Νέα κλιμάκωση στην οικονομική πίεση προς το Ιράν προανήγγειλε η Ουάσιγκτον, με τον
Αμερικανό υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να προειδοποιεί ότι η Τεχεράνη θα βρεθεί αντιμέτωπη με οικονομική απομόνωση «που δεν ξαναείδε ποτέ ο κόσμος».Ο Μπέσεντ δήλωσε ότι νέα μέτρα αναμένεται να ανακοινωθούν την επόμενη εβδομάδα, ενώ παράλληλα οι ΗΠΑ επιδιώκουν να διατηρήσουν τον αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο.
Η εξέλιξη έρχεται καθώς η αντιπαράθεση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ αποκτά ακόμη μεγαλύτερη οικονομική και γεωπολιτική σημασία.
«Οικονομική απομόνωση που δεν ξαναείδε ποτέ ο κόσμος»
Ο Σκοτ Μπέσεντ περιέγραψε τη νέα αμερικανική στρατηγική ως έναν συνδυασμό οικονομικής πίεσης και αποκλεισμού.
Σε συνέντευξή του στο Newsmax, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών προανήγγειλε νέα μέτρα εναντίον της Τεχεράνης, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ουάσιγκτον σκοπεύει να αυξήσει σημαντικά την πίεση στην ιρανική οικονομία.
«Μείνετε συντονισμένοι για περισσότερες ανακοινώσεις την επόμενη εβδομάδα», ήταν το μήνυμα του Μπέσεντ, σύμφωνα με το Reuters.
Δύο μέτωπα πίεσης
Η αμερικανική στρατηγική φαίνεται να στηρίζεται σε δύο παράλληλους άξονες.
Ο πρώτος είναι η οικονομική απομόνωση μέσω νέων μέτρων και περιορισμών.
Ο δεύτερος είναι ο θαλάσσιος αποκλεισμός, με τις ΗΠΑ να δηλώνουν ότι επιδιώκουν να συνεχίσουν την παρεμπόδιση της κίνησης προς και από τα ιρανικά λιμάνια.
Ο συνδυασμός των δύο δημιουργεί μια πολύ πιο ασφυκτική πίεση από την επιβολή οικονομικών κυρώσεων και μόνο.
Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα στον κόσμο.
Μέσω αυτού μεταφέρονται τεράστιες ποσότητες πετρελαίου και άλλων ενεργειακών προϊόντων από τον Περσικό Κόλπο προς τις διεθνείς αγορές.
Επομένως, οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή στη ναυσιπλοΐα δεν αφορά μόνο το Ιράν και τις ΗΠΑ.
Μπορεί να επηρεάσει τις τιμές της ενέργειας, το κόστος μεταφοράς και τελικά την παγκόσμια οικονομία.
Γιατί η Ουάσιγκτον επιμένει στον αποκλεισμό;
Η αμερικανική κυβέρνηση συνδέει την πίεση προς το Ιράν με την προσπάθεια να υποχρεώσει την Τεχεράνη να υποχωρήσει στην ευρύτερη αντιπαράθεση μεταξύ των δύο χωρών.
Ο αποκλεισμός των λιμανιών προσθέτει ένα φυσικό εμπόδιο στη δυνατότητα του Ιράν να πραγματοποιεί εμπορικές συναλλαγές μέσω θαλάσσης.
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί έτσι να αυξήσει το κόστος για την Τεχεράνη και να περιορίσει τις δυνατότητές της να διατηρήσει οικονομική δραστηριότητα μέσα στις σημερινές συνθήκες.
Το Ιράν βρίσκεται ήδη υπό βαριές κυρώσεις
Το Ιράν αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια ένα εκτεταμένο καθεστώς αμερικανικών κυρώσεων.
Οι περιορισμοί έχουν πλήξει ιδιαίτερα τον ενεργειακό τομέα, τις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές και τη δυνατότητα των ιρανικών επιχειρήσεων να πραγματοποιούν διεθνές εμπόριο.
Τα νέα μέτρα που προαναγγέλλει ο Μπέσεντ θα έρθουν επομένως να προστεθούν σε ένα ήδη ιδιαίτερα αυστηρό πλαίσιο οικονομικής πίεσης.
Τι σημαίνει «οικονομική απομόνωση»;
Ο όρος δεν αφορά ένα μόνο μέτρο.
Μπορεί να περιλαμβάνει περιορισμούς στις τράπεζες, στις εμπορικές συναλλαγές, στις εξαγωγές πετρελαίου, στις ναυτιλιακές εταιρείες και στις επιχειρήσεις που συνεργάζονται με ιρανικές οντότητες.
Όσο περισσότερα σημεία της οικονομίας αποκλείονται από το διεθνές σύστημα, τόσο δυσκολότερη γίνεται η πρόσβαση μιας χώρας σε κεφάλαια, τεχνολογία, αγορές και ξένο νόμισμα.
Το πετρέλαιο είναι το μεγάλο όπλο
Η ενεργειακή διάσταση της αντιπαράθεσης είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Το Ιράν διαθέτει σημαντικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου και η δυνατότητα εξαγωγής τους αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της οικονομίας του.
Από την άλλη πλευρά, οποιαδήποτε μεγάλη διαταραχή στις εξαγωγές ενέργειας από την περιοχή μπορεί να επηρεάσει τις διεθνείς τιμές.
Έτσι δημιουργείται ένα δύσκολο δίλημμα για την Ουάσιγκτον: η μεγαλύτερη πίεση προς το Ιράν μπορεί να αυξήσει ταυτόχρονα την αστάθεια στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές.
Η τιμή της βενζίνης ενδιαφέρει άμεσα τις ΗΠΑ
Την ίδια στιγμή, η αμερικανική κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι ένας από τους βασικούς στόχους της είναι να διατηρηθούν χαμηλές οι τιμές των καυσίμων για τους Αμερικανούς.
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι η διατήρηση χαμηλών τιμών πετρελαίου και βενζίνης αποτελεί βασική προτεραιότητα της Ουάσιγκτον.
Αυτό δημιουργεί μια σημαντική αντίφαση: η οικονομική πίεση στο Ιράν μπορεί να ενισχύσει τη γεωπολιτική θέση των ΗΠΑ, αλλά μια παρατεταμένη κρίση στο Ορμούζ μπορεί να αυξήσει τις τιμές ενέργειας.
Η αγορά παρακολουθεί το Ορμούζ
Οι διεθνείς αγορές ενέργειας παρακολουθούν στενά την κατάσταση.
Οποιαδήποτε ένδειξη ότι ο αποκλεισμός θα παραταθεί ή ότι η ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ θα περιοριστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να επηρεάσει τις προσδοκίες για την προσφορά πετρελαίου.
Και όταν οι αγορές φοβούνται ότι η προσφορά θα μειωθεί, οι τιμές μπορούν να αντιδράσουν ακόμη και πριν υπάρξει πραγματική έλλειψη.
Το κόστος δεν αφορά μόνο το Ιράν
Η οικονομική απομόνωση μιας χώρας δεν επηρεάζει μόνο την ίδια τη χώρα.
Εάν η αντιπαράθεση προκαλέσει σοβαρή διαταραχή στο παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας, οι συνέπειες μπορούν να μεταφερθούν σε πολλές άλλες οικονομίες.
Υψηλότερες τιμές πετρελαίου σημαίνουν αυξημένο κόστος μεταφοράς, παραγωγής και ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ μπορούν να τροφοδοτήσουν νέες πληθωριστικές πιέσεις.
Η Ευρώπη δεν είναι εκτός κινδύνου
Παρότι η άμεση αντιπαράθεση αφορά κυρίως τις ΗΠΑ και το Ιράν, οι ευρωπαϊκές οικονομίες δεν είναι απομονωμένες από τις εξελίξεις.
Η Ευρώπη εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τις διεθνείς ενεργειακές αγορές και οποιαδήποτε μεγάλη άνοδος στις τιμές του πετρελαίου μπορεί να επηρεάσει το κόστος μετακίνησης, παραγωγής και κατανάλωσης.
Η κρίση στο Ορμούζ επομένως μπορεί να γίνει ένα ακόμη εξωτερικό σοκ για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Μπορεί η οικονομική πίεση να οδηγήσει σε συμφωνία;
Αυτό είναι ένα από τα βασικά ερωτήματα.
Η λογική πίσω από τις κυρώσεις είναι ότι η οικονομική πίεση θα αυξήσει το κόστος της αντιπαράθεσης για την Τεχεράνη και τελικά θα την οδηγήσει σε διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, η οικονομική πίεση δεν οδηγεί πάντοτε σε άμεση πολιτική υποχώρηση.
Μπορεί επίσης να προκαλέσει μεγαλύτερη εσωτερική συσπείρωση, επιδείνωση των σχέσεων με τη Δύση και αναζήτηση εναλλακτικών εμπορικών και οικονομικών εταίρων.
Το προηγούμενο της Βενεζουέλας
Ο Μπέσεντ έκανε αναφορά και σε προηγούμενες περιπτώσεις αμερικανικής οικονομικής πίεσης, μεταξύ άλλων στη Βενεζουέλα.
Η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί εδώ και χρόνια κυρώσεις ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής απέναντι σε χώρες που θεωρεί ότι απειλούν τα αμερικανικά συμφέροντα.
Το Ιράν όμως έχει πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία λόγω της θέσης του, του ενεργειακού του πλούτου και του ρόλου του στη Μέση Ανατολή.
Το μεγάλο ερώτημα είναι τι θα ανακοινωθεί την επόμενη εβδομάδα
Η σημερινή δήλωση του Μπέσεντ αφήνει αρκετά ερωτήματα αναπάντητα.
Ποια ακριβώς θα είναι τα νέα οικονομικά μέτρα;
Ποιους τομείς της ιρανικής οικονομίας θα στοχεύσουν;
Θα επηρεάσουν τρίτες χώρες και επιχειρήσεις που εξακολουθούν να συναλλάσσονται με το Ιράν;
Και κυρίως, πόσο θα διαρκέσει ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών;
Οι απαντήσεις αναμένονται μέσα στις επόμενες ημέρες.
Η κρίση έχει πλέον παγκόσμια διάσταση
Η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν δεν περιορίζεται πλέον σε ένα διμερές πολιτικό ζήτημα.
Το πετρέλαιο, η ναυσιπλοΐα, οι διεθνείς αγορές και η παγκόσμια οικονομία έχουν μπει στο ίδιο κάδρο.
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί κρίσιμο κόμβο του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος και οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή μπορεί να έχει συνέπειες πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή.
Γιατί έχει σημασία
Η προειδοποίηση του Σκοτ Μπέσεντ σηματοδοτεί πιθανή νέα φάση στην οικονομική πίεση κατά του Ιράν.
Οι ΗΠΑ δεν μιλούν πλέον απλώς για νέες κυρώσεις, αλλά για έναν συνδυασμό οικονομικής απομόνωσης και θαλάσσιου αποκλεισμού.
Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν αυτή η στρατηγική θα οδηγήσει την Τεχεράνη σε υποχώρηση ή εάν θα παρατείνει μια κρίση που ήδη έχει επιπτώσεις στις ενεργειακές αγορές.
Σε κάθε περίπτωση, η επόμενη εβδομάδα μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη, καθώς η Ουάσιγκτον έχει προαναγγείλει νέα μέτρα.
Και αυτή τη φορά, οι συνέπειες δεν θα αφορούν μόνο το Ιράν.
Το γνωρίζατε;
Το Στενό του Ορμούζ είναι ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα στον πλανήτη. Η σημασία του είναι τέτοια ώστε μια σοβαρή και παρατεταμένη διαταραχή στη ναυσιπλοΐα του μπορεί να επηρεάσει τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και, κατ' επέκταση, τον πληθωρισμό και το κόστος ζωής σε πολλές χώρες.
Γι' αυτό η σημερινή απειλή για πρωτοφανή οικονομική απομόνωση του Ιράν έχει σημασία πολύ πέρα από τα σύνορα της Μέσης Ανατολής.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου