Ένα από τα πιο σπάνια θαλάσσια πλάσματα της Μεσογείου έκανε ξανά την εμφάνισή του στα
νερά του Αιγαίου, προκαλώντας ενθουσιασμό στους επιστήμονες και ελπίδα για την προστασία ενός είδους που απειλείται με εξαφάνιση.Η καταγραφή πραγματοποιήθηκε από την ερευνητική ομάδα του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος» στο ανατολικό Αιγαίο και θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς είναι η πρώτη φορά που το Ινστιτούτο καταγράφει ρινόβατο έπειτα από τρεις δεκαετίες συνεχούς έρευνας στα ελληνικά θαλάσσια οικοσυστήματα. Πρόκειται για μια εξαιρετικά σπάνια συνάντηση με ένα από τα πλέον απειλούμενα ελασμοβράγχια της Μεσογείου. Η καταγραφή έγινε στο ανατολικό Αιγαίο από την ομάδα του Ινστιτούτου «Αρχιπέλαγος». Οι επιστήμονες κάνουν λόγο για ένα ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα για τη θαλάσσια βιοποικιλότητα της Ελλάδας. Το είδος θεωρείται ένα από τα πιο απειλούμενα στη Μεσόγειο. Η εμφάνισή του μετά από τόσα χρόνια δίνει νέα στοιχεία για την παρουσία του στο Αιγαίο. Το Ινστιτούτο «Αρχιπέλαγος» παρακολουθεί τα ελληνικά θαλάσσια οικοσυστήματα εδώ και περίπου 30 χρόνια. Αυτή ήταν η πρώτη καταγραφή ρινόβατου από την ερευνητική του ομάδα. Το γεγονός χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σημαντικό για την επιστημονική κοινότητα. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τέτοιες καταγραφές είναι πλέον εξαιρετικά σπάνιες. Το είδος έχει μειωθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες.
Τι είναι ο ρινόβατος
Ο ρινόβατος (Glaucostegus cemiculus) ανήκει στην οικογένεια των ελασμοβράγχιων, στην ίδια μεγάλη ομάδα θαλάσσιων ζώων όπου ανήκουν οι καρχαρίες και τα σαλάχια.
Το σώμα του μοιάζει με έναν συνδυασμό σαλαχιού και καρχαρία: έχει πλατύ μπροστινό μέρος, επίπεδο σώμα και μακριά ουρά.
Ζει κυρίως σε αμμώδεις ή λασπώδεις βυθούς, σε σχετικά ρηχά νερά, όπου συχνά καλύπτεται με άμμο για να προστατευτεί ή να κυνηγήσει την τροφή του. Παρότι η όψη του μπορεί να θυμίζει καρχαρία, πρόκειται για διαφορετικό είδος με εντελώς διαφορετική συμπεριφορά.
Είναι επικίνδυνος για τον άνθρωπο;
Η απάντηση των επιστημόνων είναι ξεκάθαρη: όχι.
Ο ρινόβατος είναι απολύτως ακίνδυνος για τον άνθρωπο και δεν έχει καταγραφεί να επιτίθεται σε λουόμενους ή δύτες.
Τρέφεται κυρίως με μικρά ψάρια, καρκινοειδή και άλλα ασπόνδυλα που βρίσκει στον βυθό.
Συνήθως αποφεύγει την ανθρώπινη παρουσία και κινείται ήρεμα κοντά στον πυθμένα της θάλασσας. Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος φόβου αν κάποιος τον συναντήσει στη θάλασσα.
Γιατί θεωρείται τόσο σπάνιος
Οι πληθυσμοί του ρινόβατου έχουν μειωθεί δραματικά στη Μεσόγειο τις τελευταίες δεκαετίες.
Η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) τον κατατάσσει στα είδη που κινδυνεύουν σοβαρά με εξαφάνιση.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιστημόνων, οι πληθυσμοί των δύο ειδών ρινόβατου που ζουν στην Ανατολική Μεσόγειο ενδέχεται να μειωθούν ακόμη και κατά 50% μέσα στα επόμενα 15 έως 20 χρόνια, αν συνεχιστούν οι σημερινές πιέσεις. Η κατάσταση του είδους θεωρείται ιδιαίτερα ανησυχητική σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Ποιες απειλές αντιμετωπίζει
Η μεγαλύτερη απειλή για τον ρινόβατο δεν είναι οι φυσικοί του θηρευτές αλλά ο άνθρωπος.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι πολύ συχνά παγιδεύεται κατά λάθος σε αλιευτικά εργαλεία, όπως δίχτυα και μηχανότρατες.
Η παρεμπίπτουσα αλιεία αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους της μείωσης του πληθυσμού του, ενώ σημαντική πίεση ασκούν και η υποβάθμιση των παράκτιων οικοσυστημάτων και η απώλεια των φυσικών του ενδιαιτημάτων. Η προστασία των παράκτιων οικοσυστημάτων θεωρείται κρίσιμη για την επιβίωση του είδους.
Γιατί η καταγραφή στο Αιγαίο είναι τόσο σημαντική
Η εμφάνιση ενός ρινόβατου στα ελληνικά νερά αποτελεί πολύτιμο επιστημονικό στοιχείο.
Η παρουσία του δείχνει ότι το Αιγαίο εξακολουθεί να φιλοξενεί σπάνια και ιδιαίτερα ευάλωτα είδη, παρά τις πιέσεις που δέχεται το θαλάσσιο περιβάλλον.
Παράλληλα, προσφέρει νέα δεδομένα για την εξάπλωση και την κατάσταση των πληθυσμών του είδους στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τι πρέπει να κάνουμε αν τον συναντήσουμε
Οι ερευνητές συνιστούν να μην τον αγγίζουμε και να μην προσπαθούμε να τον απομακρύνουμε από το φυσικό του περιβάλλον.
Αν βρεθεί κοντά σε ακτή ή παγιδευτεί σε αλιευτικά εργαλεία, είναι σημαντικό να ενημερωθούν οι αρμόδιες αρχές ή οργανώσεις προστασίας της θαλάσσιας ζωής.
Η καταγραφή τέτοιων ειδών βοηθά σημαντικά την επιστημονική έρευνα και την προστασία της βιοποικιλότητας.
Ένα αισιόδοξο μήνυμα από τον βυθό του Αιγαίου
Η σπάνια εμφάνιση του ρινόβατου υπενθυμίζει ότι οι ελληνικές θάλασσες εξακολουθούν να φιλοξενούν μοναδικά είδη άγριας ζωής.
Ταυτόχρονα, όμως, αναδεικνύει πόσο σημαντική είναι η προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, ώστε αυτά τα σπάνια πλάσματα να συνεχίσουν να υπάρχουν και στις επόμενες γενιές.
Πηγές: Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος», IUCN.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου