Τρίτη 15 Αυγούστου 2023

Γάτες και φιλοσοφία: τι μας διδάσκουν τα αγαπημένα μας κατοικίδια

Είναι δύσκολο να αμφισβητήσει κανείς τα οφέλη του να έχεις ένα κατοικίδιο.  Συνεχώς δημοσιεύονται επιστημονικές μελέτες που τα αναδεικνύουν, τα ευρήματα των οποίων επισφραγίζονται από την καθημερινή εμπειρία κάθε κηδεμόνα. Η συναναστροφή με ζώα έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τόσο τα επίπεδα κορτιζόλης (ορμόνης που σχετίζεται με το στρες) όσο και την αρτηριακή πίεση. Ακόμα, τα ζώα μειώνουν τη μοναξιά, εντείνουν την αίσθηση της υποστήριξης, και βελτιώνουν τη διάθεση. Ένα άλλο όφελος του να έχει κανείς κατοικίδιο, είναι το γεγονός ότι μπορεί να μάθει σημαντικά πράγματα από αυτά και να βελτιωθεί ως άνθρωπος. Τα κατοικίδια μας μαθαίνουν να αγαπάμε ανιδιοτελώς και μαθαίνουν στα παιδιά μας τη σημασία της φροντίδας και της ανάληψης ευθυνών. Τι άλλο, όμως, μπορούμε να μάθουμε από τα κατοικίδιά μας, και πιο συγκεκριμένα από τις γάτες μας;


Σύμφωνα με την Carla Francis, συγγραφέα του βιβλίου “The Zen of Cat”, οι γάτες διαθέτουν ιδιαίτερη σοφία και έχουν πολλά να μας διδάξουν. Στην πραγματικότητα, οι γάτες είναι μικροί χνουδωτοί φιλόσοφοι. Η Francis εκθειάζει τις αρετές των γατών – ηρεμία, στωικότητα, και αρμονία – οι οποίες ευθύνονται για την ευζωία τους. Οι άνθρωποι δυσκολεύονται να σταθούν στα θετικά και να αντιμετωπίσουν τη ζωή βλέποντας το ποτήρι μισογεμάτο. Κάπως όπως και οι σκύλοι, οι άνθρωποι έχουν συνεχώς ανάγκη από κάτι – κι άλλα παιχνίδια, κι άλλη βόλτα, κι άλλο φαγητό. Οι γάτες, από την άλλη, φέρονται σα να μην τους λείπει τίποτα.

Στο βιβλίο της, η Francis μας παρουσιάζει έννοιες όπως το annei (ειρήνη και ηρεμία) και το oubaitōri (το να μην συγκρίνει κανείς τον εαυτό του με τους άλλους) μέσα από το φίλτρο Ιαπωνικών ιστοριών με γάτες, της Ιστορίας, του πολιτισμού και της πνευματικότητας. Έχοντας μεγαλώσει περιτριγυρισμένη από ζώα τα οποία αποτελούσαν πάντα το στήριγμά της, πιστεύει ότι οι γάτες είναι κάτι σαν “μίνι δάσκαλοι ή μίνι γκουρού”. Στην Ιαπωνική κουλτούρα, η οποία εμπνέει και ενθουσιάζει τη Francis, ανέκαθεν είχε τις γάτες σε περίοπτη θέση. Συνδυάζοντας έννοιες της Ιαπωνικής κουλτούρας και φιλοσοφίας με την αγάπη της για τις γάτες, η Francis μαθαίνει να απολαμβάνει την κάθε στιγμή. Παρατηρώντας μια γάτα που κάθεται και γουργουρίζει στον καναπέ, ή που κοιτά για ώρες έξω απ’ το παράθυρο, αναρωτιέται: “Γιατί βιαζόμαστε τόσο όλη την ώρα;” Αναρωτιέται, ακόμα, γιατί κολλάμε στο παρελθόν, γιατί χανόμαστε στην υπερανάλυση και φέρνουμε την καταστροφή.

Μια παρόμοια στάση κρατά και ο συγγραφέας John Gray στο βιβλίο του “Αιλουροειδής Φιλοσοφία” που κυκλοφόρησε το 2023 στα Ελληνικά από τις εκδόσεις Οκτώ. Υποστηρίζει ότι, αντίθετα με εμάς, οι γάτες δεν χρειάζονται τη φιλοσοφία. Οι άνθρωποι προσπαθούν, μέσω του φιλοσοφικού στοχασμού, να βρουν τα μυστικά της καλής ζωής – ό,τι κι αν σημαίνει αυτό για κάθε φιλοσοφική σχολή ή κίνημα. Οι γάτες δεν χρειάζεται να παλέψουν για την ευτυχία, αλλά είναι ευχαριστημένες με όσα τους προσφέρει η ζωή. Ενώ η φυσική κατάσταση των γατών είναι η ευτυχία και η ηρεμία, η φυσική κατάσταση του ανθρώπου είναι η δυσφορία για τη ζωή και το περιβάλλον του. Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου: “Οι άνθρωποι δεν μπορούν να γίνουν γάτες. Εντούτοις, εάν παραμερίσουν την ιδέα ότι είναι ανώτερα πλάσματα, μπορεί να κατανοήσουν πως οι γάτες ευημερούν χωρίς να αναζητούν εναγωνίως πώς να ζουν”.

Μελετώντας τη σκέψη φιλοσόφων όπως ο Μισέλ ντε Μοντέν, ο Μπλεζ Πασκάλ, και ο Μπαρούχ Σπινόζα, ο Gray αναζητά στις θεωρίες τους το αντίστοιχο μιας “γατίσιας φιλοσοφίας”, από την οποία μπορούμε να μάθουμε πώς να ζούμε διαλέγοντας την ευτυχία και παρατηρώντας τις αιλουροειδείς φίλες μας.

Είναι πιθανό πως πολλοί δεν θα πειστούν από αυτές τις θεωρίες, αλλά οι νωχελικές γάτες μας που τεντώνονται στον ήλιο μπορούν σίγουρα να μας κάνουν να σκεφτούμε και να αναθεωρήσουμε πολλά πράγματα, να έρθουμε σε επαφή με τον εαυτό μας και με τη φύση, και να γνωρίσουμε νέους τρόπους να αγαπάμε και να σχετιζόμαστε. Ας γίνουμε, λοιπόν, γατόσοφοι!




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου