον έλεγχο θαλάσσιων διαδρόμων στην Καραϊβική. Η Κολομβία, από την άλλη, παρουσιάζεται ως πιο σύνθετη περίπτωση. Αν και σύμμαχος των ΗΠΑ, βρίσκεται στο επίκεντρο της επιθετικής ρητορικής του Τραμπ λόγω ζητημάτων ασφάλειας, ναρκωτικών και ενεργειακών υποδομών. Ορισμένοι ειδικοί εκτιμούν ότι η πίεση είναι πιθανότερο να λάβει οικονομική και πολιτική μορφή, χωρίς να αποκλείεται η κλιμάκωση.
«Ακολουθώντας αυτό που έχει χαρακτηριστεί ως «Δόγμα Ντόνρο» (Donroe Doctrine), μετά το Δόγμα Μονρόε του 1823, ο Τραμπ ξεκίνησε τη νέα χρονιά με στόχο την παρέμβαση των ΗΠΑ σε χώρες πλούσιες σε πόρους – μια πολιτική στην οποία έχει δώσει προτεραιότητα στην Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας του» γράφει η Alexandra Sharp.
Το Μεξικό εμφανίζεται επίσης στο κάδρο των αναλύσεων, όχι ως άμεσος στόχος στρατιωτικής παρέμβασης, αλλά ως στόχος πίεσης. Σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές, η αμερικανική κυβέρνηση διαθέτει μια σειρά μη στρατιωτικών εργαλείων απέναντι στο Μεξικό, από οικονομική και εμπορική πίεση έως απαίτηση για εντατικοποίηση της συνεργασίας σε θέματα ασφάλειας, ναρκωτικών και μεταναστευτικών ροών.
Εκτός ημισφαιρίου: Το ενεργειακό τόξο υψηλού ρίσκου
Αν και γεωγραφικά εκτός του δυτικού ημισφαιρίου, το Ιράν εμφανίζεται στις ίδιες αναλύσεις ως κομβικός παράγοντας που συνδέεται άμεσα με την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Ειδικοί του Chatham House επισημαίνουν ότι η επιθετική στάση των ΗΠΑ απέναντι σε χώρες με ισχυρά ενεργειακά αποθέματα δεν αποτελεί αποσπασματική αντίδραση σε μεμονωμένες κρίσεις, αλλά μέρος μιας συνειδητής στρατηγικής αναδιάταξης των διεθνών αγορών ενέργειας.
Στόχος της Ουάσιγκτον, όπως εξηγούν οι αναλυτές Dr Christopher Sabatini και Orysia Lutsevych , είναι να επηρεάσει τόσο την προσφορά όσο και τις ροές ενέργειας, να περιορίσει τον ρόλο ανταγωνιστών και να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της ισχύ.
Στο ίδιο πλαίσιο, ανάλυση του Eurasia Group υπογραμμίζει ότι η στρατηγική μετά τη Βενεζουέλα δεν περιορίζεται γεωγραφικά, αλλά ακολουθεί μια λογική γεωοικονομικής στόχευσης. Το Ιράν, λόγω μεγάλων αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, της γεωπολιτικής του θέσης και της επίδρασής του στις τιμές και τις ροές ενέργειας, παραμένει διαρκής παράγοντας υψηλού ρίσκου. Παράλληλα, οι αναλυτές «φωτογραφίζουν» και το ενεργειακό τόξο της Μέσης Ανατολής και του Κόλπου, με χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να αντιμετωπίζονται όχι ως άμεσοι στόχοι πίεσης, αλλά ως κρίσιμοι ρυθμιστές της παγκόσμιας ενεργειακής ισορροπίας. Όπως επισημαίνεται, ακόμη και η επιλεκτική εμπλοκή ή αποστασιοποίηση των ΗΠΑ από αυτές τις περιοχές μπορεί να έχει ισχυρό οικονομικό αποτύπωμα.
Οι ευρωπαϊκές ανησυχίες
Το think tank Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR) υποστηρίζει ότι «η δραματική σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας έχει προκαλέσει σοκ στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες» με εκτεταμένες επιπτώσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, το μέλλον της Γροιλανδίας και της Αρκτικής και τη σταθερότητα του Πορθμού της Ταϊβάν.
Οι αναλυτές Aslı Aydıntaşbaş και Chris Herrmann επισημαίνουν ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει « να αντιμετωπίσει μια βαθύτερη ανησυχία: την επανεμφάνιση μιας εξαιρετικά παρεμβατικής και απρόβλεπτης εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ, η οποία νιώθει όλο και πιο άνετα με τη χρήση βίας και με σφαίρες επιρροής μεγάλων δυνάμεων.»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου